رونمایی از طرح‌های جدید صادراتی و تولید قراردادی مرغ در نمایشگاه دام و طیور/  امنیت غذایی در گروه تأمین مالی

به گزارش اقتصاد نگار ، مجید موافق قدیری، از تأمین نهاده تا قدرت خرید مردم، زنجیره‌ای که به هم متصل است،خبر داد و اظهار داشت:بیست‌وپنجمین نمایشگاه بین‌المللی دام و طیور و صنایع وابسته در شرایطی برگزار می‌شود که پایداری تولید محصولات پروتئینی بیش از هر زمان دیگری به هماهنگی میان واردکنندگان نهاده، تولیدکنندگان خوراک دام، مرغداران، دامداران، کشتارگاه‌ها، شبکه بانکی و بازار مصرف وابسته است.

 شعار امسال نمایشگاه، «هم‌افزایی برای ارتقای امنیت غذایی و تاب‌آوری ملی»، نیز بر ضرورت نگاهی یکپارچه به مسائل این صنعت تأکید دارد؛ نگاهی که چالش‌های تولید را نه به‌صورت جداگانه، بلکه در چارچوب ارتباط میان تمام حلقه‌های زنجیره بررسی می‌کند.
مجید موافق قدیری، رئیس انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران، با تشریح برنامه‌های این دوره از نمایشگاه، تأمین مالی، رفع موانع واردات و ترخیص نهاده‌های دامی، توسعه صادرات و تقویت همکاری با شبکه بانکی را از محورهای مهم پیش روی صنعت دانست.
یکی از موضوعات اصلی این نشست، سهم بالای خوراک در هزینه تمام‌شده محصولات پروتئینی بود. بر اساس اظهارات مطرح‌شده، خوراک حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد هزینه تمام‌شده تولید مرغ را تشکیل می‌دهد؛ سهمی که نشان می‌دهد هرگونه اختلال در تأمین نهاده، افزایش هزینه واردات یا تأخیر در دسترسی به منابع مالی، می‌تواند مستقیماً بر اقتصاد مرغداری و در نهایت بازار مصرف اثر بگذارد.
از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید خانوارها و افت تقاضا برای محصولات پروتئینی می‌تواند فروش تولیدکنندگان را تحت فشار قرار دهد و زیان را به بخش‌های مختلف زنجیره منتقل کند. در چنین شرایطی، واردکننده نهاده با دشواری فروش و بازگشت سرمایه مواجه می‌شود، مرغدار برای ادامه تولید به نقدینگی بیشتری نیاز دارد و کارخانه خوراک دام نیز از کاهش سفارش یا تأخیر در پرداخت مطالبات مشتریان تأثیر می‌پذیرد.
بر همین اساس، پیام محوری این نشست آن بود که امنیت غذایی تنها با افزایش ظرفیت تولید محقق نمی‌شود؛ بلکه تأمین پایدار نهاده، دسترسی به سرمایه در گردش، امکان فروش محصول و حفظ قدرت خرید مصرف‌کننده نیز باید هم‌زمان مورد توجه قرار گیرد.
تأخیر در تخلیه کشتی‌ها،  ضرورت تسریع در ترخیص نهاده‌های دامی
مشکلات مربوط به تأمین، تخلیه و ترخیص نهاده‌های دامی در بنادر شمالی کشور از دیگر موضوعات مطرح‌شده در نشست بود. یکی از حاضران با اشاره به انتظار تعدادی از کشتی‌های حامل غلات و نهاده‌های دامی برای تخلیه، خواستار توجه بیشتر به موانع گمرکی، حمل‌ونقل دریایی و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول شد.
موافق قدیری نیز با تأکید بر جایگاه راهبردی غلات و نهاده‌های دامی در زنجیره امنیت غذایی، چابک‌تر شدن تصمیم‌گیری‌های اقتصادی و رفع موانع اجرایی را ضروری دانست. به گفته وی، در نمایشگاه امسال دو پنل تخصصی با محوریت غلات و نهاده‌های دامی پیش‌بینی شده است که با حضور نمایندگان بخش دولتی و خصوصی برگزار خواهد شد.
تأخیر در تخلیه و ترخیص محموله‌ها می‌تواند هزینه‌های جانبی واردات را افزایش دهد، زمان دسترسی تولیدکنندگان به مواد اولیه را طولانی‌تر کند و برنامه‌ریزی واحدهای تولیدی را تحت تأثیر قرار دهد. از این رو، حل این مشکل صرفاً به افزایش سرعت تخلیه کشتی‌ها محدود نیست؛ بلکه هماهنگی میان گمرک، دستگاه‌های مسئول تأمین ارز، شبکه بانکی، شرکت‌های حمل‌ونقل و واردکنندگان نیز ضرورت دارد تا نهاده‌های واردشده در زمان مناسب به چرخه تولید برسند.
هشدار درباره گره تأمین مالی؛ اعتبار هست، نقدینگی در دسترس نیست
یکی از مهم‌ترین بخش‌های نشست به مشکلات تأمین مالی فعالان صنعت دام و طیور اختصاص داشت؛ مسئله‌ای که به گفته رئیس انجمن، از واردکنندگان نهاده تا تولیدکنندگان محصولات نهایی را درگیر کرده است.
در توضیحات مطرح‌شده، به مشکلات برخی واردکنندگان در استفاده از اسناد و ابزارهای اعتباری بانکی اشاره شد؛ ابزارهایی که با وجود صدور، در مواردی به دلیل دشواری تبدیل به منابع قابل استفاده، نتوانسته‌اند نیاز فوری بنگاه‌ها به نقدینگی را برطرف کنند.
این وضعیت می‌تواند زنجیره‌ای از اختلالات را به دنبال داشته باشد. واردکننده برای تسویه تعهدات و تأمین محموله بعدی به منابع نقدی نیاز دارد، تولیدکننده برای خرید نهاده باید از نقدینگی کافی برخوردار باشد و کارخانه خوراک دام نیز به سفارش مستمر مشتریان وابسته است.

اگر منابع مالی در هر یک از این حلقه‌ها متوقف شود، ادامه فعالیت سایر بخش‌ها نیز با مشکل مواجه خواهد شد.

موافق قدیری با تأکید بر ضرورت ورود مؤثرتر شبکه بانکی به تأمین مالی صنعت، خواستار توجه جدی‌تر به سهم بخش کشاورزی از تسهیلات بانکی شد. در این نشست، به سهم حدود ۳.۵ درصدی بخش کشاورزی در مقایسه با رقم ۱۱ درصدی مورد اشاره سخنران نیز اشاره شد؛ ارقامی که برای ارزیابی دقیق آنها باید دوره زمانی، مبنای محاسبه و گزارش رسمی مراجع ذی‌ربط مشخص شود.

از نگاه فعالان صنعت، راهکار اصلی صرفاً افزایش سقف تسهیلات نیست؛ بلکه منابع مالی باید در زمان مناسب، با سازوکاری شفاف و متناسب با چرخه اقتصادی بنگاه‌ها در اختیار متقاضیان قرار گیرد. تسهیل نقدشوندگی ابزارهای مالی، بازنگری در فرایند تخصیص اعتبار و طراحی تسهیلات متناسب با دوره تأمین نهاده تا فروش محصول، از جمله محورهایی است که می‌تواند در نشست‌های تخصصی نمایشگاه مورد بررسی قرار گیرد.

رونمایی از طرح ملی ورود موقت نهاده‌ها با هدف توسعه صادرات

رئیس انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران از برنامه رونمایی طرح ملی استفاده از ظرفیت ورود موقت نهاده‌های دامی برای توسعه صادرات خوراک دام و محصولات پروتئینی در این نمایشگاه خبر داد.

به گفته وی، این طرح با مشارکت تشکل‌های مرتبط تدوین شده و موضوع آن در سازمان توسعه تجارت و کمیسیون اقتصادی دولت در دست پیگیری است.

ایده اصلی طرح، فراهم‌کردن زمینه ورود موقت نهاده‌های موردنیاز تولید و استفاده از آنها برای تولید محصولات صادراتی، با هدف تسهیل فرایند صادرات و کاهش موانع اداری است. محصولات مورد اشاره شامل خوراک آماده دام و طیور و همچنین محصولاتی مانند گوشت مرغ، تخم‌مرغ و شیر می‌شود.

در صورت تصویب و اجرای چارچوب قانونی و اجرایی لازم، این سازوکار می‌تواند به توسعه تولید صادرات‌محور، افزایش بهره‌برداری از ظرفیت صنایع داخلی و تقویت حضور محصولات ایرانی در بازارهای منطقه‌ای کمک کند. استفاده از ظرفیت کارخانه‌های خوراک دام و واحدهای تولید محصولات پروتئینی برای حضور پایدارتر در بازارهای خارجی نیز از جمله زمینه‌هایی است که می‌تواند در چارچوب چنین طرحی مورد توجه قرار گیرد.

با این حال، موفقیت طرح به تعیین دقیق ضوابط ورود موقت، تضمین ایفای تعهدات گمرکی، تعیین سازوکار تسویه ارزی، کنترل مصرف نهاده‌ها و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی وابسته است. بنابراین، اعلام جزئیات نهایی و زمان اجرای طرح پس از طی مراحل قانونی، برای ارزیابی آثار اقتصادی آن اهمیت ویژه‌ای خواهد داشت.

تولید قراردادی مرغ؛ راهکاری برای کاهش ریسک تولید و تأمین پایدار بازار

طرح تولید قراردادی گوشت مرغ از دیگر برنامه‌هایی است که قرار است در نمایشگاه امسال معرفی شود. بر اساس اظهارات مطرح‌شده، این طرح در چارچوب برنامه‌های مرتبط با تولید و کیفیت تهیه شده و رونمایی از آن با حضور مدیران مربوطه وزارت جهاد کشاورزی پیش‌بینی شده است.

تولید قراردادی می‌تواند با مشخص‌کردن تعهدات طرفین در زمینه تأمین نهاده، پرورش، تحویل محصول، پرداخت هزینه‌ها و تعیین معیارهای کیفی، بخشی از نااطمینانی‌های اقتصادی مرغداری را کاهش دهد. در شرایطی که هزینه خوراک سهم عمده‌ای از هزینه تمام‌شده تولید مرغ را تشکیل می‌دهد، نحوه تأمین و قیمت‌گذاری نهاده‌ها نقشی تعیین‌کننده در تصمیم مرغداران برای ادامه تولید و جوجه‌ریزی دارد.

در این الگو، طرف‌های قرارداد می‌توانند درباره تأمین جوجه یک‌روزه، خوراک، خدمات فنی و بهداشتی، سرمایه در گردش، زمان تحویل مرغ و نحوه پرداخت مطالبات توافق کنند. چنین سازوکاری در صورت طراحی مناسب می‌تواند به برنامه‌ریزی بهتر تولید، کاهش ریسک کمبود نقدینگی و ایجاد هماهنگی بیشتر میان مرغدار، تأمین‌کننده نهاده، کشتارگاه و خریدار کمک کند.

با این حال، تولید قراردادی زمانی به ابزاری مؤثر برای حمایت از تولید تبدیل می‌شود که قراردادها شفاف و متوازن باشند. قیمت یا فرمول محاسبه آن، نحوه تأمین خوراک، زمان پرداخت مطالبات، مسئولیت تأمین جوجه، معیارهای کیفیت و چگونگی تقسیم ریسک میان طرفین باید به‌روشنی تعریف شود. همچنین لازم است سازوکار مشخصی برای رسیدگی به اختلافات و جبران خسارت‌های احتمالی پیش‌بینی شود.

تأمین مالی متناسب با دوره پرورش نیز یکی از پیش‌شرط‌های مهم اجرای این طرح است. اگر منابع مالی و نهاده‌ها در زمان مناسب در اختیار مرغدار قرار نگیرد یا پرداخت مطالبات با تأخیر انجام شود، حتی قراردادهای بلندمدت نیز نمی‌توانند به‌تنهایی مانع بروز اختلال در تولید شوند. از این رو، پیوند تولید قراردادی با ابزارهای اعتباری و همکاری بانک‌ها می‌تواند یکی از محورهای مهم بررسی در نمایشگاه باشد.

مشارکت حدود ۳۰ بانک در پویش ملی تأمین مالی تولید

بر اساس توضیحات ارائه‌شده در نشست، پویش ملی تأمین مالی تولید که حدود یک ماه پیش آغاز شده، با مشارکت حدود ۳۰ بانک دنبال می‌شود. هدف این پویش، استفاده از ظرفیت شبکه بانکی و ابزارهای مالی برای تأمین منابع موردنیاز بنگاه‌های تولیدی عنوان شده است.
به گفته قدیری، در برنامه‌ریزی مطرح‌شده برای تأمین مالی تولید، استفاده از ابزارهایی مانند برات و گواهی اعتبار مولد «گام» مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس توضیحات وی، سهم ۹۰ درصدی برای ابزارهای نوین مالی و سهم ۱۰ درصدی برای تسهیلات ریالی متعارف در این برنامه مطرح شده است؛ موضوعی که باید در چارچوب جزئیات اجرایی و ضوابط نهایی آن ارزیابی شود.
برای صنعت دام و طیور، اثربخشی این ابزارها به میزان دسترسی واقعی بنگاه‌ها به اعتبار، امکان استفاده از آن برای خرید نهاده و سرعت تبدیل اعتبار به منابع قابل استفاده بستگی دارد. به همین دلیل، صرف اعلام اعتبار یا صدور اسناد مالی کافی نیست و باید اطمینان حاصل شود که منابع در زمان موردنیاز به حلقه‌های مختلف زنجیره تولید می‌رسند.
امضای تفاهم‌نامه با پنج بانک برای حمایت از صنعت
توسعه همکاری با شبکه بانکی از دیگر محورهای برنامه‌ریزی‌شده برای بیست‌وپنجمین نمایشگاه بین‌المللی دام و طیور است. بر اساس توضیحات ارائه‌شده، انعقاد تفاهم‌نامه با بانک‌های کارآفرین، اقتصاد نوین، پاسارگاد، توسعه تعاون و شهر در برنامه قرار دارد. همچنین بازدید و مذاکره با مدیران برخی بانک‌های دیگر نیز مطرح شده است.
هدف از این همکاری‌ها، بهره‌گیری از ظرفیت شبکه بانکی برای حمایت از فعالان صنعت، تسهیل تأمین مالی و ایجاد ارتباط مستقیم‌تر میان بانک‌ها و تولیدکنندگان عنوان شده است.
در صورت تبدیل تفاهم‌نامه‌ها به برنامه‌های اجرایی، طراحی تسهیلات متناسب با دوره تولید، تسهیل تأمین سرمایه در گردش، کاهش زمان بررسی درخواست‌ها و استفاده از ابزارهای اعتباری متناسب با نیاز واحدهای تولیدی می‌تواند به استمرار فعالیت بنگاه‌ها کمک کند. با این حال، میزان اثرگذاری این همکاری‌ها به جزئیات تعهدات، شرایط دریافت منابع و زمان اجرای برنامه‌ها وابسته خواهد بود.
نمایشگاه دام و طیور؛ از تجارت تا نوآوری و سرمایه‌گذاری
بیست‌وپنجمین نمایشگاه بین‌المللی دام، طیور و صنایع وابسته از ۲۶ تا ۲۹ مهرماه ۱۴۰۵ با شعار «هم‌افزایی برای ارتقای امنیت غذایی و تاب‌آوری ملی» برگزار می‌شود. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده از سوی برگزارکنندگان، پیش‌بینی شده است دست‌کم ۶۰ هزار بازدیدکننده تخصصی از این رویداد بازدید کنند.
همچنین از افزایش مشارکت‌کنندگان داخلی و خارجی خبر داده شده است؛ به‌طوری‌که افزایش مشارکت داخلی ۷۵ درصد و افزایش مشارکت خارجی ۱۰۰ درصد اعلام شده است. حضور شرکت‌ها و نمایندگانی از ۱۶ کشور نیز برای این دوره پیش‌بینی شده است.
در بخش شرکت‌های نوآور، نزدیک به ۵۰ شرکت دانش‌بنیان در فضایی حدود هزار مترمربع به‌صورت رایگان حضور خواهند داشت. همچنین طبق اعلام برگزارکنندگان، برنامه‌ریزی برای حضور ۱۷ هیئت تجاری، ۱۰۳ نماینده خارجی و ۲۸۰ نماینده داخلی انجام شده است؛ حضوری که می‌تواند زمینه تبادل فناوری، توسعه همکاری‌های تجاری و معرفی توانمندی‌های تولیدکنندگان ایرانی را فراهم کند.
برنامه‌های نمایشگاه در چهار روز و با محوریت موضوعات تخصصی تنظیم شده است. روز نخست به سلامت تغذیه و امنیت زیستی اختصاص دارد؛ روز دوم بر فناوری و نوآوری تمرکز می‌کند؛ روز سوم به تجارت، تعاملات بین‌المللی و سرمایه‌گذاری می‌پردازد و روز چهارم با موضوع کیفیت تولید و بهره‌وری دنبال خواهد شد.
همچنین برگزاری دست‌کم ۱۰ پنل تخصصی در حوزه‌های طیور، دامپزشکی، خوراک دام و ماشین‌آلات و اجرای تورهای بازدید برای دانشجویان و دانش‌آموزان در برنامه قرار دارد.
حمایت از نوآوری و معرفی ظرفیت بازار خوراک دام ایران
رویداد «اینوفر» با تمرکز بر نوآوری در حوزه آبزیان نیز از برنامه‌های نمایشگاه است. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، در دوره گذشته بیش از ۳۰۰ طرح به این رویداد معرفی شد که از میان آنها ۱۰ طرح منتخب شدند. در دوره جدید، معرفی طرح‌ها و ایجاد ارتباط میان صاحبان ایده و سرمایه‌گذاران با هدف تسهیل تجاری‌سازی نوآوری‌ها در دستور کار قرار دارد.
معرفی کتاب انگلیسی «ایران مارکت؛ بازار خوراک دام ایران» نیز با هدف ارائه تصویری از ظرفیت‌ها و فرصت‌های بازار خوراک دام کشور به مخاطبان خارجی پیش‌بینی شده است. فعالیت‌های رسانه‌ای نمایشگاه، از جمله راه‌اندازی ستاد خبری و استودیوی رسانه‌ای و برنامه‌های مرتبط با غرفه‌داران، از دیگر بخش‌های این رویداد خواهد بود.
امنیت غذایی در گرو هماهنگی همه حلقه‌های زنجیره

مجموع برنامه‌های اعلام‌شده برای بیست‌وپنجمین نمایشگاه بین‌المللی دام و طیور نشان می‌دهد تأمین مالی، رفع موانع واردات نهاده، توسعه صادرات و تولید قراردادی مرغ در کانون توجه برگزارکنندگان و تشکل‌های مرتبط قرار دارد.
با توجه به سهم بالای خوراک در هزینه تولید مرغ و نیاز مستمر واحدهای دامپروری و مرغداری به سرمایه در گردش، نتیجه عملی این برنامه‌ها به میزان تحقق توافق‌ها، دسترسی واقعی تولیدکنندگان به منابع مالی و رفع موانع تأمین نهاده وابسته است.
در نهایت، امنیت غذایی تنها با افزایش تولید یا برگزاری رویدادهای تخصصی تضمین نمی‌شود؛ بلکه به عملکرد هماهنگ واردکنندگان، تولیدکنندگان خوراک دام، مرغداران، دامداران، بانک‌ها، دستگاه‌های اجرایی و شبکه توزیع نیاز دارد. اگر برنامه‌های مطرح‌شده در نمایشگاه به راهکارهای اجرایی و قابل سنجش تبدیل شوند، می‌توانند در بهبود تأمین مالی، کاهش ریسک تولید، توسعه صادرات و تقویت پایداری زنجیره محصولات پروتئینی نقش‌آفرین باشند.