بازار فلزات گران‌بها در پیچ تاریخی/چشم‌انداز بازار فلزات تا ۳۰ آبان ۱۴۰۵

به گزارش اقتصادنگار، طلا و نقره همچنان از تغییر انتظارات اقتصادی اثر می‌پذیرند، درحالی‌که پلاتین و پالادیوم با چشم‌انداز صنعت خودرو و فلزاتی مانند مس و لیتیوم با توسعه شبکه‌های برق، خودروهای برقی و فناوری‌های ذخیره انرژی گره خورده‌اند. بررسی این بازارها نشان می‌دهد که نمی‌توان برای همه فلزات مسیر قیمتی یکسانی در نظر گرفت و پیش‌بینی تا پایان آبان به تفکیک هر فلز و عوامل اثرگذار بر آن نیاز دارد.
طلا زیر فشار دلار و انتظارات نرخ بهره
طلا در روزهای پایانی مهر و ابتدای آبان با موج تازه‌ای از نوسان روبه‌رو شد. بهای جهانی این فلز تحت تأثیر تغییرات ارزش دلار، انتظارات درباره سیاست پولی آمریکا و ارزیابی سرمایه‌گذاران از شرایط اقتصادی حرکت می‌کند. تقویت دلار و افزایش احتمال بالا ماندن نرخ بهره معمولاً به ضرر طلا تمام می‌شود؛ زیرا نگهداری این فلز برخلاف اوراق بهره‌دار، درآمد دوره‌ای ایجاد نمی‌کند.
با این حال، چشم‌انداز طلا تنها به نرخ بهره وابسته نیست. تقاضای بانک‌های مرکزی، جریان ورود و خروج سرمایه از صندوق‌های طلا، تحولات ژئوپلیتیکی و تغییر ارزش دلار می‌توانند مسیر بازار را تغییر دهند. به همین دلیل، افت قیمت در چند جلسه معاملاتی به‌تنهایی به معنای آغاز یک روند نزولی پایدار نیست؛ همان‌طور که رشد مقطعی نیز برای تأیید ادامه صعود کفایت نمی‌کند.
تا پایان آبان، دو عامل بیش از بقیه اهمیت خواهند داشت؛ نخست، نشانه‌های تازه از مسیر سیاست پولی آمریکا و دوم، رفتار دلار و بازده اوراق خزانه‌داری. اگر انتظارات افزایش نرخ بهره تقویت شود، طلا ممکن است تحت فشار باقی بماند؛ اما کاهش بازده واقعی اوراق یا افزایش تقاضای دارایی امن می‌تواند به تثبیت قیمت کمک کند. بنابراین، پیش‌بینی دقیق یک قیمت قطعی برای پایان آبان بدون داده‌های روزانه و مشخص‌شدن واکنش بازار به این متغیرها قابل اتکا نیست.
نقره، ترکیب تقاضای سرمایه‌ای و مصرف صنعتی
نقره از معدود فلزاتی است که هم‌زمان از دو مسیر متفاوت اثر می‌پذیرد؛ از یک سو، در دوره‌های نااطمینانی اقتصادی می‌تواند مقصد سرمایه‌گذاران باشد و از سوی دیگر، در صنایع الکترونیک، تجهیزات برقی، فناوری‌های خورشیدی و بخش خودرو کاربرد دارد. همین ترکیب باعث می‌شود نقره گاهی همراه طلا حرکت کند و گاهی تحت تأثیر چشم‌انداز تولید صنعتی، رفتاری متفاوت نشان دهد.
طبق برآورد مؤسسه نقره، عرضه جهانی این فلز در سال ۲۰۲۶ با رشد ۱٫۵ درصدی به حدود یک میلیارد و ۵۰ میلیون اونس می‌رسد. تولید معدنی نیز نزدیک به ۸۲۰ میلیون اونس برآورد شده است. در همین حال، کسری بازار نقره در مجموع سال حدود ۶۷ میلیون اونس پیش‌بینی شده؛ به این معنا که تقاضای برآوردشده از عرضه جدید بیشتر خواهد بود و بخشی از نیاز بازار باید از موجودی‌های انباشته تأمین شود.
با وجود این کسری، همه بخش‌های مصرف نقره در مسیر رشد نیستند. پیش‌بینی یادشده از کاهش ۲ درصدی تقاضای صنعتی و رسیدن آن به حدود ۶۵۰ میلیون اونس خبر می‌دهد. در مقابل، سرمایه‌گذاری فیزیکی در شمش و سکه نقره ممکن است با رشد ۲۰ درصدی به ۲۲۷ میلیون اونس برسد. افزایش بازیافت و عبور حجم نقره بازیافتی از ۲۰۰ میلیون اونس نیز می‌تواند بخشی از فشار کمبود عرضه را کاهش دهد.
برای باقی‌مانده آبان، تداوم کسری عرضه یک عامل حمایتی میان‌مدت محسوب می‌شود؛ اما مسیر کوتاه‌مدت قیمت به قدرت دلار، نرخ بهره، میزان خرید سرمایه‌گذاران و نشانه‌های تقاضای صنعتی وابسته خواهد بود. اگر دلار تقویت شود یا نگرانی از افت مصرف صنعتی افزایش یابد، حتی بازاری با کسری عرضه نیز می‌تواند کاهش قیمت را تجربه کند.
پلاتین، مازاد سالانه در کنار محدودیت موجودی‌ها
پلاتین برخلاف طلا، پیوند عمیق‌تری با تقاضای صنعتی دارد. این فلز در مبدل‌های کاتالیستی خودرو، صنایع شیمیایی، تجهیزات پزشکی و برخی فناوری‌های مرتبط با هیدروژن استفاده می‌شود. ازاین‌رو، بررسی آینده آن بدون توجه به تولید خودرو، وضعیت صنایع مصرف‌کننده و میزان بازیافت کامل نخواهد بود.
شورای جهانی سرمایه‌گذاری پلاتین در برآورد منتشرشده در سپتامبر ۲۰۲۶، برای کل سال مازاد عرضه حدود ۲۶۵ هزار اونس را پیش‌بینی کرده است. برآورد این نهاد، عرضه سالانه را حدود ۷ میلیون و ۳۵۳ هزار اونس و تقاضا را نزدیک به ۷ میلیون و ۸۹ هزار اونس نشان می‌دهد. این ارقام پیش‌بینی سالانه‌اند و نباید به‌عنوان آمار قطعی عملکرد بازار تا پایان آبان در نظر گرفته شوند.

در سوی دیگر بازار، شرایط عرضه همچنان اهمیت دارد. محدودبودن موجودی‌های قابل‌دسترس و احتمال بروز اختلال در تولید یا حمل‌ونقل می‌تواند در مقاطعی از قیمت حمایت کند. بنابراین، پیش‌بینی مازاد سالانه لزوماً به معنای فراوانی گسترده این فلز در بازار نیست.
برای پایان آبان، باید میان دو نیروی متضاد تمایز قائل شد؛ مازاد پیش‌بینی‌شده می‌تواند مانع رشد پایدار قیمت شود، اما محدودبودن موجودی‌ها و اختلال احتمالی در عرضه ممکن است نوسان‌های صعودی ایجاد کند. در بخش تقاضا نیز رشد مصرف صنعتی می‌تواند بخشی از ضعف بازار خودرو یا سرمایه‌گذاری را جبران کند. برآیند این عوامل هنوز اجازه نمی‌دهد یک مسیر قطعی برای قیمت پلاتین تا ۳۰ آبان تعیین شود.
پالادیوم، وابستگی بیشتر به آینده صنعت خودرو
پالادیوم عمدتاً به دلیل کاربرد آن در سامانه‌های کنترل آلایندگی خودروهای دارای موتور احتراق داخلی شناخته می‌شود. به همین علت، تقاضای این فلز به وضعیت تولید خودرو، ترکیب خودروهای بنزینی و هیبریدی، سرعت گسترش خودروهای برقی و امکان جایگزینی پالادیوم با پلاتین حساس است.
در کوتاه‌مدت، تغییر چشم‌انداز تولید خودرو یا اختلال در عرضه می‌تواند قیمت پالادیوم را به‌سرعت جابه‌جا کند. در بلندمدت، گسترش خودروهای تمام‌برقی یک چالش ساختاری برای بخشی از تقاضای این فلز محسوب می‌شود؛ هرچند سرعت تغییر ترکیب ناوگان خودرو در کشورها یکسان نیست و خودروهای هیبریدی همچنان می‌توانند از تقاضا برای فلزات کاتالیستی حمایت کنند.
تا پایان آبان، بازار پالادیوم باید از دو زاویه بررسی شود؛ نخست، تحولات کوتاه‌مدت عرضه و تولید خودرو و دوم، تغییرات بلندمدت فناوری حمل‌ونقل. این فلز ممکن است در واکنش به اخبار عرضه جهش کند، اما چنین جهشی به‌تنهایی به معنای تغییر روند بنیادی بازار نخواهد بود.
رودیوم، ایریدیوم، روتنیوم و اسمیم؛ بازارهای کوچک با نوسان‌های خاص
فلزات گروه پلاتین، از جمله رودیوم، ایریدیوم و روتنیوم، بازارهایی تخصصی‌تر و کم‌عمق‌تر از طلا و نقره دارند. رودیوم در کنترل آلایندگی خودرو کاربرد دارد و قیمت آن می‌تواند در برابر تغییرات عرضه و تقاضای صنعتی واکنش شدیدی نشان دهد. ایریدیوم به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی و حرارت، در برخی تجهیزات صنعتی و فناوری‌های مرتبط با الکترولیز هیدروژن استفاده می‌شود. روتنیوم نیز در صنایع الکترونیک، شیمیایی و کاربردهای تخصصی نقش دارد.
اسمیم از نظر کمیابی قابل توجه است، اما بازار معاملاتی آن با بازارهای بزرگ و استانداردشده طلا و نقره قابل مقایسه نیست. محدودیت نقدشوندگی، تفاوت کیفیت و شکل محصول و دشواری تعیین قیمت مرجع شفاف، ارزیابی این فلز را پیچیده‌تر می‌کند.
در این بازارهای کوچک، کمبود عرضه می‌تواند تغییرات شدید قیمت ایجاد کند؛ با این حال، کمیاب‌بودن به‌تنهایی به معنای رشد قطعی ارزش یا امکان فروش آسان نیست. برای ارزیابی این فلزات باید علاوه بر قیمت اعلامی، حجم معاملات واقعی، کیفیت محصول، دسترسی به خریدار و اختلاف قیمت خریدوفروش نیز بررسی شود.
مس، فلز راهبردی در اقتصاد برق و زیرساخت
مس بیش از آنکه دارایی امنی مانند طلا باشد، فلزی صنعتی است که از سرمایه‌گذاری در شبکه برق، زیرساخت، تجهیزات الکتریکی، مراکز داده و صنایع تولیدی اثر می‌پذیرد. رشد تقاضا در این حوزه‌ها می‌تواند در بلندمدت از مصرف مس پشتیبانی کند؛ در مقابل، کاهش رشد اقتصادی یا افت فعالیت کارخانه‌ها می‌تواند فشار نزولی ایجاد کند.
اهمیت مس در افق بلندمدت نیز در برآوردهای آژانس بین‌المللی انرژی دیده می‌شود. این نهاد در سناریوی سیاست‌های اعلام‌شده، افزایش حدود ۷ میلیون تنی تقاضای مس تا سال ۲۰۴۰ را پیش‌بینی کرده است. این رقم، چشم‌اندازی بلندمدت است و نباید به‌عنوان پیش‌بینی افزایش قیمت مس در آبان ۱۴۰۵ تعبیر شود.
در بازه باقی‌مانده آبان، جهت حرکت مس بیشتر به داده‌های فعالیت صنعتی، وضعیت اقتصاد چین، چشم‌انداز تولید معادن و تغییر موجودی انبارها وابسته است. تقاضای ساختاری بلندمدت می‌تواند از اهمیت این فلز حمایت کند، اما قیمت کوتاه‌مدت همچنان تحت تأثیر چرخه اقتصادی و شرایط عرضه قرار دارد.
نیکل و لیتیوم، آینده باتری‌ها در برابر ریسک مازاد عرضه
نیکل در تولید فولاد زنگ‌نزن و برخی انواع باتری کاربرد دارد. بااین‌حال، تقاضای باتری تنها عامل تعیین‌کننده قیمت آن نیست؛ سطح تولید معادن، ظرفیت پالایش، هزینه تولید و وضعیت صنعت فولاد نیز نقش مهمی دارند. در شرایطی که ظرفیت عرضه سریع‌تر از مصرف رشد کند، بازار می‌تواند با مازاد مواجه شود و قیمت حتی در حضور تقاضای بلندمدت برای خودروهای برقی تحت فشار قرار گیرد.

لیتیوم نیز از توسعه خودروهای برقی و سامانه‌های ذخیره انرژی تأثیر می‌پذیرد. آژانس بین‌المللی انرژی در سناریوی سیاست‌های اعلام‌شده، افزایش بیش از سه‌برابری تقاضای لیتیوم تا سال ۲۰۴۰ را پیش‌بینی کرده است. این برآورد نشان‌دهنده اهمیت فزاینده لیتیوم در گذار انرژی است، اما به‌خودی‌خود تضمینی برای رشد پیوسته قیمت در ماه‌های آینده نیست.
برای ارزیابی این دو فلز تا پایان آبان باید روند عرضه جدید، میزان بهره‌برداری از ظرفیت تولید، فروش خودروهای برقی و تقاضای باتری بررسی شود. اگر عرضه با سرعت بیشتری از تقاضا افزایش یابد، فشار نزولی بر قیمت محتمل است؛ اما کاهش تولید یا رشد سریع‌تر مصرف می‌تواند تعادل بازار را تغییر دهد.
چشم‌انداز بازار فلزات تا ۳۰ آبان ۱۴۰۵
بررسی مجموعه عوامل نشان می‌دهد که بازار فلزات در ادامه آبان با یک روند یکنواخت روبه‌رو نیست. طلا بیش از همه به دلار، نرخ بهره و تقاضای دارایی امن حساس است. نقره از ترکیب سرمایه‌گذاری و مصرف صنعتی اثر می‌پذیرد. پلاتین و پالادیوم به شرایط تولید خودرو، بازیافت و صنایع مصرف‌کننده وابسته‌اند و مس، نیکل و لیتیوم بیش از سایر فلزات از چرخه تولید صنعتی، زیرساخت و فناوری‌های انرژی تأثیر می‌گیرند.
در سناریوی تقویت دلار و بالا ماندن انتظارات نرخ بهره، فلزات گران‌بهای بدون بازده ممکن است با فشار روبه‌رو شوند. در سناریوی کاهش فشارهای تورمی، افت بازده اوراق یا افزایش نااطمینانی ژئوپلیتیکی، تقاضای سرمایه‌گذاری برای طلا و نقره می‌تواند تقویت شود. در فلزات صنعتی نیز مسیر قیمت به نشانه‌های واقعی مصرف، وضعیت تولید و تغییر موجودی‌ها وابسته خواهد بود.
ازاین‌رو، برای بازه تا ۳۰ آبان، اعلام یک قیمت قطعی برای همه فلزات قابل دفاع نیست. ارزیابی دقیق‌تر باید بر پایه قیمت‌های روزانه، گزارش‌های تازه عرضه و تقاضا و واکنش بازار به داده‌های اقتصادی انجام شود. تفاوت میان پیش‌بینی سالانه و روند چند هفته‌ای نیز باید حفظ شود؛ زیرا کسری عرضه یا رشد بلندمدت تقاضا لزوماً مانع افت کوتاه‌مدت قیمت نیست.