رکورد بلکفرایدی، رشد سهرقمی بودجههای تبلیغاتی و جهش بسترهای داخلی در سال پرنوسان ۱۴۰۴
گزارش سالانه یکتانت: بازار تبلیغات دیجیتال ایران به ۳۲.۲هزار میلیارد تومان رسید.
- ۱۴۰۵ مهر ۱۵, چهارشنبه
- ۱۱:۰۰
- 13 دقیقه مطالعه
- ۱۵ بازدید
- بدون نظر
- توسط: افسانه مسافر

به گزارش اقتصادنگار، براساس گزارش سالانه «روایت یکتانت از بازاریابی دیجیتال ایران در سال ۱۴۰۴ و بهار ۱۴۰۵»، اندازه بازار تبلیغات دیجیتال ایران در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۲.۲هزار میلیارد تومان برآورد شده است و شبکههای اجتماعی در صدر این بازار قرار دارند.
بازه مورد بررسی این گزارش، با جنگ ۱۲روزه، اعتراضات دی، جنگ ۳۹روزه و قطعیهای مکرر اینترنت همراه بود، وقایعی که عادتهای آنلاین مخاطبان و مسیر هزینهکرد کسبوکارهای ایرانی در حوزهی بازاریابی دیجیتال را دگرگون کردند. با این حال، دادههای این گزارش نشان میدهد پویایی و ظرفیتهای ویژه این صنعت، کمک کرده است بازیابی برندها پس از هر بحران با روندی سریع و بهشکل صعودی همراه باشد. شاخصترین ماه پررونق بازاریابی دیجیتال ایران مربوط به آذر و مرتبط با کمپینهای بلکفرایدی بوده است، ظرفیتی که کسبوکارهای ایرانی برای بازگشت به بازار از آن بهره بردهاند.
بخشهای تخصصی این گزارش علاوهبر دادههای یکتانت، در همکاری و براساس دادههای ۱۴ کسبوکار فعال در اکوسیستم دیجیتال از جمله مایکت، سیباپ، ادتریس، زلکا، روبیکا، بله، سروشپلاس، ادیوری، جریان، تریبون، فرستادز، نجوا و آیرسانه تهیه شده است؛ همچنین برای سنجش رفتار مردم ایران در فضای آنلاین، شرکت پژوهش بازار رسانه امروز (emrc) با انجام یک پیمایش اختصاصی با مشارکت ۹۵۹ نفر از سراسر کشور، همراه این گزارش بوده است.
این گزارش تلاش میکند در کنار تصویر کلی بازار، نشان دهد این صنعت در برابر شوکهای پیدرپی، چه واکنشی داشته است و تبلیغکنندگان، رسانهها و کاربران چگونه خود را با شرایط تازه تطبیق دادهاند.
بلکفرایدی ۱۴۰۴؛ رشد ۲۰۰درصدی بودجههای تبلیغات و ۱.۵میلیارد نمایش تبلیغ در یک روز
روز ۷ آذر ۱۴۰۴، پررونقترین روز تبلیغاتی سال گذشته بوده است. بودجه کمپینهای تبلیغاتی یکتانت در این روز بیش از ۲۰۰درصد نسبت به بلکفرایدی سال ۱۴۰۳ رشد داشته و بیش از ۱.۵میلیارد نمایش تبلیغ ثبت شده است. آذر ۱۴۰۴ از نظر عدد مطلق، بیشترین بودجه ریالی خرجشده در کل سال را داشته است.
شبکههای اجتماعی با فاصله در صدر سبد تبلیغات
از کل بازار تبلیغات دیجیتال، ۳۱درصد به شبکههای اجتماعی اختصاص دارد و هیچ بستر دیگری به این سهم نزدیک نشده است. پس از آن، رسانههای خردهفروشی (Retail Media) با ۱۶درصد و تبلیغات ویدیویی (VOD و UGC) با ۱۵.۵درصد و وبسایتها و اپلیکیشنها با ۱۲.۴درصد، در جایگاههای بعدی قرار دارند. تبلیغات در گوگل ۱۱.۸درصد، پیامک ۷.۴درصد، اپاستورها ۴.۴درصد و رپورتاژ آگهی ۱.۵درصد از حجم بازار را در اختیار دارند.

در سطح جهانی، بودجه تبلیغات (دیجیتال و غیر دیجیتال) در سال ۲۰۲۵ از هزار میلیارد دلار گذشت و ۸.۴درصد از سال ۲۰۲۴ بالاتر رفت. ۶۶۸.۴میلیارد دلار از این رقم سهم کانالهای دیجیتال بوده است. گزارش با استناد به پیشبینی آژانس بینالمللی تبلیغات و بازاریابی دیجیتال Dentsu اعلام کرده است که ﺑﻮدﺟﻪﻫﺎی ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺧﺮج ﺷﺪه در ﮐﺎﻧﺎلﻫﺎی دیجیتال (Digital Advertising Expenditure) ﺗﺎ ﺳﺎل ۲۰۲۸ از ۸۰۰ﻣﯿﻠﯿﺎرد دﻻر ﻋﺒﻮر ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد.
رشد سهرقمی در هشت ماه سال و ۱۵درصد تبلیغکننده فعال بیشتر
بودجههای تبلیغات دیجیتال در یکتانت در هشتماه از سال ۱۴۰۴ نسبت به ماه مشابه سال قبل رشد سهرقمی داشته و این رشد در برخی ماهها به ۱۶۵درصد رسیده است. تعداد تبلیغکنندگان فعال در ۹ ماه سال، بین ۷ تا ۴۷درصد بیشتر از سال قبل بوده و میانگین ماهانه این شاخص، در کل سال حدود ۱۵درصد بالاتر از ۱۴۰۳ بوده است. این دادهها نشان میدهد کسبوکارهای ایرانی در دورههای بحران، تبلیغات را با احتیاط بیشتری ادامه میدهند و پس از فروکش کردن بحران، بهسرعت به آن بازمیگردند.
سه بحران، سه الگوی بازیابی
بخشی از گزارش، به مقایسه سه بحران از نگاه بودجههای تبلیغاتی اختصاص دارد.
● جنگ ۱۲روزه: هزینهکرد تبلیغات دیجیتال تا ۸۲.۳درصد افت کرد، اما تنها ۱۶ روز طول کشید تا به حالت عادی بازگردد. شمار تبلیغکنندگان فعال در مرداد، یعنی فقط یک ماه بعد از جنگ، از سطح پیش از آن هم فراتر رفت.
● قطع اینترنت دی: با افت ۸۵.۶درصدی عمیقترین افت را رقم زده و بازگشت به وضع عادی پس از آن، ۳۷ روز زمان برده است.
● جنگ ۳۹روزه: افت بودجه به سقف ۷۷.۲درصد رسید که کمتر از دو بحران دیگر بود؛ با این حال، بازار متاثر از این واقعه و وقایع پیش از آن، برای بازیابی به ۷۵ روز زمان نیاز داشت.
با این حال، بررسی بودجههای تبلیغاتی خرجشده در ماههای متناظر دو سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۳ نشان میدهد که رشد نقطهبهنقطه این بودجههای تبلیغاتی در همه ماههای سال ۱۴۰۴ به جز چهار ماه بحرانی (تیر و سه ماه زمستان) سهرقمی بوده است. این رشد در برخی ماهها به ۱۶۵درصد رسیده است. رشد بودجهها در ماههای تیر، دی و بهمن بسیار کمتر از سایر ماهها بوده و در اسفند، شاهد افت نقطهبهنقطه بودجههای تبلیغاتی به مقدار ۳۲درصد بودهایم. از این میان، ماه آذر بهواسطهی کمپینهای متعدد بهویژه بلکفرایدی پیشتاز بیشترین میزان ریالی بودجههای خرج شده در سال بوده است.

رفتار تبلیغکنندگان در دوره بحران، داده دیگری است که مورد بررسی قرار گرفته است. برخلاف انتظار اولیه مبنی بر افت ماندگار تعداد تبلیغکنندگان، دادههای گزارش نشان میدهد که در ۹ ماه از ۱۲ ماه سال، تعداد تبلیغکنندگان فعال بین ۷ تا ۴۷درصد نسبت به سال قبل رشد کرده و میانگین ماهانه آن در کل سال، ۱۵درصد بالاتر از سال ۱۴۰۳ قرار گرفته است. در ماه تیر، یعنی ماهی که بلافاصله پس از جنگ ۱۲روزه بود، تعداد تبلیغکنندگان فعال از تیر سال قبل بیشتر بود و در مرداد حتی از سطح پیش از جنگ هم فراتر رفت.
جابهجایی ظرفیت تبلیغات: از بسترهای خارجی به اپلیکیشنهای داخلی
یکی از مهمترین یافتههای این گزارش، جابهجایی ظرفیت نمایش تبلیغات است. در هر سه بازه جنگ ۱۲روزه، دی ۱۴۰۴ و جنگ ۳۹روزه، ظرفیت نمایش در اپلیکیشنهای خارجی ۹۴ تا ۹۸درصد کم شد و در عمل به خاموشی رسید.
ظرفیت وبسایتها نیز میان ۲۰ تا ۷۳درصد افت کرد. در مقابل، ظرفیت اپلیکیشنهای داخلی بالا رفت و بهطور ویژه، پیامرسانهای داخلی جایگزین ظرفیت از دسترفتهی نمایش تبلیغات شدند.
بازدید تبلیغات در اپلیکیشنها در دورههای قطعی تا ۵۰درصد و در بازیهای موبایلی تا بیش از دو برابر افزایش یافت.
در جنگ ۳۹روزه حدود ۸۱درصد وبسایتها علاوه بر اینکه با افت ظرفیت نمایش روبهرو شدند، نتوانستند حجم نمایش از دسترفته را بازیابی کنند. در مقابل، ۶۸درصد اپلیکیشنها افزایش ظرفیت نمایش را تجربه کردند که از میان آنها ۴۷درصد کل اپلیکیشنها پس از دوره بازیابی نیز همچنان در سطح بالاتری از دوره پیش از جنگ باقیماندند.

طلا، لوازم خانگی و پیامرسانها؛ پیشتازان رشد بودجههای تبلیغاتی
در میان صنایعی که بیشترین بودجه را در وبسایتهای فارسی نمایشدهنده تبلیغ در یکتانت خرج کردهاند، صنایع «مالی، فناوریهای مالی و بیمه» با سهم ۲۶درصدی از کل بودجههای تبلیغاتی، در رتبه نخست قرار گرفتهاند. همچنین «طلا، نقره و زیورآلات» و «لوازم خانگی و اداری» در رتبههای بعدی ایستادهاند.
نکته جالبتر از سهم فعلی، نرخ رشد بودجهها نسبت به سال ۱۴۰۳ است؛ بودجههای تبلیغاتی حوزه «طلا، نقره و زیورآلات» نسبت به ۱۴۰۳ سه برابر شده است. حوزه «لوازم خانگی و اداری» ۱۵۲درصد و پیامرسانها ۱۱۸درصد رشد کردند و در رتبه سوم ایستادند. «خودرو»، «فروشگاههای آنلاین» و «محصولات آرایشیبهداشتی» نیز هر کدام حدود ۹۰درصد رشد داشتند.
در جنگ ۳۹روزه نیز «بیمه آنلاین» بیشترین رشد هزینهکرد تبلیغاتی را تجربه کرد.
رونق اپلیکیشنها و بازیهای داخلی
بر اساس اطلاعات «مایکت» و «سیباپ» که در این گزارش مشارکت داشتهاند، کاربران اندرویدی در ۱۴۰۴ در مجموع بیش از ۲.۱۳میلیارد نصب و بهروزرسانی در مایکت انجام دادهاند؛ شامل ۸۴۳میلیون بهروزرسانی و حدود ۱.۲۹میلیارد نصب تازه. از این میان، سهم بازیها در نصبهای جدید بیشتر بوده است.
خرداد و تیر، ماههای پرترافیکی بودند، اما بالاترین ترافیک در دی و اسفند ثبت شده است. در دی و همزمان با قطع سراسری اینترنت، نصب بازیها از ۱۰۰میلیون گذشته و در اسفند مجموع نصب بازی و برنامه به رکورد سال رسیده است. در سیباپ نیز خرداد و دی دو نقطه جهش بودند. نصب بازیها در خرداد ۲۶۸درصد از ماه قبل بیشتر شده است و در دی بیش از شش برابر.

براساس دادههای «ادتریس» در دستهبندیهای موضوعی، حوزههای «آموزش» و «ابزار» که کاربر با نیازی مشخص اقدام به جستوجو میکند، بیش از ۹۷درصد نصبها ارگانیک بوده است. در مقابل، اپلیکیشنهای دستهبندی «پخش فیلم» نزدیک به ۵۰درصد نصب غیرارگانیک داشتهاند، که این موضوع نشانه رقابت فشرده پلتفرمهای ویدیویی برای جذب کاربر و اتکای آنها به تبلیغات است.
جهش پیامرسانهای داخلی و فروشگاههای فعال در آنها
دادههای «روبیکا»، «سروشپلاس» و «بله» از رشد پایدار کاربران در این پلتفرمها حکایت دارد. کاربران فعال روزانه (DAU) روبیکا از ۲۸میلیون به ۵۰میلیون و کاربران فعال ماهانه (MAU) آن حدود ۱.۳ برابر شده است. تعداد کاربران روزانه بله در سال ۱۴۰۴ چهار برابر شده و از ۴ به ۱۶میلیون کاربر رسیده است. تعداد کاربر ماهانه این پیامرسان نیز حدود سه برابر رشد کرده است. تعداد کاربران سروشپلاس نیز روند مشابهی را تجربه کرده و شمار کاربران روزانه آن از ۳.۴میلیون به ۱۰میلیون و کاربران ماهانه به حدود ۱۷میلیون افزایش داشته است. این روند نشان میدهد قطعیهای مکرر اینترنت، کاربران بسیاری را به سمت پیامرسانهای داخلی برده است.
همچنین، تعداد فروشگاههای فعال در پیامرسانها و شبکههای اجتماعی داخلی از ۸۹هزار گذشته است؛ بیش از ۵۴هزار فروشگاه در بله، بیش از ۱۸هزار فروشگاه در سروشپلاس و بیش از ۱۷هزار فروشگاه در روبیکا فعالاند. از این میان، حوزه «مد و پوشاک» بزرگترین دسته فروشگاهها در این پلتفرمهاست.
در نقطهی مقابل، دادههای «زلکا» نشان میدهد برخلاف رشد فروشگاههای اینستاگرامی در کشورهای منطقه مانند عراق، ترکیه و امارات، شمار فروشگاههای فعال اینستاگرامی در ایران در سال ۱۴۰۴ نسبت به دو سال قبل، با کاهش ۴۰درصدی همراه بوده و از نزدیک به ۹۶۰هزار فروشگاه اینستاگرامی به حدود ۵۶۴هزار فروشگاه رسیده است.

اقتصاد ۱۰هزار میلیارد تومانی صفحات پرمخاطب و اینفلوئنسرها
روند تبلیغات در شبکههای اجتماعی بهویژه اینستاگرام -به عنوان پرمخاطبترین- متاثر از بحرانهای سال گذشته نوسان بسیاری را تجربه کرده است؛ بر اساس بررسیهای «جریان» در تیر ۱۴۰۴ حدود ۳۸هزار پست و ۶۳هزار استوری تبلیغاتی در اینستاگرام منتشر شده است. در آذر و همزمان با کمپینهای بلکفرایدی این عدد به حدود ۱۴۲هزار پست و ۱۷۴هزار استوری رسیده است. در دی کاهش محسوسی رخ داده و حتی وصل شدن اینترنت در بهمن هم جلوی این افت را نگرفته و وضعیت از دی بدتر شده است. با قطع اینترنت در نخستین روز جنگ ۳۹روزه در ۹ اسفند، انتشار پست و استوریهای تبلیغاتی به صفر رسیده است.

بهرغم تمام این افتوخیزها، بر اساس برآورد «جریان»، درآمد صفحات پربازدید و اینفلوئنسرهای ایرانی از تبلیغات شبکههای اجتماعی در ۱۴۰۴ از ۱۰هزار میلیارد تومان فراتر رفته است.
همچنین، در میان ۵۰۰صفحه پردرآمد اینستاگرام، حوزه «سبک زندگی» با ۲۱.۸درصد بیشترین سهم را دارد و «طنز» و «مادر و کودک» در رتبههای بعد قرار دارند.
همچنین طبق آمار ارائه شدهی «زلکا»، در صفحات عمومی ایرانیان در اینستاگرام، بیش از ۶۳۰میلیون پست در سال ۱۴۰۴ منتشر شده است. خرداد با حدود ۳۹میلیون پست از کمتولیدترین ماهها بوده و تیر با ۷۷میلیون جهش کرده است. اینستاگرام فارسی در دی حدود ۸۸میلیون پست داشته است. اما در اسفند و با قطع سراسری اینترنت، شمار پستها به حدود ۱۹میلیون رسیده که نشان از افتی ۷۵درصدی نسبت به بهمن دارد.
یوتیوب فارسی اما تصویری متفاوت دارد. بیش از ۴میلیون ویدئوی فارسی در ۱۴۰۴ تولید شده و تولید محتوا در ماههای پایانی سال، با وجود قطع اینترنت، بیشتر هم شده است. اسفند با بیش از ۴۶۵هزار ویدئو پرکارترین ماه بود و بازدید کل ویدئوهای فارسی در سال ۱۴۰۴ از ۲.۴۴میلیارد بار گذشته است.
صبح مردم ایران با تلفن همراه شروع میشود
با استناد به پیمایش انجام شده از سوی «شرکت پژوهش بازار رسانه امروز (emrc)» -که بهشکل اختصاصی برای این گزارش طراحی و اجرا شده است- نخستین اقدام بیش از ۴۰درصد ایرانیان در هر سه نسل، بعد از بیدار شدن سر زدن به شبکههای اجتماعی و پیامرسانهاست. این نسبت در نسل Z به ۴۶درصد، در نسل Y به ۴۵درصد و در نسل X به ۴۱درصد میرسد. در مقابل، تدارک و صرف صبحانه در نسل X برای ۳۴درصد اولویت اول است، اما در نسل Y به ۲۷درصد و در نسل Z به ۲۳درصد میرسد.
در ادامه روز نیز تفاوت نسلها دیده میشود. ۷۳درصد نسل Z از اینترنت برای تماشای فیلم و سریال استفاده میکنند و نسل X با ۶۵درصد در گفتوگو با خانواده و دوستان و با ۶۴درصد در پیگیری اخبار پیشتاز است.
در میان پیامرسانها، دایرکت اینستاگرام و روبیکا هر کدام ۸۱درصد از پاسخدهندگان را در یک سال گذشته به خود جذب کردهاند. واتساپ با ۷۱درصد و تلگرام و ایتا با حدود ۶۹درصد پس از آنها هستند. شاد با ۲۵درصد، سروشپلاس با ۲۰درصد و دایرکت ایکس با ۱۱درصد در انتهای جدول ایستادهاند.

دادههای این پیمایش نشان میدهد، وقتی اینترنت قطع میشود، بیشتر ایرانیان به سراغ نزدیکانشان میروند؛ نسل X از طریق تماس تلفنی و نسل Z از دیدار حضوری، ۲درصد مخاطبان این پیمایش نیز گفتهاند که اصلا نتوانستهاند در این بازهها با اطرافیانشان در تماس باشند.
۵۷درصد ایرانیان از هوش مصنوعی استفاده میکنند
پیمایش اختصاصی این گزارش نشان میدهد ۵۷درصد ایرانیان از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده میکنند. ChatGPT با ۹۲درصد ابزار غالب این کاربران است و پس از آن Gemini، دستیار بله و گپ جیپیتی قرار دارند.
در نسل Z، سیوهشت درصد هر روز از هوش مصنوعی استفاده میکنند. «کسب اطلاعات و یادگیری» مهمترین کاربرد این ابزارها در هر سه نسل است و ۴۳درصد از نسل Y از آن در امور کاری استفاده میکنند. ۲۶درصد از نسل X هم گفتهاند که قصد دارند سال آینده استفاده از هوش مصنوعی را شروع کنند. در حال حاضر ۸۶درصد کاربران هوش مصنوعی هزینهای برای این ابزارها پرداخت نمیکنند.

برندهایی که در بحران ماندند، دیده شدند
قطع اینترنت بر خرید آنلاین هم اثر گذاشت. ۵۲درصد نسل Z در قطعیهای ۱۴۰۴ خرید را کنار گذاشتند و پولشان را نگه داشتند، اما ۳۰درصد نسل X به خرید حضوری روی آوردند.
در همین شرایط، بیشتر مخاطبان به تبلیغات دیجیتال در دوران بحران واکنش منفی نشان ندادهاند؛ ۶۵درصد نسل Z و ۶۰درصد نسل X گفتهاند دیدن تبلیغ برندها در این دوران هیچ حس بدی در آنان برنمیانگیزد. در هر سه نسل، دومین واکنش رایج این بوده است که «برند در شرایط سخت کنار مردم ماند». شاید پیام این داده این باشد که حضور تبلیغاتی در شرایط سخت ذاتا مسئلهساز نیست و تناسب پیام با فضای جامعه تعیینکننده است.
تعداد رپورتاژ آگهی ۶۶درصد رشد کرد
بررسیهای «تریبون» نشان میدهد در سال ۱۴۰۴ بیش از ۲۵۱هزار رپورتاژ آگهی در رسانههای ایرانی منتشر شده است؛ حدود ۶۶درصد بیشتر از سال پیش. ارزش اسمی گردش مالی این بخش به بیش از ۴۷۴میلیارد تومان رسیده و ۳۲درصد رشد کرده است. شمار وبسایتهای ناشر رپورتاژ از ۷۴۰۰ گذشته و حدود ۵۸درصد افزایش داشته است.
به گزارش «نجوا» وضعیت کانالهای بازاریابی بازگشتی در سال ۱۴۰۴ با تغییرات زیادی همراه بود. پوشنوتیفیکیشن و ایمیل، وابسته به اینترنت بودند و با هر قطع دسترسی با اختلال جدی مواجه میشدند. پیامک بهدلیل اتکا به زیرساخت داخلی، از قطع اینترنت تاثیر مستقیم نپذیرفت. با این حال، این کانال نیز در اعتراضات دی و جنگ ۳۹روزه با افت شدیدی همراه شد و حجم ارسال آن در این دو بازه بهترتیب حدود ۸۸ و ۹۶درصد کمتر از میانگین روزهای عادی بود.
تبلیغات سنتی؛ رشد سازههای تبلیغات محیطی و کاهش استقبال از تلویزیون
دادههای «emrc» نشان میدهد در تبلیغات محیطی شهر تهران، تعداد سازهها با رشد ۱۳درصدی به بیش از ۲۸۰۰ مورد رسیده است. ۱۲۸۱ برند در این بستر حضور داشتند که تقریبا با سال قبل برابر است. با این حال، حضور برندها در طول سال ثابت نبوده است. پس از افت خرداد و تیر ۱۴۰۴، بازار در مرداد و شهریور جان گرفت، اما در ماههای پایانی سال دوباره ضعیف شد. در بهمن، تعداد برندهای فعال نسبت به دی حدود ۳۱درصد کم شده و به ۹۷ برند رسیده است.
تلویزیون وضعیت دیگری داشت. شمار برندهای حاضر در آن به ۵۳۶ برند رسیده که حدود ۱۱درصد از سال قبل کمتر شده است. آمار این حضور در خرداد و تیر با افت چشمگیری روبهرو بوده و در تیر یکی از پایینترین نقاط نیمه نخست سال شده است. اوضاع در نیمه دوم سال تا حدی بهتر شده، اما بستر تبلیغاتی این پلتفرم در بهمن و اسفند دوباره شاهد کاهش بوده است.
جمعبندی
تصویر کلی گزارش یکتانت از صنعت بازاریابی دیجیتال روشن است؛ بازار تبلیغات ایران در ۱۴۰۴ ضربههای سنگینی را تجربه کرده، اما زمین نخورده و مسیرش را عوض کرده است. بودجههای تبلیغات پس از هر بحران به مسیر رشد برگشتند و بسترهای داخلی هم بیش از پیش به ستون اصلی نمایش تبلیغات تبدیل شدند. در این میان، کسبوکارهایی که بتوانند میان بسترها سریع جابهجا شوند و پیام خود را با شرایط جامعه هماهنگ کنند، از فرصتهای این بازار رو به رشد بیشترین بهره را خواهند برد.
