سناریوی جدید از جهان «سه‌قطبی»؛ ایران در کدام قطب قرار دارد؟

جهانی شدن قبل از اینکه ترامپ با جنگ تجاری تهاجمی خود در اوایل امسال جهان را شوکه کند، عقب‌نشینی را آغاز کرده بود، اما تعرفه‌های وی این روند را تسریع کرد و متحدان را بر آن داشت تا نقش آمریکا در جهان را زیر سوال ببرند، به طوری که اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، حتی در آوریل اظهار کرد: «غربی که ما می‌شناختیم دیگر وجود ندارد.» در حالی که ترامپ از بالاترین نرخ‌های تعرفه‌ای خود عقب‌نشینی کرد، اما به نظر نمی‌رسد که تعرفه‌ها به این زودی‌ها از بین بروند، زیرا رئیس‌جمهور آمریکا به طور یکجانبه خبری از اعمال تعرفه‌هایی تا ۷۰ درصد داده است. اقتصاددانان بانک «ولز فارگو» در سناریو فرضی تقسیم جهان به سه بلوک، بلوک‌ها را به این صورت تعریف کردند: بلوک آمریکا این بلوک شامل بیشتر کشورهای نیمکره غربی به علاوه متحدان سنتی در آسیا و خاورمیانه است. بلوک چین این بلوک شامل روسیه، بخش عمده‌ای از شرق آسیا و آسیای مرکزی، اقتصادهای برتر آفریقا و همچنین چند کشور در آمریکای لاتین و خاورمیانه است. بلوک اتحادیه اروپا این بلوک، کوچکترین گروه است که شامل اتحادیه اروپا، بریتانیا، ایسلند، نروژ، سوئیس، ترکیه و اوکراین می‌شود. «ولز فارگو» گفت: ریشه‌های جهانی‌سازی، در رقابت ژئوپلیتیکی و اقتصادی میان آمریکا و چین ریشه دارد. رویدادهای اخیر احتمال تجزیه بیشتر نظم اقتصادی جهانی را افزایش می‌دهد و به طور خاص، این احتمال که اتحادیه اروپا در مسیر ژئوپلیتیکی و اقتصادی خود حرکت کند، دیگر غیرقابل تصور نخواهد بود. تاثیرات اقتصادی جهانی‌سازی زدایی «ولز فارگو» فرض می‌کند که چالش‌های قانونی علیه تعرفه‌های ترامپ در نهایت شکست خواهد خورد و نرخ موثر حدود ۱۴ درصد باقی خواهد ماند. اگرچه این نرخ بسیار پایین‌تر از برخی از شدیدترین نرخ‌هایی است که ترامپ در «روز آزادی» اعلام کرد، اما همچنان افزایش شدیدی نسبت به نرخ موثر ۲.۳ درصدی در پایان سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهد. این بانک برای تجزیه و تحلیل خود، ۱۰۰ کشور که ۹۷ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی و ۹۳ درصد از صادرات جهانی را تشکیل می‌دهند را بررسی کرد و سپس آنها را به سه بلوک تقسیم کرد.  بلوک آمریکا در سال ۲۰۲۳ حدود نیمی از تولید ناخالص داخلی جهانی را در اختیار داشت، در حالی که بلوک‌های اتحادیه اروپا و چین هر کدام تقریبا یک چهارم تولید ناخالص داخلی جهانی را تشکیل می‌دادند. طبق گزارش سایت فورچون، «ولز فارگو» با استفاده از مدل اقتصادی جهانی «آکسفورد»، تخمین زد در جهانی سه‌قطبی که هر بلوک تعرفه سراسری ۱۵ درصدی را بر سایر بلوک‌ها اعمال می‌کند، تولید ناخالص داخلی واقعی جهانی بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۹، به میزان ۹.۱ درصد رشد خواهد کرد که در مقایسه با نرخ ۱۱ درصدی تحت سناریوی پایه تجارت آزاد قرار دارد. این رقم به معنای از دست رفتن حدود ۳.۸ تریلیون دلار تولید ناخالص داخلی در طول این مدت یا تقریبا ۱۸۰۰ دلار برای یک خانوار معمولی چهار نفره است. اقتصادانان بانک «ولز فارگو» گفتند: تاثیرات کاهش‌دهنده رشد تعرفه در دو سال اول پس از اعمال آنها احساس می‌شود، اما سطح تولید ناخالص داخلی جهانی هرگز به سطح پایه باز نمی‌گردد؛ حداقل در دوره پیش‌بینی ما چنین نخواهد بود. کشورهای بلوک آمریکا • آمریکا • ژاپن • هند • برزیل • کانادا • کره جنوبی • مکزیک • استرالیا • عربستان سعودی • آرژانتین • بحرین • بنگلادش • شیلی • کلمبیا • کاستاریکا • جمهوری دومینیکن • اکوادور • مصر • السالوادور • گواتمالا • هندوراس • جامائیکا • اردن • کویت • مراکش • نیوزیلند • پاناما • پاراگوئه • پرو • فیلیپین • قطر • سنگاپور • امارات متحده عربی • اروگوئه • رژیم صهیونیستی کشورهای بلوک اتحادیه اروپا • اتحادیه اروپا • بریتانیا • ایسلند • نروژ • سوئیس • ترکیه • اوکراین کشورهای بلوک چین • چین • روسیه • اندونزی • تایلند • ویتنام • مالزی • افغانستان • الجزایر • ارمنستان • آذربایجان • بلاروس • بولیوی • کامبوج • ایران • قزاقستان • کنیا • قرقیزستان • نیکاراگوئه • نیجریه • عمان • پاکستان • آفریقای جنوبی • سریلانکا • سوریه • تاجیکستان • تانزانیا • تونس • ترکمنستان • اوگاندا • ازبکستان • ونزوئلا • زیمبابوه