ایمیدرو به سمت اکتشاف ذخایر عمیق می‌رود

به گزارش اقتصادنگار،محمدمسعود سمیعی‌نژاد اظهارداشت: یکی از راهبردی‌ترین موضوعات آینده صنعت و معدن، توسعه حفاری‌های نوین اکتشافی عمیق و عبور از اکتشافات سطحی به سمت معدنکاری نسل آینده است. امروز مسئله اصلی این نیست که آیا باید به سمت اکتشاف عمیق حرکت کنیم یا خیر، بلکه باید مشخص شود این مسیر با چه فناوری، مدل اقتصادی و راهبردی دنبال شود.
وی افزود: طی دهه‌های گذشته، بخش عمده فعالیت‌های اکتشافی جهان بر ذخایری متمرکز بود که در سطح یا اعماق نسبتا کم قرار داشتند و نشانه‌های زمین‌شناسی، ژئوشیمیایی یا ژئوفیزیکی آنها به‌سادگی قابل شناسایی بود. بسیاری از این اهداف آسان و کم‌عمق در مناطق بالغ معدنی شناسایی شده‌اند و در نتیجه، مرز جدید اکتشاف در جهان به‌تدریج از سطح زمین به سمت ذخایر پنهان، پوشیده و عمیق حرکت کرده است.
سمیعی‌نژاد ادامه داد: نسل آینده اکتشاف باید بتواند چند صد متر، یک کیلومتر و در برخی محیط‌های زمین‌شناسی حتی چند کیلومتر زیر سطح زمین را با دقت بیشتری مطالعه کند. این تغییر صرفا افزایش عمق حفاری نیست، بلکه به معنای تغییر معماری اکتشاف است.
عمق، مرز جدید اکتشاف
وی گفت: برای درک ظرفیت فناوری حفاری، کافی است به تجربه حفاری‌های فوق‌عمیق جهان نگاه کنیم. حفاری فوق‌عمیق کولا در روسیه به عمق حدود ۱۲.۲ کیلومتر رسید و نشان داد بشر از نظر فنی قادر است به اعماقی وارد شود که زمانی دست‌نیافتنی تصور می‌شد.
رییس هیات عامل ایمیدرو افزود: پروژه‌های حفاری عمیق در آلمان نیز به بیش از ۹ کیلومتر رسیده است. این پروژه‌ها عمدتا علمی بودند و نه پروژه‌های معمول اکتشاف معدن، اما درس مهم آنها برای صنعت و معدن روشن است؛ عمق یک مانع مطلق نیست، بلکه مسئله‌ای مهندسی، اقتصادی و فناورانه است.
وی خاطرنشان کرد: در صنعت اکتشاف معدنی نیز در کانادا حفاری مغزه‌گیری الماسه با عمق بیش از ۳۴۰۰ متر انجام شده است. این ارقام نشان می‌دهد اکتشاف عمیق دیگر یک موضوع نظری نیست و ظرفیت‌های فنی برای ورود به اعماق بیشتر وجود دارد.
سمیعی‌نژاد گفت: هرچه عمق افزایش پیدا می‌کند، هزینه و پیچیدگی عملیات نیز بیشتر می‌شود و شاید مهم‌تر از همه، هزینه یک تصمیم اشتباه چند برابر خواهد شد. بنابراین پیش از افزایش عمق حفاری باید از کیفیت هدف اکتشافی اطمینان حاصل کنیم.
معاون وزیر صمت افزود: استفاده از داده‌های زمین‌شناسی، ژئوشیمیایی و ژئوفیزیکی، مدل‌سازی سه‌بعدی و تحلیل همزمان داده‌ها می‌تواند احتمال موفقیت گمانه‌های عمیق را افزایش دهد. در اکتشاف عمیق، مسئله فقط در اختیار داشتن دستگاه حفاری قدرتمند نیست، بلکه باید بتوانیم با استفاده از فناوری و داده، بهترین نقطه را برای حفاری انتخاب کنیم.
سمیعی‌نژاد تاکید کرد: پیش از آنکه عمیق‌تر حفاری کنیم، باید هوشمندتر هدف‌گذاری کنیم. اگر هدف اکتشافی به‌درستی انتخاب نشده باشد، افزایش عمق حفاری صرفا افزایش هزینه خواهد بود و الزاماً به کشف ذخیره منجر نمی‌شود.
عبور از اکتشافات سطحی
وی گفت: در کشور، بخش عمده فعالیت‌های اکتشافی در بسیاری از مناطق بر شناسایی ذخایر سطحی و کم‌عمق متمرکز بوده است. با گذشت زمان، بسیاری از ذخایری که آثار آنها در سطح زمین قابل مشاهده بوده، شناسایی شده‌اند و امروز صنعت معدن برای کشف ذخایر جدید ناگزیر است به سمت اعماق بیشتر زمین حرکت کند.
رییس هیات عامل ایمیدرو افزود: آینده اکتشاف معدنی را نمی‌توان صرفا در سطح زمین جست‌وجو کرد. بخش قابل توجهی از ذخایر بزرگ نسل آینده در اعماق زمین و در مناطقی قرار دارند که ممکن است هیچ نشانه مستقیم و مشخصی در سطح نداشته باشند.
وی تصریح کرد: برای دستیابی به این ذخایر، لازم است نگاه خود را از اکتشافات سطحی و کم‌عمق به سمت اکتشاف سیستماتیک در عمق تغییر دهیم؛ رویکردی که در آن فناوری، داده، سرمایه‌گذاری و نیروی انسانی متخصص در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.
سمیعی‌نژاد گفت: توسعه تجهیزات حفاری عمیق، آموزش نیروی انسانی متخصص، استفاده از فناوری‌های ژئوفیزیک عمقی، مدل‌سازی سه‌بعدی و ایجاد بانک‌های اطلاعاتی یکپارچه اکتشافی از الزامات این تحول است.
وی افزود: توسعه اکتشافات عمیق نیازمند همکاری میان سازمان‌های دولتی، دانشگاه‌ها، شرکت‌های معدنی و بخش خصوصی است. آینده اکتشافات معدنی تنها در آنچه در سطح زمین مشاهده می‌کنیم خلاصه نمی‌شود و بخش مهمی از آینده معدنکاری در اعماق زمین قرار دارد.

وی ادامه داد: کشورهایی که بتوانند فناوری شناسایی و اکتشاف ذخایر عمیق را توسعه دهند، در آینده از مزیت مهمی در تامین مواد معدنی برخوردار خواهند شد. بنابراین باید از ظرفیت دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان، متخصصان داخلی و تجربه شرکت‌های معدنی برای توسعه فناوری‌های مورد نیاز استفاده کنیم.
معاون وزیر صمت تاکید کرد: حفاری عمیق را نباید صرفا افزایش عمق یک گمانه دانست، بلکه باید آن را بخشی از یک سیستم اکتشافی هوشمند، دقیق و مبتنی بر فناوری در نظر گرفت.
راهبردهای جدید ایمیدرو در اکتشاف
وی در ادامه گفت: یکی از مهم‌ترین اهداف ایمیدرو، کشف منابع طبیعی متنوع جدید برای توسعه بخش معدن و افزایش سهم این بخش در تولید ناخالص ملی است. اگر بخواهیم معدن را به یکی از محورهای اصلی اقتصاد کشور تبدیل کنیم، باید ذخایر جدید را شناسایی و زنجیره ارزش آنها را نیز توسعه دهیم.
سمیعی‌نژاد افزود: یکی دیگر از اهداف، فراهم ساختن بستر مناسب برای جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی است. برای این منظور باید مستندات اکتشافی مطابق با استانداردهای جهانی تهیه شود و اطلاعات در سیستم GIS به شکلی منسجم و قابل استفاده در اختیار سرمایه‌گذاران قرار گیرد.
وی خاطرنشان کرد: هرچه اطلاعات اکتشافی دقیق‌تر، استانداردتر و شفاف‌تر باشد، ریسک سرمایه‌گذاری کاهش پیدا می‌کند و امکان ورود سرمایه‌گذاران به پروژه‌های معدنی افزایش خواهد یافت. بنابراین اکتشاف تنها به معنای کشف یک ذخیره نیست، بلکه باید به ایجاد یک بسته اطلاعاتی قابل اتکا برای توسعه و سرمایه‌گذاری منجر شود.
رییس هیات عامل ایمیدرو ادامه داد: از دیگر راهبردهای ما، سرمایه‌گذاری اکتشافی در مناطق کمتر توسعه‌یافته و دارای پتانسیل معدنی است. اکتشاف در این مناطق می‌تواند منابع را به سمت نقاط دارای ظرفیت معدنی هدایت کند و علاوه بر ایجاد اشتغال، زمینه توسعه زیرساخت‌ها، رونق اقتصادی و تامین امنیت پایدار در این مناطق را فراهم سازد.
وی گفت: همچنین به دنبال ایجاد اقتصاد چندمحصولی و گام برداشتن در مسیر توسعه پایدار هستیم. نباید اقتصاد معدنی کشور را به تعداد محدودی ماده معدنی محدود کنیم. تنوع‌بخشی به ذخایر و محصولات معدنی می‌تواند تاب‌آوری اقتصاد کشور را افزایش دهد و معدن را به یکی از محورهای مهم اقتصاد تبدیل کند.
سمیعی‌نژاد افزود: یکی دیگر از اولویت‌های ما، کشف فلزات استراتژیک و تامین خوراک مورد نیاز کشور است. در شرایطی که صنایع مختلف برای ادامه فعالیت و توسعه خود به مواد معدنی و فلزات خاص نیاز دارند، اکتشاف این ذخایر باید با نگاه راهبردی دنبال شود.
وی تصریح کرد: در همین راستا، باید از اکتشاف ذخایر معمولی فراتر برویم و به دنبال شناسایی ذخایر و عناصر استراتژیکی باشیم که می‌توانند در آینده نقش مهمی در زنجیره تولید کشور داشته باشند.
استفاده هدفمند از ظرفیت‌های اکتشافی
معاون وزیر صمت گفت: مجموع پهنه‌ها، زیرپهنه‌ها، محدوده‌های ثبتی و پروانه‌های اکتشافی ایمیدرو حدود ۱.۷۳ درصد کل مساحت کشور را شامل می‌شود. این ظرفیت می‌تواند بستر مناسبی برای توسعه فعالیت‌های اکتشافی و شناسایی ذخایر جدید باشد.
وی افزود: هدف ما این است که از این ظرفیت به شکل هوشمندانه استفاده کنیم و با تلفیق داده‌های زمین‌شناسی، ژئوشیمیایی و ژئوفیزیکی و به‌کارگیری فناوری‌های جدید، اهداف اکتشافی را با دقت بیشتری تعیین کنیم.
رییس هیات عامل ایمیدرو گفت: با توسعه دانش فنی، سرمایه‌گذاری در تجهیزات جدید، استفاده از توان متخصصان کشور و همکاری میان دولت، دانشگاه و بخش خصوصی می‌توان فصل جدیدی در اکتشاف ذخایر عمیق معدنی ایران آغاز کرد.
وی تاکید کرد: آینده معدنکاری کشور در گرو توانایی ما برای کشف ذخایری است که امروز در سطح زمین دیده نمی‌شوند و باید با فناوری، دانش و هدف‌گذاری هوشمند به سراغ آنها برویم.