توسعه برق پاک روی دور تند/ استان‌های پیشرو کدامند؟

علاوه بر آن، پهنه‌های بادخیز ایران در شرق و جنوب شرق، سواحل مکران، ارتفاعات خراسان و مناطق شمال‌غرب، امکان توسعه گسترده نیروگاه‌های بادی را فراهم کرده است. ظرفیت فنی قابل توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در کشور طبق برآوردهای رسمی چندین برابر اهداف فعلی است و می‌تواند بخشی از نیاز داخلی و حتی صادرات انرژی پاک را در آینده تأمین کند. نیروگاه‌های تجدیدپذیر با ساختار غیرمتمرکز، پراکندگی جغرافیایی و قابلیت ادغام در سامانه‌های کوچک‌مقیاس محلی، سطحی از انعطاف‌پذیری و تاب‌آوری را فراهم می‌کنند که در برابر اختلالاتی مانند قطع خطوط انتقال، بلایای طبیعی یا حملات سایبری، امنیت انرژی را تضمین می‌کند. بنابر آمارهای اعلام شده از سوی نهادهای رسمی ۴۶ درصد تامین برق دنیا از طریق تجدیدپذیرها انجام می شود و بسیاری از کشورها که ظرفیت ما را ندارند، نسبت به کشور ما عملکرد بسیار خوبی در این زمینه داشته‌اند. به تأکید کارشناسان هر واحد انرژی تجدیدپذیر که به ظرفیت کشور افزوده می‌شود، از مصرف گاز، آب و انتشار دی‌اکسیدکربن به عنوان مهم‌ترین گاز گلخانه‌ای جلوگیری می‌کند؛ به ازای هر ۱۰ مگاوات انرژی تجدیدپذیر، حدود ۵۶ میلیون متر مکعب گاز طبیعی صرفه‌جویی می‌شود. کل مصرف گاز کشور حدود ۲۵۰ میلیارد متر مکعب است و مصرف گاز یا سوخت معادل برای تولید برق نیز بیش از ۹۰ میلیارد متر مکعب در سال برآورد می‌شود. طی یک سال و نیم گذشته ظرفیت منصوبه نیروگاه های تجدید پذیر و پاک از میزان ۱۲۳۰ مگاوات به ۳۱۶۵ مگاوات رسید و وعده داده شده بود که تا دهه فجر امسال این ظرفیت از ۵۰۰۰ مگاوات عبور کند. تازه‌ترین وضعیت آماری نیروگاه‌های تجدیدپذیر و پاک کشور در بهمن‌ماه ۱۴۰۴ حاکی از آن است که  ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر و پاک کشور از مرز ۴۱۶۲ مگاوات عبور کرده و انرژی خورشیدی سهم غالب توسعه را به خود اختصاص داده است. بنابراین مجموع ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های تجدیدپذیر به ۴۱۶۱.۸ مگاوات رسیده؛ ظرفیتی که نشان‌دهنده شتاب توسعه این بخش در سبد تولید برق کشور است. در ترکیب فناوری‌ها، انرژی خورشیدی با ۳۶۲۸.۹ مگاوات بیشترین سهم را دارد که شامل ۵۹۵ مگاوات نیروگاه‌های متوسط و بزرگ و ۳۹۷۰۹ مگاوات سامانه‌های انشعابی است؛ همچنین بر اساس این گزارش، توسعه سامانه‌های خورشیدی مقیاس کوچک با مشارکت مردم رشد ۱۸۵ درصدی یافته است. از نظر پراکندگی استان‌های پیشرو در توسعه تجدیدپذیرها، استان مرکزی با ۶۴۵ مگاوات در صدر ظرفیت نصب‌شده قرار دارد و پس از آن اصفهان با ۴۱۶ مگاوات، یزد با ۳۵۷ مگاوات، کرمان با ۳۴۶ مگاوات، آذربایجان شرقی با ۲۶۹ مگاوات، خراسان رضوی ۲۵۴، فارس ۲۲۴، سمنان ۲۲۱، قزوین ۲۱۶ و البرز با ۱۴۹ مگاوات در جایگاه بعدی قرار گرفته‌اند. در این راستا محسن طرزطلب- معاون وزیر نیرو- وعده داده است که تا پایان سال ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر به ۵۲۰۰ مگاوات می رسد. با این حال تامین مالی مناسب می‌تواند سرعت اجرای طرح‌ها را به‌طور محسوسی افزایش دهد. به گفته وی پیش‌بینی می‌شود تا پایان تابستان ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر به ۱۱ هزار مگاوات افزایش یابد؛ اعدادی که در مقایسه با دوره‌های گذشته نشان‌دهنده رشدهای سه، چهار و حتی هفت ‌برابری است. آخرین وضعیت انرژی‌های تجدیدپذیر در روستاها از سوی دیگر گسترش نیروگاه‌های خورشیدی در روستاها نیز در دستور کار قرار گرفته چراکه علاوه بر تولید برق پاک، می‌تواند مزایای متعددی برای جامعه محلی به همراه داشته باشد و می‌تواند درآمد پایدار برای دهیاری‌ها و ساکنان روستا ایجاد کند، به تثبیت جمعیت در مناطق روستایی کمک کرده و موجب توسعه پایدار شود. جعفر محمدنژاد سیگارودی- معاون سرمایه‌گذاری انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق- اخیرا از نصب حدود ۵۳ هزار نیروگاه خورشیدی برای تولید برق در روستاها تاکنون خبر داد و گفت: با حمایت و کمک نهادهای مردمی به ویژه در یکی دو سال گذشته در روستاها و مناطق کمتر توسعه یافته کشور، تسهیلات خوبی برای نصب نیروگاه های خورشیدی توسط روستاییان فراهم شده و اگر این مدل مشارکت مردم و نهادهای حمایتی به عنوان پشتیبان قرار گیرد، حتما نتیجه خوبی در توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر در مناطق کم برخوردار رقم خواهد خورد. درحال حاضر توسعه تجدیدپذیرها نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای کاهش ناترازی انرژی و مقابله با آثار زیست‌محیطی سوخت‌های فسیلی به شمار می‌رود و بی‌شک تحقق اهداف تنها با افزایش سرعت تامین مالی و اجرای دقیق سیاست‌های بالادستی امکان‌پذیر است. کارشناسان انرژی تاکید دارند که بهره‌گیری کامل از ظرفیت‌های خورشیدی و بادی کشور می‌تواند فشار بر شبکه برق را کاهش دهد، امنیت انرژی را افزایش دهد و بخشی از اهداف بلندمدت توسعه پایدار را محقق کند.