استخراج غیرمجاز رمزارز زیر ذره‌بین/ حبس هم به جریمه نقدی اضافه شد

به گزارش اقتصادنگار به نقل از  ایسنا، طبق گفته مسئولان، استخراج رمزارز به‌خودی‌خود ممنوع نیست اما بخش عمده مزارع غیرمجاز از برق غیرمجاز استفاده می‌کنند. برآوردها نشان می‌دهد بیش از ۹۵ درصد کشفیات مزارع غیرمجاز استخراج رمزارز با استفاده از برق غیرمجاز انجام می‌شود و بخش اندکی نیز از تعرفه‌های یارانه‌ای بخش‌های کشاورزی و صنعتی استفاده می‌کنند.

در شرایطی که کشور برای افزایش تاب‌آوری به انرژی پایدار نیاز دارد، مصرف غیرمجاز برق در مقیاس بالا بخشی از ظرفیت شبکه را به فعالیتی اختصاص می‌دهد که با هدف انتفاع شخصی انجام می‌شود، بر این اساس زمانی که حدود ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ مگاوات برق توسط استخراج‌کنندگان غیرمجاز مصرف می‌شود، تأمین این میزان برق می‌تواند بر سایر بخش‌ها اثر بگذارد و اختلال در تأمین برق، پیامدهایی برای بخش‌های درمانی، امنیتی و اقتصادی به همراه داشته باشد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد بیش از ۷۰ درصد مزارع کشف‌شده در بافت‌ها و محیط‌های مسکونی قرار دارند، همچنین مصرف برق یک دستگاه ماینر به‌طور میانگین معادل مصرف حدود ۱۰ واحد مسکونی است؛ بنابراین فعالیت همزمان تعداد زیادی از این دستگاه‌ها می‌تواند فشار قابل توجهی به شبکه توزیع برق وارد کند.

با احتساب انرژی مورد نیاز برای خنک‌سازی مزارع استخراج رمزارز سالانه حدود ۲۰ میلیارد کیلووات ساعت برق در کشور صرف این فعالیت می‌شود؛ رقمی که حدود ۵ درصد از کل برق مصرفی ایران را تشکیل می‌دهد و معادل سوختن روزانه حدود ۱۳.۷ میلیون لیتر است.

خوزستان، فارس، کرمان، خراسان رضوی و بوشهر از جمله استان‌هایی هستند که فراوانی کشفیات در آن‌ها بیشتر گزارش شده است، همچنین در استان‌های صنعتی و مرزی نیز کشفیات قابل توجهی صورت گرفته است؛ به‌طوری‌که پرونده‌هایی با ۴۰۰، ۵۰۰ و ۳۰۰ دستگاه ماینر در انبارها، منازل مسکونی و کارگاه‌های غیرفعال شناسایی شده‌اند.

سه مسیر شناسایی مزارع غیرمجاز استخراج رمزارز

شناسایی مزارع غیرمجاز استخراج رمزارز از سه مسیر اصلی انجام می‌شود که نخستین آن، داده‌کاوی اطلاعات کنتورهای هوشمند است. در این روش رفتار مصرفی مشترکان بررسی می‌شود به‌ویژه در مواردی که مصرف برق در نیمه‌شب غیرمتعارف باشد یا با الگوی معمول مصرف همخوانی نداشته باشد. روش دوم کنترل بار و بررسی رفتار مصرفی در پست‌ها و فیدرهای بالادست است که به‌خصوص برای شناسایی فعالیت‌های غیرمتعارف در صنایع مورد استفاده قرار می‌گیرد.

گزارش‌های مردمی نیز سومین و مهم‌ترین مسیر شناسایی این مزارع به شمار می‌رود، به‌طوری‌که بیش از ۷۰ درصد کشفیات از طریق گزارش‌های مردمی انجام می‌شود. شهروندان می‌توانند موارد مشکوک به استخراج غیرمجاز رمزارز را از طریق سرشماره ۳۰۰۰۵۱۲۱ گزارش کنند. این سامانه بیش از دو سال است که فعال شده و متناسب با تعداد دستگاه‌های کشف‌شده، به گزارش‌دهندگان پاداش پرداخت می‌شود.

بازگشت ماینرهای کشف‌شده؛ چالش برخورد با متخلفان

در کنار روش‌های شناسایی، نحوه برخورد با استخراج‌کنندگان غیرمجاز و جلوگیری از تکرار تخلف نیز از جمله چالش‌های مطرح در این حوزه است.  علیرضا سلیمی- عضو هیئت‌رئیسه مجلس شورای اسلامی، سه چالش اصلی در برخورد با متخلفان را برشمرد و با اشاره به بازگشت ماینرهای کشف‌شده به چرخه فعالیت غیرمجاز گفت: ماینرها کشف می‌شوند اما این دستگاه‌ها به‌راحتی به همان مسیر قبلی بازمی‌گردند. حتی افرادی که فعالیت غیرقانونی آن‌ها شناسایی و دستگاه‌هایشان ثبت شده است، دوباره به کار قبلی خود بازمی‌گردند.

وی نبود برخورد قاطع با متخلفان را دومین چالش دانست و اظهار کرد: به دلیل خلأ قانونی، امکان برخورد قاطع با این افراد وجود ندارد و تخلفات به حدی افزایش یافته که گاهی ضابطان و مأموران قضایی نیز با متخلفان درگیر شده‌اند.

سلیمی، سومین چالش را مسیر پرپیچ‌وخم حقوقی برای برخورد با استخراج‌کنندگان غیرمجاز عنوان کرد و گفت: برای برخورد با این افراد، مسیر حقوقی طولانی تعریف شده است و وزارت نیرو باید دادخواست ارائه دهد تا مراحل قانونی طی شود.

قطع برق و ابطال پروانه؛ برخورد با استخراج‌کنندگان

در همین زمینه برنامه‌هایی برای تشدید برخورد با استخراج غیرمجاز رمزارز در نظر گرفته شده است؛ بر اساس این برنامه برای افرادی که پیش از این اقدام به استخراج غیرمجاز کرده‌اند، قطع برق به مدت یک هفته پیش‌بینی شده که اجرای آن در حال انجام است. همچنین برای افرادی که از این پس اقدام به استخراج غیرمجاز کنند و شناسایی شوند، علاوه بر قطع برق به مدت یک ماه، ابطال پروانه از سوی وزارت صمت و استفاده از تعرفه غیریارانه‌ای در نظر گرفته شده است.

استفاده از این دستگاه‌ها می‌تواند به سایر همسایه‌ها فشار وارد کند و موجب قطع برق شبکه شودف بر این اساس، مصطفی رجبی مشهدی- معاون برق و انرژی وزارت نیرو چندی پیش با هشدار به افرادی که در بخش خانگی از دستگاه‌های ماینر استفاده می‌کنند، توضیح داد: در صورت شناسایی این فعالیت‌ها برق آن خانه‌ها به‌طور کامل قطع خواهد شد و دیگر برقی برای آن‌ها تأمین نمی‌شود و متخلفان همچنین با جرایم سنگینی روبه‌رو می شوند.

حبس در کنار جریمه نقدی برای استخراج‌کنندگان غیرمجاز

در کنار اقدامات مربوط به قطع برق و ابطال پروانه، تشدید مجازات متخلفان نیز در دستور کار قرار گرفته است. بر اساس طرح پیش‌بینی‌شده علاوه بر جزای نقدی مجازات حبس نیز برای استخراج‌کنندگان غیرمجاز رمزارز در نظر گرفته شده است؛ چراکه جریمه نقدی تاکنون اثر بازدارندگی مورد انتظار را نداشته است. مدت حبس طبق اظهارات مدیرعامل توانیر، در متن نهایی مصوبه مشخص خواهد شد، اما حبس از شش ماه به بالا برای این افراد پیش‌بینی شده است. 

اهمیت برخورد با استخراج غیرمجاز رمزارز تنها به مقابله با تخلف محدود نمی‌شود بلکه کاهش مصرف برق این فعالیت‌ها می‌تواند بر وضعیت تأمین انرژی کشور نیز اثرگذار باشد. بر اساس برآوردهای مطرح‌شده حذف مصرف برق ماینرها می‌تواند ساعات بدون ناترازی در اوج تابستان را ۶ برابر کند و ۱۴ درصد از کسری انرژی را برطرف سازد. این ارقام نشان می‌دهد مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز می‌تواند یکی از راهکارهای افزایش تاب‌آوری شبکه برق باشد.

از سوی دیگر تأمین برق مصرفی این مزارع به مصرف سوخت مایع گران‌قیمت منجر می‌شود، در حالی که منافع مالی و ارزی حاصل از این فعالیت‌ها نصیب گروهی محدود می‌شود و پیامدهای اختلال در تأمین برق، صنایع و مشترکان عادی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. بر این اساس، شناسایی مزارع غیرمجاز، جلوگیری از بازگشت دستگاه‌های کشف‌شده به چرخه فعالیت و رفع موانع قانونی برخورد با متخلفان از جمله محورهایی است که می‌تواند در کاهش مصرف غیرمجاز برق و مدیریت فشار بر شبکه مؤثر باشد.