از تأکید «فائو» بر کشاورزی فناورانه تا ابتکار نیشکر برای تحول در کشاورزی خوزستان؛
نیشکر به دنبال یک انقلاب کشاورزی در اراضی شور
- ۱۴۰۵ آبان ۳۰, شنبه
- ۱۰:۱۷
- 3 دقیقه مطالعه
- ۴۱ بازدید
- بدون نظر
- توسط: شهلا روشنی

ولید آلبو ناصر ، کارشناس حوزه کشاورزی -اقتصادنگار
کشاورزی آینده دیگر با گسترش سطح زیرکشت و مصرف بیشتر منابع آب تعریف نمیشود؛ مسیر تازه این بخش از اقتصاد، از دانش، فناوری، نوآوری و بهرهوری منابع میگذرد. رویکردی که امروز سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) بر آن تأکید دارد و شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی نیز با فراهم آوردن مقدمات اجرای «طرح ملی شورورزی» که به نام رهبر شهید انقلاب اسلامی نامگذاری شده است، در پی تحقق آن در پهنهای از اراضی شور و کانونهای ریزگرد خوزستان است.
اخیراً، «فرخ طایراو»، نماینده فائو در ایران، با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از فناوریهای نوین، هوش مصنوعی، گونههای مقاوم به کمآبی و انتقال دانش از مراکز تحقیقاتی به مزارع، آینده کشاورزی را در گرو پیوند علم و تولید دانست. او معتقد است نوآوری میتواند ضمن افزایش بهرهوری، کشاورزی را برای نسل جوان جذابتر و زمینه تقویت امنیت غذایی را فراهم کند.
این نگاه، در طرح ملی «شورورزی» خوزستان نیز جلوهای عملیاتی پیدا کرده است؛ طرحی که در کانونهای ریزگرد، زمینهای شور و اراضی ۲۵ هزارهکتاری غرب اهواز، به دنبال تغییر نگاه به منابع و ظرفیتهایی است که سالها بهعنوان محدودیت و تهدید شناخته میشدند. در این الگو، زهاب نیشکر بهجای آنکه صرفاً پساب کشاورزی تلقی شود، بهعنوان ظرفیتی برای احیای اراضی شور، توسعه پوشش گیاهی، گسترش کشاورزی و فعالیتهای شیلاتی و ایجاد اشتغال پایدار مورداستفاده قرار میگیرد.
شرکت توسعه نیشکر باتکیهبر دانش و تجربه چندینساله خود در حوزه کشاورزی، در پی آن است که اراضی شور و کانونهای مستعد تولید ریزگرد در غرب و جنوب خوزستان را به عرصههای تولید و فعالیت اقتصادی تبدیل کند. در الگوی پیشنهادی این طرح، کشت گونههای سازگار با شوری و شرایط اقلیمی، توسعه کشت اکالیپتوس، فعالیتهای شیلاتی و آبزیپروری پیشبینی شده است. این رویکرد، علاوه بر ایجاد ارزش اقتصادی از اراضی کمبازده، میتواند با توسعه پوشش گیاهی به تثبیت خاک و کاهش گردوغبار نیز کمک کند.
نکته مهم در این طرح، عبور از نگاه تکمحصولی و حرکت به سمت بهرهبرداری چندجانبه از ظرفیتهای آبوخاک است؛ همان رویکردی که در کشاورزی نوین جهان و از سوی فائو دنبال میشود. در چنین الگویی، منابع محدود بهجای مصرف در یک مسیر، در زنجیرهای از فعالیتهای کشاورزی، صنعتی و شیلاتی به کار گرفته میشوند و ارزش افزوده بیشتری ایجاد میکنند.
پیشینه اجرای طرحهای آزمایشی کشت پنبه، جو، گندم و نخل با استفاده از زهاب نیشکر در کشت و صنعت میرزا کوچکخان نیز نشان میدهد که این ظرفیت، پیشتر در مقیاس پایلوت مورد آزمون قرار گرفته است. اکنون طرح ملی شورورزی در مرحله تکمیل مطالعات و بررسی سازوکارهای اجرایی و تأمین مالی قرار دارد و همافزایی دستگاههای اجرایی، مراکز علمی و تحقیقاتی و بخش خصوصی، از الزامات پیشبرد آن به شمار میرود.
اگر فائو بر ضرورت انتقال فناوری به مزارع و پیوند دانش با تولید تأکید میکند، طرح شورورزی نیز میتواند مصداقی از این رویکرد باشد؛ طرحی که در آن دانش کشاورزی، مدیریت منابع آب و ظرفیتهای بخش خصوصی برای حل همزمان چند مسئله به کار گرفته میشوند: مقابله با ریزگردها، احیای اراضی شور، توسعه تولید و ایجاد اشتغال.
