چرا سرمایه‌گذاران از خرید سهام عقب نشستند؟

اقتصادنگار - بازار سهام ایران در ماه‌های اخیر با نشانه‌های آشکار رکود معاملاتی مواجه شده است؛ رکودی که نه‌تنها اعتماد سرمایه‌گذاران خرد را تضعیف کرده بلکه به کاهش مستمر ارزش معاملات منجر شده و پیام روشنی از بی‌میلی فعالان بازار برای خرید و فروش سهام مخابره می‌کند. بررسی داده‌های معاملاتی سال جاری نشان می‌دهد که تنها در اردیبهشت‌ماه، بازار سهام توانست طعم رونق نسبی را بچشد. در این ماه، همزمان با آغاز مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا و افزایش انتظارات مثبت، میانگین روزانه ارزش معاملات خرد به ۱۶ هزار و ۸۱۴ میلیارد تومان رسید که جهشی ۹۶ درصدی نسبت به فروردین به همراه داشت. اما این موج امید، کوتاه‌مدت بود. از خرداد به بعد، بازار وارد مسیری نزولی شد؛ میانگین روزانه ارزش معاملات در خرداد به ۹ هزار و ۱۶۷ میلیارد تومان کاهش یافت و در تیرماه با افتی ۱۵ درصدی به ۷ هزار و ۷۸۳ میلیارد تومان رسید. مرداد اما ماه سقوط آزاد بود؛ جایی که میانگین ارزش معاملات روزانه تنها ۴ هزار و ۸۸۹ میلیارد تومان ثبت شد؛ افتی معنادار که عمق بی‌اعتمادی را به تصویر می‌کشد. بررسی دوره اخیر نیز نشان می‌دهد از ۱۳ مرداد تا ۱۲ شهریور، در مجموع ۲۱ روز معاملاتی، ارزش معاملات خرد حتی نتوانست مرز ۶ همت را پشت سر بگذارد. اگرچه در دو روز اخیر اندکی بهبود مشاهده شده و ارزش معاملات به بیش از ۶ هزار میلیارد تومان رسیده است، اما این تغییر هنوز برای عبور از فضای رکودی کافی نیست. دلایل عقب‌نشینی سرمایه‌گذاران ۱. نااطمینانی سیاسی و اقتصادی: مذاکرات خارجی بدون نتیجه مشخص، بی‌ثباتی سیاست‌های کلان و ابهام در نرخ بهره و ارز، ریسک سرمایه‌گذاری را بالا برده است. 2. فرسایش اعتماد به سیاست‌گذار بورسی: مداخلات دستوری، توقف‌های طولانی‌مدت نمادها و تغییرات غیرقابل پیش‌بینی مقررات، اعتماد سرمایه‌گذاران را تحلیل برده است. 3. انتظار برای اصلاح بیشتر قیمت‌ها: بسیاری از بازیگران بازار، به‌ویژه حقیقی‌ها، در موقعیت تماشا قرار گرفته‌اند و معتقدند هنوز کف قیمت‌ها شکل نگرفته است. 4. کاهش نقدینگی ورودی به بازار سرمایه: جریان پول تازه‌ای که در اردیبهشت به بورس سرازیر شد، در ماه‌های بعد جای خود را به خروج سرمایه داد. چشم‌انداز پیش‌رو بازار سهام در آستانه یک دو راهی قرار گرفته است: یا با سیگنال‌های حمایتی و سیاست‌های شفاف اقتصادی می‌تواند دوباره به مدار رونق بازگردد، یا در صورت تداوم بی‌اعتمادی، رکود عمیق‌تری تجربه خواهد کرد. تجربه نشان داده است که حجم معاملات نخستین شاخص برای بازگشت یا فرسایش امید است؛ بنابراین تا زمانی که ارزش معاملات خرد به سطوح پایدار بالاتر از ۱۰ همت بازنگردد، نمی‌توان از آغاز یک روند صعودی پایدار سخن گفت.