بازار سرمایه در آزمون جنگ اقتصادی؛ نقدینگی ۲۰ همتی کجا می‌رود؟

به گزارش  اقتصادنگار،  غلامرضا سلیمانی، رئیس اسبق بیمه مرکزی، در رویداد مالی امید با تأکید بر اینکه تقابل اقتصادی ایران و آمریکا با تغییر شرایط سیاسی این کشور پایان نخواهد یافت، خواستار آمادگی بلندمدت اقتصاد ایران برای مواجهه با فشارهای خارجی شد. وی با اشاره به تولید روزانه ۲۰ همت نقدینگی، محدودیت‌های نظام بانکی، نیاز صنایع به منابع مالی و آسیب‌پذیری ساختار تجارت خارجی، معتقد است بازار سرمایه هنوز جایگاه متناسب با ظرفیت‌های خود را در اقتصاد ایران پیدا نکرده است. سلیمانی همچنین با تأکید بر ضرورت استفاده از ابزارهای اقتصادی در کنار ظرفیت‌های دفاعی، توسعه ابزارهای نوین تأمین مالی و هدایت منابع به سمت تولید و بازسازی صنایع را از الزامات تقویت اقتصاد کشور دانست.
 غلامرضا سلیمانی، رئیس اسبق بیمه مرکزی، در رویداد مالی امید با اشاره به تجربه انقلاب، جنگ و تحولات سیاسی و امنیتی کشور اظهار کرد: افرادی که هم‌نسل من هستند، انقلاب و جنگ را تجربه کرده‌اند. امیدواریم دیگر اتفاقی رخ ندهد که مردم و کشور ایران را تهدید کند، اما نمی‌توان نسبت به تحولات احتمالی بی‌توجه بود. سناریوهای مختلفی برای آینده کشور مطرح است و باید برای مواجهه با هر یک از آن‌ها آمادگی داشته باشیم.
وی با اشاره به تلاش‌های دیپلماتیک مسئولان و ضرورت آمادگی در سایر حوزه‌ها افزود: در حوزه نظامی تخصصی نداریم که بخواهیم اظهارنظر کنیم و مسئولان سیاسی نیز در حال پیگیری امور و پیشبرد فعالیت‌های دیپلماتیک هستند، اما کشور باید برای سناریوهای احتمالی، به‌ویژه در حوزه اقتصاد، آمادگی داشته باشد.
سلیمانی: آمریکا نمی‌تواند ایران را شکست دهد
سلیمانی با اشاره به حملات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران گفت: باید میان وارد شدن خسارت به کشور و تحقق اهداف راهبردی طرف مقابل تفاوت قائل شد. حملات نظامی خسارت‌هایی به کشور وارد کرد و رهبر ایران و شماری از فرماندهان و مسئولان نظامی به شهادت رسیدند، اما هدف نهایی طرف مقابل، یعنی سقوط نظام و تجزیه ایران، محقق نشد.
وی با تأکید بر ظرفیت‌های تاریخی و اجتماعی ایران تصریح کرد: آمریکایی‌ها باید این آرزو را به گور ببرند که ایران زیر بار حملات فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی از بین می‌رود. ایران کشور پهناوری است و ملت ایران از ظرفیت‌های تاریخی و اجتماعی قابل‌توجهی برخوردار است.
رئیس اسبق بیمه مرکزی با اشاره به تجربه تاریخی ایران در مواجهه با تهاجم‌های خارجی افزود: ملت ایران و جوانان امروز، فرزندان نسلی هستند که در طول تاریخ با حملات و تهاجم‌های مختلف مواجه شده‌اند. مهاجمان در دوره‌های مختلف نتوانسته‌اند هویت و تمدن ایران را از بین ببرند و در مواردی نیز خود تحت تأثیر فرهنگ و تمدن این سرزمین قرار گرفته‌اند.
با این حال، سلیمانی تأکید کرد که اتکا به پیشینه تاریخی و توانمندی‌های ملی به‌تنهایی کافی نیست و کشور باید برای کاهش آسیب‌پذیری‌های خود برنامه‌ریزی کند. به گفته وی، خسارت‌های واردشده در درگیری‌های نظامی اخیر نشان می‌دهد که آمادگی بیشتر در حوزه‌های مختلف، از جمله اقتصاد، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.
 تقابل اقتصادی ایران و آمریکا ادامه‌دار خواهد بود
سلیمانی با هشدار نسبت به تصور موقتی بودن فشارهای اقتصادی اظهار کرد: در برخی سیاست‌گذاری‌ها این تصور وجود دارد که مشکلات فعلی ممکن است پس از انتخابات آمریکا برطرف شود، اما من چنین برداشتی ندارم. اختلافات راهبردی میان ایران و آمریکا به‌گونه‌ای است که نمی‌توان انتظار داشت روابط دو کشور به‌سادگی به روابطی دوستانه تبدیل شود.
وی افزود: مادامی که اختلافات اساسی میان دو کشور پابرجاست، تقابل ادامه خواهد داشت؛ حتی اگر این تقابل در مقاطعی به شکل جنگ نظامی بروز نکند. به همین دلیل، باید خودمان را از نظر اقتصادی تقویت کنیم و با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی، نیروی انسانی متخصص و ابزارهای تأمین مالی، آسیب‌پذیری کشور در برابر فشارهای خارجی را کاهش دهیم.
روزانه ۲۰ همت نقدینگی تولید می‌شود؛ سهم بازار سرمایه چیست؟

رئیس اسبق بیمه مرکزی با تأکید بر ضرورت بازنگری در نقش بازار سرمایه در اقتصاد ایران گفت: روزانه حدود ۲۰ همت نقدینگی در کشور ایجاد می‌شود. پرسش این است که آیا می‌توانیم از این منابع برای تأمین مالی فعالیت‌های مولد استفاده کنیم یا قرار است بخش عمده فعالیت بازار سرمایه به سفته‌بازی و معاملات واسطه‌ای محدود بماند؟

وی با اشاره به محدودیت‌های نظام بانکی افزود: نمی‌توان انتظار داشت تمام بار تأمین مالی اقتصاد بر دوش بانک‌ها باشد. نظام بانکی به دلایل مختلف، از جمله ناترازی‌ها و محدودیت‌های موجود، با چالش مواجه است و به‌تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی تمام نیازهای مالی کشور باشد.
سلیمانی ادامه داد: افزایش شاخص بورس اتفاق مثبتی است، اما نباید موفقیت بازار سرمایه را صرفاً با رشد شاخص‌ها بسنجیم. مسئله اصلی این است که بازار سرمایه تا چه اندازه می‌تواند نیازهای مالی صنعت، تولید و خدمات را تأمین کند و در بازسازی ظرفیت‌های اقتصادی کشور نقش داشته باشد.
وی با تأکید بر ضرورت هدایت منابع به سمت فعالیت‌های مولد اظهار کرد: صنعت کشور به منابع مالی نیاز دارد و بازار سرمایه باید بتواند این نیاز را پاسخ دهد. باید بررسی کنیم که چگونه می‌توان نقدینگی موجود در اقتصاد را به‌جای هدایت به سمت معاملات کوتاه‌مدت و سفته‌بازی، به سمت تولید، توسعه و سرمایه‌گذاری مولد سوق داد.
ابزارهای اقتصادی باید در کنار ظرفیت‌های دفاعی قرار گیرند
سلیمانی با تأکید بر ضرورت تقویت ظرفیت اقتصادی کشور تصریح کرد: اگر معتقدیم امروز در صف مقدم تقابل با آمریکا و اسرائیل قرار داریم، باید از خود بپرسیم که آیا ابزارهای کافی برای حضور مؤثر در این عرصه را در اختیار داریم یا خیر. در شرایط فعلی، باید در کنار ظرفیت‌های دفاعی، از ابزارهای اقتصادی نیز برای تقویت کشور استفاده کنیم.
وی افزود: بازار سرمایه می‌تواند یکی از ابزارهای مهم کشور برای تأمین مالی تولید، حمایت از صنعت و کاهش آسیب‌پذیری در برابر فشارهای خارجی باشد. برای تحقق این هدف، باید ابزارهای مالی جدید طراحی کنیم و روش‌های تأمین مالی را توسعه دهیم تا منابع موجود به سمت فعالیت‌های مولد هدایت شوند.
رئیس اسبق بیمه مرکزی با اشاره به هزینه‌های بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده گفت: برآوردهایی درباره هزینه‌های سنگین بازسازی، حتی در مقیاس ۳۰۰ میلیارد دلار، مطرح شده است. فارغ از رقم نهایی این هزینه‌ها، اقتصاد کشور علاوه بر خسارت‌های مستقیم، با وقفه در مسیر توسعه نیز مواجه شده است.
وی ادامه داد: بازار سرمایه باید هم در تأمین مالی بازسازی ظرفیت‌های آسیب‌دیده و هم در جبران عقب‌ماندگی‌های ایجادشده در مسیر توسعه اقتصادی نقش‌آفرینی کند. ظرفیت ابزارهای بازار سرمایه هنوز به‌طور کامل مورد استفاده قرار نگرفته است و باید به سمت طراحی ابزارهای نوین و روش‌های تازه تأمین مالی حرکت کنیم.
سلیمانی با اشاره به ضرورت تأمین منابع برای بخش‌های مختلف اقتصادی تأکید کرد: نباید منتظر بمانیم که منابع خارجی وارد کشور شوند و تمام نیازهای سرمایه‌گذاری در بخش‌هایی مانند نفت و گاز را تأمین کنند. در شرایط فعلی، ریسک‌های موجود باید جدی گرفته شوند و برای تأمین مالی پایدار اقتصاد، ظرفیت‌های داخلی توسعه یابند.
تمرکز صادرات بر انرژی، ریسک تجارت خارجی ایران را افزایش می‌دهد
سلیمانی با اشاره به آسیب‌پذیری اقتصاد ایران در برابر شوک‌های خارجی اظهار کرد: بخش بزرگی از صادرات کشور به نفت، گاز و محصولات پتروشیمی وابسته است و در سمت واردات نیز تمرکز قابل‌توجهی بر برخی شرکای تجاری، از جمله چین و روسیه، وجود دارد. این وضعیت از جمله ریسک‌هایی است که باید در سیاست‌گذاری اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: وقتی بخش بزرگی از صادرات کشور به محصولات انرژی‌محور وابسته است و در سمت واردات نیز تمرکز قابل‌توجهی بر تعداد محدودی از شرکای تجاری وجود دارد، اقتصاد در برابر تغییرات سیاسی و اختلال در مسیرهای تجاری آسیب‌پذیر می‌شود. بنابراین، باید برای کاهش این ریسک‌ها راهکارهای عملی طراحی کرد.
رئیس اسبق بیمه مرکزی تأکید کرد: شرکت‌های تأمین سرمایه، نهادهای مالی، گروه‌های مالی و شرکت‌های سرمایه‌گذاری باید برای این مسائل راه‌حل پیدا کنند. لازم است بررسی شود که چگونه می‌توان ساختار تأمین مالی اقتصاد را تقویت کرد، وابستگی‌های پرریسک را کاهش داد و ظرفیت‌های تازه‌ای برای سرمایه‌گذاری و تولید به وجود آورد.
دولت به‌تنهایی نمی‌تواند بار توسعه اقتصادی را بر دوش بکشد
سلیمانی با تأکید بر مسئولیت نهادهای مالی در تأمین مالی اقتصاد خاطرنشان کرد: شرکت‌های تأمین سرمایه، کانون‌های تخصصی، گروه‌های مالی و شرکت‌های سرمایه‌گذاری باید بررسی کنند که تا چه اندازه برای حل این مسائل سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی می‌کنند. آیا منتظر می‌مانیم دولت برای تمام مشکلات راه‌حل پیدا کند یا خودمان نیز برای رفع چالش‌های اقتصادی وارد میدان می‌شویم؟
وی افزود: دولت وظایف سنگینی بر عهده دارد؛ از تأمین نیازهای عمومی مردم و حفظ امنیت گرفته تا مدیریت بحران‌ها و مقابله با تهدیدهای خارجی. اما انتظار اینکه تمام مسائل مربوط به تولید، صنعت و توسعه اقتصادی نیز صرفاً از سوی دولت حل شود، واقع‌بینانه نیست.

سلیمانی با تأکید بر اینکه بازار سرمایه هنوز جایگاه متناسب با ظرفیت‌های خود را در اقتصاد کشور پیدا نکرده است، گفت: انتظار از این بازار بالاست. دانشگاه‌ها، نیروهای متخصص و نسل جوان فعال در نهادهای مالی می‌توانند در طراحی راهکارهای جدید برای تأمین مالی اقتصاد نقش مهمی ایفا کنند.
 رویداد مالی امید؛ بستری برای هم‌افزایی نهادهای مالی
رئیس اسبق بیمه مرکزی در پایان با تأکید بر ضرورت تداوم نشست‌های تخصصی و گفت‌وگو میان فعالان بازار سرمایه اظهار کرد: برگزاری چنین همایش‌هایی باید استمرار پیدا کند و زمینه تشکیل گروه‌های تخصصی بیشتری فراهم شود. لازم است از دیدگاه استادان، صاحب‌نظران و همچنین جوانان خوش‌فکر استفاده کنیم تا بتوانیم برای مسائل اقتصادی کشور راه‌حل‌های عملی و متناسب با شرایط موجود پیدا کنیم.
وی افزود: باید با بهره‌گیری از تجربه پیشکسوتان، دانش دانشگاهی و توان کارشناسی فعالان بازار سرمایه، ظرفیت‌های این بازار را در خدمت تولید، صنعت و توسعه اقتصادی قرار دهیم. شرکت‌های تأمین سرمایه و نهادهای مالی باید فراتر از فعالیت‌های روزمره خود به مسائل کلان اقتصاد توجه کنند و برای تأمین مالی تولید، بازسازی صنایع و کاهش آسیب‌پذیری کشور راهکار ارائه دهند تا اقتصاد ایران به جایگاهی متناسب با ظرفیت‌های خود برسد.