کیف پول الکترونیک به چه کار می‌آید؟

به گزارش اقتصادنگا به نقل از  ایسنا، اما این کیف پول دقیقا چه کاربردی دارد، چگونه می‌توان از آن استفاده کرد و چه تفاوتی با کارت بانکی دارد؟ توسعه ابزارهای نوین پرداخت و کاهش وابستگی به شبکه کارت‌های بانکی از جمله موضوعاتی است که در سال‌های اخیر مورد توجه بانک مرکزی قرار گرفته است. در همین راستا، بانک مرکزی از خدمت جدیدی با عنوان کیف پول ایران رونمایی کرده که قرار است در کنار ابزارهای متداول پرداخت، بخشی از تراکنش‌های خرد و روزمره مردم را پوشش دهد.

این کیف پول با هدف ایجاد یک زیرساخت مکمل در نظام پرداخت کشور طراحی شده و برخلاف تصور اولیه، قرار نیست جایگزین کارت‌های بانکی یا سایر کیف پول‌های تجاری شود، بلکه قرار است امکان انجام برخی پرداخت‌ها و انتقال وجه را از مسیری متفاوت فراهم کند.

کیف پول الکترونیکی در ساده‌ترین تعریف، ابزاری است که به کاربر اجازه می‌دهد مبلغی را در قالب موجودی دیجیتال نگهداری و برای خرید کالا، دریافت خدمات یا انتقال وجه استفاده کند؛ بدون آنکه برای هر پرداخت الزاماً به استفاده مستقیم از کارت بانکی نیاز داشته باشد.

کیف پول ایران نیز با همین رویکرد و بر بستر کدهای دستوری تلفن همراه یا USSD طراحی شده است. به این ترتیب، کاربران برای دسترسی به خدمات آن الزاماً به اینترنت یا نصب اپلیکیشن بانکی نیاز ندارند و می‌توانند با شماره‌گیری کد دستوری *۹۸# وارد سامانه شوند.

بر اساس توضیحات بانک مرکزی، برای حدود ۹۰ میلیون ایرانی شناسنامه کیف پول ایجاد شده است. کاربران با وارد کردن کد ملی و استفاده از سیم‌کارتی که به نام خودشان ثبت شده، می‌توانند به این خدمت دسترسی پیدا کنند. شارژ کیف پول از طریق اطلاعات کارت بانکی، مشاهده موجودی، انتقال وجه به کیف پول دیگران با استفاده از شماره تلفن همراه و انتقال موجودی به حساب بانکی از طریق شماره شبا، از جمله خدمات پیش‌بینی‌شده برای این ابزار است. 

کیف پول الکترونیکی چه کارکردهایی دارد؟

یکی از مهم ‌ترین کاربردهای این ابزار، انجام پرداخت‌های خرد و خریدهای روزمره است. به این معنا که افراد می‌توانند با موجودی کیف پول خود از فروشگاه‌ها و کسب‌وکارهای طرف قرارداد خرید کنند و برای دریافت برخی خدمات نیز از آن استفاده کنند.

بر اساس اعلام بانک مرکزی، امکان خرید با کیف پول ایران از طریق برخی برنامک‌ها و شبکه‌های پذیرندگی تجاری از جمله تارا، اسنپ، اونوا، آپ، تاپ و ۷۲۴ فراهم شده است. این امکان هم در خریدهای حضوری و هم در برخی خریدهای غیرحضوری قابل استفاده خواهد بود. 

کارکرد دیگر این ابزار، انتقال وجه بدون نیاز به شماره کارت است. در روش‌های معمول انتقال وجه، کاربران باید اطلاعات کارت بانکی مقصد را در اختیار داشته باشند، اما در کیف پول ایران انتقال وجه با استفاده از شماره تلفن همراه فرد دریافت‌ کننده انجام می‌شود.

همچنین کاربران می‌توانند موجودی کیف پول خود را در صورت نیاز به حساب بانکی منتقل کنند. بنابراین، این ابزار صرفاً محلی برای نگهداری اعتبار خرید نیست و امکان بازگرداندن موجودی به شبکه بانکی نیز برای آن در نظر گرفته شده است.

سقف موجودی و تراکنش چقدر است؟

از آنجاکه کیف پول ایران با تمرکز بر پرداخت‌های خرد طراحی شده، محدودیت‌هایی نیز برای میزان موجودی و تراکنش‌های آن تعیین شده است. بر اساس اعلام مدیرعامل شرکت شاپرک در زمان رونمایی از این طرح، سقف نگهداری موجودی در کیف پول ایران ۱۵ میلیون تومان و سقف هر تراکنش پنج میلیون تومان در نظر گرفته شده است.

حداقل مبلغ هر تراکنش نیز حدود ۱۰ هزار تومان اعلام شده است. این محدودیت‌ها نشان می‌دهد که هدف از راه‌اندازی این ابزار، نگهداری مبالغ سنگین یا جایگزینی حساب‌های بانکی نیست، بلکه قرار است پرداخت‌های کوچک و پرتعداد از مسیر دیگری انجام شود. 

یکی از ظرفیت‌های قابل توجه کیف پول ایران، استفاده از آن برای پرداخت‌های حمایتی و سازمانی است. بر اساس مصوبه هیات وزیران، امکان واریز بخشی از کمک‌های رفاهی کارکنان دستگاه‌های اجرایی به کیف پول ایران پیش ‌بینی شده است. مطابق این مصوبه پرداخت بخشی از مزایای رفاهی کارکنان دولت در قالب شارژ کیف پول، با رضایت مشمولان انجام می‌شود.

همچنین سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها مجاز شده است تمهیدات لازم را برای واریز بخشی از یارانه نقدی سرپرستان خانوار به کیف پول ایران فراهم کند. البته این موضوع به معنای حذف یارانه نقدی یا اجباری شدن دریافت آن از طریق کیف پول نیست؛ بلکه استفاده از این ظرفیت با انتخاب و درخواست مشمولان امکان‌پذیر خواهد بود. 

مزیت چنین سازوکاری این است که دولت یا دستگاه‌های اجرایی می‌توانند اعتبار مشخصی را برای خرید کالاها و خدمات در اختیار افراد قرار دهند. برای مثال، امکان اختصاص اعتبار برای خرید کالاهای اساسی، خدمات رفاهی یا سایر مصارف مشخص وجود دارد؛ البته تحقق کامل این قابلیت‌ها به نحوه طراحی مقررات و توسعه شبکه پذیرندگان بستگی دارد.

تفاوت کیف پول ایران با کارت بانکی چیست؟

مهم‌ترین تفاوت این دو ابزار در شیوه دسترسی و استفاده از موجودی است. کارت بانکی مستقیماً به حساب بانکی فرد متصل است و هر خرید با آن به برداشت وجه از حساب منجر می‌شود؛ اما کیف پول، موجودی مستقلی دارد که می‌تواند از طریق کارت بانکی شارژ شود یا در قالب اعتبار از سوی یک نهاد یا سازمان در اختیار فرد قرار گیرد. از سوی دیگر، امکان استفاده از کیف پول ایران بدون اینترنت و از طریق کد دستوری، یکی از تفاوت‌های مهم آن با بسیاری از خدمات پرداخت مبتنی بر اپلیکیشن است.

بانک مرکزی همچنین کاهش وابستگی به شبکه پرداخت کارتی و ایجاد زیرساخت مکمل برای مواقع اختلال در دسترسی به برخی خدمات پرداخت را از اهداف توسعه این ابزار عنوان کرده است. به این ترتیب، استفاده از کیف پول در شرایط عادی و همچنین شرایط بحرانی می‌تواند به تداوم بخشی از پرداخت‌های روزمره کمک کند. 

با وجود ظرفیت‌های مطرح‌شده، موفقیت کیف پول ایران به میزان استقبال مردم، توسعه شبکه پذیرندگان و ایجاد مزیت‌های واقعی برای کاربران بستگی دارد. در حال حاضر کارت بانکی همچنان ابزار اصلی پرداخت در کشور است و کیف پول ایران برای رقابت مستقیم با آن طراحی نشده است.

با این حال، اگر امکان استفاده گسترده‌تر از این ابزار در فروشگاه‌ها، خدمات عمومی و پرداخت‌های حمایتی فراهم شود، می‌تواند به‌تدریج سهمی از تراکنش‌های روزمره را به خود اختصاص دهد.

در نهایت، آنچه اهمیت دارد این است که کیف پول الکترونیک صرفا یک ابزار جدید برای پرداخت نیست؛ بلکه در صورت توسعه مناسب می‌تواند بستری برای توزیع هدفمند اعتبار، تسهیل پرداخت‌های خرد و متنوع‌ سازی زیرساخت‌های پرداخت کشور باشد.