حاشیه سود فولادسازان به ۶ درصد رسید؛ هزینه انرژی ۳۵ تا ۵۳ برابر شد

به گزارش اقتصادنگار، وحید یعقوبی،، در پنجمین سمینار تحلیلی اندیشکده فولاد و صنایع معدنی ایران، با اشاره به پیامدهای حملات صورت‌گرفته به فولاد خوزستان، فولاد مبارکه و فولاد سفیددشت تصریح کرد: با وجود آسیب‌هایی که به برخی واحدهای بزرگ فولادی وارد شده، در بخش‌هایی از صنعت فولاد شاهد رشد تولید بوده‌ایم. این موضوع نشان می‌دهد بخش خصوصی توانسته است از ظرفیت‌های موجود استفاده کند و بخشی از خلأ ایجادشده در تولید را جبران کند.
وی افزود: در مقاطع طویل فولادی نیز افزایش تولید ثبت شده است؛ چراکه این بخش از نظر محدودیت‌های انرژی آسیب‌پذیری کمتری دارد و از سوی دیگر، تقاضای صادراتی برای این محصولات همچنان برقرار بوده است.
یعقوبی با اشاره به وضعیت عملکرد شرکت‌های فولادی بورسی گفت: بررسی عملکرد ۱۸ شرکت بورسی صنعت فولاد نشان می‌دهد تنها سه شرکت موفق به ثبت رشد تولید شده‌اند و سایر شرکت‌ها کاهش تولید داشته‌اند. با این حال، درآمد شرکت‌ها افزایش یافته که بخش عمده آن نه ناشی از افزایش تولید، بلکه حاصل رشد نرخ فروش محصولات بوده است.
افت حاشیه سود؛ زنگ خطر سرمایه‌گذاری در صنعت فولاد
معاون اجرایی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران یکی از مهم‌ترین نشانه‌های بحران در صنعت فولاد را کاهش شدید حاشیه سود شرکت‌ها دانست و تصریح کرد: حاشیه سود شرکت‌های بزرگ بورسی صنعت فولاد که در سال ۱۳۹۹ حدود ۳۳ درصد بود، در پایان سال ۱۴۰۴ به حدود ۶ درصد رسیده و پیش‌بینی می‌شود این رقم در سال جاری نیز کاهش بیشتری داشته باشد.
وی با اشاره به افت نسبت سود خالص به ارزش جایگزینی دارایی‌های تولیدی اظهار کرد: در برخی از بزرگ‌ترین واحدهای فولادی کشور، این نسبت به کمتر از ۱۰ درصد و حتی در مواردی به زیر یک درصد رسیده است. این وضعیت یک هشدار جدی برای آینده صنعت فولاد محسوب می‌شود؛ چراکه با چنین شرایطی، احداث واحدهای جدید فولادی با بازده عملیاتی کمتر از ۵ درصد همراه خواهد بود و طبیعتاً انگیزه سرمایه‌گذاری در این صنعت کاهش می‌یابد.
رشد ۳۵ برابری قیمت برق و ۵۳ برابری نرخ گاز
یعقوبی در ادامه، افزایش شدید هزینه نهاده‌های تولید را یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش سودآوری فولادسازان عنوان کرد و گفت: بررسی روند هفت‌ساله قیمت‌ها نشان می‌دهد نرخ برق مصرفی صنعت فولاد حدود ۳۵ برابر و نرخ گاز حدود ۵۳ برابر افزایش یافته است؛ در حالی که قیمت محصولات فولادی در همین دوره تنها حدود ۱۴ برابر رشد داشته است.
وی افزود: این اختلاف فاحش میان رشد قیمت محصول و هزینه نهاده‌های تولید، فشار سنگینی بر بنگاه‌های فولادی وارد کرده و مستقیماً حاشیه سود و توان سرمایه‌گذاری آنها را کاهش داده است.
معاون اجرایی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران با رد این دیدگاه که صنعت فولاد از رانت انرژی برخوردار است، اظهار کرد: مقایسه نرخ انرژی در ایران با کشورهای منطقه نشان می‌دهد چنین برداشتی با واقعیت‌های اقتصادی صنعت فولاد همخوانی ندارد. نرخ برق تحویلی در برخی کشورهای همسایه حدود ۵ تا ۶ سنت به ازای هر کیلووات‌ساعت است و بررسی نرخ‌های پرداختی فولادسازان ایرانی، از جمله خرید برق آزاد و معاملات بورس انرژی، نشان می‌دهد هزینه تأمین برق در کشور نیز در همین محدوده قرار گرفته است.
وی ادامه داد: در حوزه گاز نیز نرخ این حامل انرژی در کشورهایی مانند عمان، عربستان و قطر حدود ۶ سنت است؛ در حالی که فولادسازان ایرانی بر اساس میانگین نرخ‌های مورد بررسی، حدود ۱۰ تا ۱۱ سنت برای گاز پرداخت می‌کنند. بنابراین، نه‌تنها نمی‌توان از برخورداری صنعت فولاد ایران از یارانه قابل‌توجه انرژی سخن گفت، بلکه در برخی موارد هزینه پرداختی این صنعت از نرخ‌های منطقه‌ای نیز بالاتر است.
۱۸ میلیارد دلار صادرات؛ ظرفیتی که با چالش مواجه شده است
یعقوبی در بخش دیگری از سخنان خود، محدودیت‌های صادراتی و مشکلات بازگشت ارز حاصل از صادرات را از دیگر چالش‌های جدی صنعت فولاد برشمرد و گفت: فاصله میان نرخ ارز حواله‌ای و نرخ ارز بازار آزاد به حدود ۵۰ درصد رسیده است. این شکاف ارزی، شرایط صادرات را برای شرکت‌های فولادی دشوار کرده و رقابت‌پذیری محصولات ایرانی در بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.

وی با اشاره به روند افزایشی این فاصله از دی‌ماه ۱۴۰۴، تأکید کرد: این شرایط در کنار سایر محدودیت‌ها، صادرات فولاد کشور را با مشکلات جدی مواجه کرده است؛ در حالی که صنعت فولاد یکی از ظرفیت‌های مهم ارزآوری کشور به شمار می‌رود و ارزش صادرات آن رقم قابل‌توجهی است.
معاون اجرایی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران همچنین با اشاره به قیمت‌های کشف‌شده محصولات فولادی در بورس کالا گفت: در حال حاضر نرخ کشف‌شده بسیاری از محصولات فولادی پایین‌تر از نرخ ارز حواله‌ای است؛ موضوعی که نشان می‌دهد محصولات فولادی ایران در مقایسه با قیمت‌های جهانی، با نرخ‌های رقابتی و حتی ارزان عرضه می‌شوند.
یعقوبی با تأکید بر ضرورت توجه جدی به شرایط اقتصادی و عملیاتی فولادسازان خاطرنشان کرد: افزایش چندبرابری هزینه انرژی، کاهش حاشیه سود، افت تولید در بخش عمده شرکت‌های بورسی و موانع صادراتی، مجموعه‌ای از هشدارها درباره آینده صنعت فولاد کشور است. تداوم این روند می‌تواند سرمایه‌گذاری در این صنعت راهبردی را با چالش جدی مواجه کند و لازم است سیاست‌گذاران برای رفع موانع تولید و صادرات و بازنگری در سازوکارهای قیمت‌گذاری انرژی چاره‌اندیشی کنند.