اقتصاد چرخشی، راهبردی ضروری برای عبور صنعت فولاد از اقتصاد خطی و محدودیت منابع
عضو هیأت علمی جهاد دانشگاهی، با تأکید بر ضرورت تغییر الگوی سنتی تولید در صنایع معدنی و فولادی تصریح کرد: حرکت از اقتصاد خطی به سمت اقتصاد چرخشی دیگر یک انتخاب صرفاً زیستمحیطی نیست، بلکه ضرورتی راهبردی برای مواجهه با کمبود منابع اولیه، محدودیتهای انرژی و دستیابی به توسعه پایدار به شمار میرود.
- ۱۴۰۵ آبان ۲۶, سهشنبه
- ۱۸:۵۶
- 3 دقیقه مطالعه
- ۱۵ بازدید
- بدون نظر
- توسط: افسانه مسافر

به گزارش اقتصادنگار، اردشیر پورشعبان، در پنل تخصصی «اقتصاد چرخشی در صنعت فولاد؛ از مدیریت پسماند تا خلق ارزش اقتصادی» در غرفه فولاد هرمزگان، همزمان با بیستوسومین نمایشگاه بینالمللی ایران ، اشاره به اینکه صنایع فولاد و معدن بهطور سنتی بر مبنای الگوی اقتصاد خطی فعالیت کردهاند، افزود: در اقتصاد خطی، مواد اولیه وارد فرآیند تولید میشوند و بخش قابل توجهی از خروجی به شکل پسماند و باطله از چرخه خارج میشود؛ اما در اقتصاد چرخشی تلاش میکنیم خروجی یک فرآیند را به ورودی فرآیندی دیگر تبدیل کنیم و از این طریق ضمن خلق ارزش اقتصادی، مصرف منابع و انرژی را کاهش دهیم و به حفظ محیط زیست کمک کنیم.
عضو هیأت علمی جهاد دانشگاهی با تشریح نقش دانشگاهها در تحقق اقتصاد چرخشی خاطرنشان کرد: دانشگاهها در این مسیر مسئولیت مهمی بر عهده دارند. نخستین گام، شناسایی و شناسنامهدار کردن پسماندهاست. تا زمانی که ماهیت، ویژگیها و ظرفیتهای یک پسماند بهدرستی مشخص نشده باشد، نمیتوان برای بازیابی و استفاده مجدد از آن برنامهریزی کرد. بنابراین باید ابتدا بدانیم چه نوع پسماندی در اختیار داریم و متناسب با ویژگیهای آن چه راهکاری برای مدیریت و تبدیل آن به مادهای ارزشمند وجود دارد.
پورشعبان ادامه داد: محور دوم، انجام فعالیتهای تحقیق و توسعه و پژوهشهای کاربردی است. دانشگاهها میتوانند از طریق پایاننامههای دانشجویی و طرحهای تحقیقاتی استادان در این زمینه نقشآفرینی کنند. در جهاد دانشگاهی نیز رویکرد اصلی، پژوهش مسئلهمحور است؛ به این معنا که ابتدا مسائل و چالشهای واقعی کشور شناسایی میشوند و سپس فعالیتهای پژوهشی با هدف ارائه راهکار عملی برای رفع آنها انجام میگیرد.
وی ایجاد واحدهای پایلوت را از دیگر الزامات توسعه اقتصاد چرخشی دانست و گفت: پیش از ورود به مقیاس صنعتی، لازم است فناوریها و راهکارهای پیشنهادی در قالب پایلوت مورد آزمایش و صحتسنجی قرار گیرند. این اقدام کمک میکند هزینههای احتمالی و ریسک سرمایهگذاری در مراحل بعدی کاهش یابد و اطمینان بیشتری نسبت به امکان تبدیل پسماندها به محصولات اقتصادی حاصل شود.
عضو هیأت علمی جهاد دانشگاهی با اشاره به ضرورت تدوین قوانین و استانداردهای تخصصی در این حوزه اظهار کرد: یکی از چالشهای موجود، نبود چارچوب جامع و استانداردهای مشخص برای مدیریت و استفاده مجدد از پسماندها و باطلههای صنایع معدنی است. این خلأ نشان میدهد که دانشگاهها و مراکز پژوهشی باید در زمینه تدوین استانداردها، ضوابط فنی و دستورالعملهای مورد نیاز پیشقدم شوند تا مسیر استفاده اقتصادی و ایمن از این مواد هموار شود.
پورشعبان ، به پنج جریان اصلی پسماند در صنعت فولاد اشاره کرد و گفت: در میان این جریانها، سرباره از نظر حجم و ظرفیت ایجاد چالشهای زیستمحیطی و همچنین فرصتهای اقتصادی اهمیت ویژهای دارد. علاوه بر آن، لجنهای صنعتی، پوستههای اکسیدی و پسماندهای آهکی نیز از جمله موادی هستند که باید با رویکرد علمی و فناورانه مورد بررسی و بازیابی قرار گیرند.
وی با اشاره به دستاوردهای پژوهشی جهاد دانشگاهی در این زمینه خاطرنشان کرد: در دانشگاه توانستهایم با انجام مطالعات و فعالیتهای تحقیقاتی، به تولید برخی محصولات از جمله پیگمنت از پسماندهای صنعتی دست پیدا کنیم. این محصولات آزمونهای مربوطه را با موفقیت پشت سر گذاشته و استانداردهای لازم را کسب کردهاند. همچنین در حوزه تولید کیک نیز اقدامات تحقیقاتی انجام شده و در حال حاضر توسعه فرآیند تولید آن در مقیاس پایلوت نیمهصنعتی در دستور کار قرار دارد.
وی ،تأکید کرد: تحقق اقتصاد چرخشی در صنعت فولاد نیازمند همکاری نزدیک صنعت، دانشگاه و مراکز پژوهشی است. با شناسایی علمی پسماندها، توسعه فناوریهای بازیافت، اجرای طرحهای پایلوت و تدوین استانداردهای لازم میتوان بخش قابل توجهی از مواد دورریز را به منابع اقتصادی تبدیل کرد و گام مؤثری در مسیر توسعه پایدار برداشت.
