خلبانان ایرلاین‌ها از چه فیلترهایی عبور می‌کنند؟

به گزارش اقتصادنگار به نقل از  ایسنا، پس از آن فاجعه، نهادهای نظارتی ایمنی هوانوردی در سراسر جهان قوانین را سخت‌تر کردند: خلبانانی که به دنبال ورود به این حرفه هستند، اکنون با آزمایش‌های روانشناختی سختگیرانه‌ای همراه با معاینات سالانه که شامل سوالاتی در مورد افسردگی و میل به خودکشی است، روبرو می‌شوند.

جزئیات واقعه پرواز ۱۰۷۳ فلای‌دوبی همچنان در حال بررسی است، اما گزارش‌هایی مبنی بر اینکه کمک خلبان، خلبان را با چاقو زده و سعی در سقوط هواپیما داشته است، سوالات جدیدی را در مورد چگونگی نظارت بر سلامت روان خلبانان توسط این صنعت مطرح کرده است.

خلبانان، مربیان و کارشناسان ایمنی به فایننشال تایمز گفتند: بررسی‌های فعلی ممکن است هنوز هم نتواند تعداد اندک افراد نامناسبی را که برای پیوستن به این صنعت درخواست می‌دهند، یا کسانی که در طول یک حرفه طولانی دچار مشکلات شدید سلامت روان می‌شوند یا دیدگاه‌های ایدئولوژیک افراطی اتخاذ می‌کنند، شناسایی کند.

یک خلبان تجاری گفت: «این در واقع خوداظهاری است. بدیهی است که پاسخ‌های درستی وجود دارد.»

اندرو چارلتون، تحلیلگر هوانوردی، گفت: «پروازهای بین‌المللی همچنان یک نوع حمل و نقل ایمن هستند؛ خطرناک‌ترین بخش هر پروازی همیشه راندن به سمت فرودگاه است.»

اما چندین چهره صنعت هوانوردی استدلال کردند که این امر به رویه‌های ایمنی گسترده‌تر، آموزش دقیق خلبانان و حرفه‌ای بودن افراد در این صنعت مربوط می‌شود تا سیستم آزمایش روانشناسی.

خلبانان باید سالانه تحت معاینات پزشکی از جمله گفتگو با پزشک در مورد وضعیت روانی آنها، همراه با سوالاتی در مورد مصرف الکل و مواد مخدر قرار گیرند که احتمال ناتوانی پزشکی آنها را در طول پرواز تعیین می‌کند.

شرکت‌های هواپیمایی همچنین بررسی‌های منظم پیشینه را انجام می‌دهند. یکی از مدیران اجرایی شرکت هواپیمایی گفت: «ما به طور منظم آزمایش روان‌سنجی و بررسی‌های امنیتی پیشینه را انجام می‌دهیم.»

اما یک خلبان شاغل به فایننشال تایمز گفت که آخرین تحلیل کامل روانشناختی آنها بیش از دو دهه پیش بوده است. دیگری گفت: خلبانان برای معاینه سالانه خود آماده می‌شوند و به سوالاتی پاسخ می‌دهند که باعث می‌شود فکر کنند همه چیز خوب است.

اندرو مک‌ککنی که ۳۰ سال سابقه خلبانی دارد و اکنون مدیریت گروه آموزشی ایمنی «مک‌ککنی اوییشن» (McKechnie Aviation) را بر عهده دارد، می‌گوید: «درآمد خلبان به داشتن گواهی پزشکی معتبر وابسته است. بنابراین، ممکن است خلبانان به دلیل نگرانی از ابطال این گواهی، تمایلی به پیگیری و درمان مشکلات جسمانی خود نداشته باشند. به همین ترتیب، انگیزه‌ای قوی وجود دارد که خلبانان از افشای مشکلات سلامت روان خود نزد پزشک معتمد هوانوردی پرهیز کنند.»

با این حال، به گفته خلبانان، سخت‌گیرانه‌تر شدن معاینات در برخی موارد به شناسایی افرادی کمک کرده است که دچار افت سلامت روان شده یا شوک‌های شدید زندگی را تجربه کرده‌اند.

افراد مطلع از این فرآیند می‌گویند خلبانانی که عزیزی را از دست داده یا دچار آسیب‌های روحی شدید شده‌اند، پیش از بازگشت به پرواز ملزم به چندین جلسه مراجعه به روان‌درمانگر هستند.

پس از سقوط هواپیمای شرکت «جرمن‌وینگز» در سال ۲۰۱۵ — که به مرگ ۱۵۰ نفر منجر شد و تحقیقات نشان داد ناشی از اقدام عمدی کمک خلبان بوده است — اکثر شرکت‌های هواپیمایی طرح‌های گسترده‌ای را نیز برای کارکنان پرواز اجرا کردند تا بتوانند همکارانی را که تصور می‌کنند ممکن است صلاحیت ایمنی لازم را نداشته باشند، گزارش دهند.

این اقدام در صنعتی که ماهیت سیال برنامه‌های کاری باعث تغییر مداوم خلبانان، کمک‌خلبانان و خدمه می‌شود، بسیار مفید است زیرا بسیاری از آنها ممکن است تنها ساعاتی پیش از پرواز با یکدیگر آشنا شده باشند. یک خلبان باسابقه می‌گوید: «توانایی تشکیل سریع تیم، بخشی از ماهیت این شغل است.»

اقداماتی که پس از گزارش‌دهی (افشاگری) صورت می‌گیرد، قاطع و موثر است و به خدمه‌ای که با مشکلاتی دست‌وپنج نرم می‌کنند، کمک می‌کند تا یاری دریافت کنند. افراد متعددی اظهار داشته‌اند که این سیستم منجر به بهبودهایی شده است.

با این حال، این سیستم در معرض سوءاستفاده نیز قرار دارد زیرا در این صنعت داستان‌های بسیاری درباره خلبانان یا خدمه‌ای شنیده می‌شود که به دلیل کدورت شخصی و در اقدامی تلافی‌جویانه، یکدیگر را به این سیستم گزارش می‌دهند.

تمرکز شدید این صنعت بر مسئله ایمنی نیز باعث می‌شود افراد در بیان نگرانی‌های واقعی خود تردید کنند.

فردی که در حوزه آموزش خلبانان فعالیت می‌کند، گفت: «نمی‌توانید به راحتی وجود مشکلی را اعلام کنید.» او افزود: افراد مبتلا به اوتیسم، اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی یا افسردگی احساس می‌کنند که نمی‌توانند در این باره صحبت کنند. او ادامه داد: «شما نمی‌توانید از خدمات مشاوره بهره‌مند شوید، مگر برای مواردی همچون اختلالات تغذیه‌ای یا مشاوره خانوادگی.»

شغل خلبانی با بی‌نظمی در خواب و پدیده تقریبا دائمی «جت‌لگ» (اختلال ساعت زیستی بدن ناشی از پروازهای طولانی) همراه است و دوری طولانی‌مدت از خانه می‌تواند به تنش‌های عاطفی منجر شود. یک خلبان گفت: «اگر با تنها بودن با خودتان — و تماشای برنامه‌های تلویزیونی بسیار بی‌کیفیت در اتاق هتل — مشکلی نداشته باشید و کنار بیایید، این وضعیت می‌تواند تجربه‌ای طاقت‌فرسا باشد.»

اما دیگران معتقد بودند که تغییرات در وضعیت روانی خلبانان، بیش از آنکه ناشی از خود شغل باشد، ریشه در رویدادهای زندگی شخصی مانند طلاق دارد. یک خلبان سابق که اکنون مدیریت یک مرکز آموزشی را بر عهده دارد، گفت: «دشوارترین بخش کار، ارزیابی افرادی است که دچار شوک‌های روحی شده‌اند؛ شوک‌هایی که محرک تغییر آنها و تبدیلشان به شخصیتی متفاوت می‌شود.»

یک خلبان پروازهای طولانی‌مدت، ماهیت این شغل را «فرار محض از واقعیت» توصیف کرد و گفت: «هر روز خورشید را می‌بینید... و به نقطه‌ای دیگر از جهان می‌روید که در آنجا هیچ‌کس نمی‌داند شما چه کسی هستید.» خلبان دیگری نیز شوخی رایجی در این صنعت را تکرار کرد: «بیشترین فشار همیشه در ارتفاع صفر، یعنی روی زمین، احساس می‌شود.»

«غیث الغیث»، مدیرعامل شرکت هواپیمایی «فلای‌دوبی» (Flydubai)، روز جمعه تاکید کرد که یک تحقیق رسمی و کامل درباره حادثه خطرناک (نزدیک به وقوع سانحه) در یکی از پروازهای این شرکت در جریان است. او افزود: «بسیار مهم است که اجازه دهیم این فرایند حقایق را روشن کند. ایمنی، بالاترین اولویت ماست و همواره چنین خواهد بود. فلای‌دوبی از اظهار نظر درباره نحوه ارزیابی و بررسی وضعیت خلبانان تا زمان تکمیل تحقیقات خودداری کرد. بازرسان هنوز نام فردی را که متهم به حمله در این پرواز است اعلام نکرده‌اند.

بر اساس گزارش فایننشیال تایمز، اندرو لوبنبرگ، تحلیلگر صنعت هوانوردی در بانک بارکلیز، گفت که این ماجرا «می‌تواند نهادهای نظارتی و شرکت‌های هواپیمایی را بر آن دارد تا در مورد غربالگری‌های روان‌شناختی، رویه‌های ارزیابی صلاحیت خدمه و نحوه دسترسی به کنترل‌های پرواز در زمانی که تنها دو خلبان در کابین حضور دارند، تجدید نظر کنند».