صگاز ۸۰ هزار تومانی؛ هزینه‌ای تازه برای تولید

به گزارش اقتصادنگار، آستانه، در گفت‌وگویی با انتقاد از روند معاملات اوراق صرفه‌جویی گاز در بورس انرژی، تصریح کرد: اوراق صگاز در ابتدا با هدف تضمین تأمین انرژی واحدهای صنعتی و تولیدی و به‌عنوان ابزاری برای مدیریت ناترازی انرژی طراحی شد، اما با برداشته شدن محدودیت‌های مشارکت تولیدکنندگان و امکان حضور کدهای سرمایه‌گذاری حقوقی، صندوق‌ها و حتی سرمایه‌گذاران حقیقی، سازوکار این بازار از هدف اولیه خود فاصله گرفته است.
وی ادامه داد: امروز اوراق صگاز دوره اوج سال ۱۴۰۵ با قیمت ۸۰ هزار تومان در تابلوی بورس انرژی معامله می‌شود؛ نرخی که می‌تواند هزینه تأمین انرژی صنایع را به شکل قابل‌توجهی افزایش دهد و در نهایت به تهدیدی برای امنیت انرژی و تولید کشور تبدیل شود.
از ابزار صرفه‌جویی تا بازار انرژی
آستانه با اشاره به شکل‌گیری ابزارهای صرفه‌جویی انرژی در سال‌های اخیر، گفت: از سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ تا امروز، همزمان با ناترازی‌های انرژی کشور، طرح‌های صرفه‌جویی متعددی با پشتوانه بازار سرمایه و بورس انرژی معرفی شده است. ضمانت اجرایی این طرح‌ها نیز از طریق اوراق صرفه‌جویی انجام می‌شود که در بورس انرژی عرضه و معامله می‌شوند.
وی افزود: این اوراق در حوزه برق با نمادهای «صبرق اوج» و «صبرق غیر اوج» و در حوزه گاز با نمادهای «صگاز اوج» و «صگاز غیر اوج» منتشر شده‌اند.
معاون مالی و اقتصادی هلدینگ صنعت و معدن غدیر در تشریح ویژگی این اوراق خاطر نشان کرد: اوراق صبرق اوج و صگاز اوج با تضمین ارائه انرژی تا سررسید منتشر می‌شوند و در صورتی که مالک اوراق درخواست دریافت انرژی داشته باشد و ناشر قادر به ارائه آن نباشد، جریمه برای ناشر در نظر گرفته می‌شود.
وی گفت: همین ویژگی باعث شده این اوراق در عمل به نوعی آپشن انرژی در کشور تبدیل شوند؛ آپشنی که به معنای ارائه انرژی مندرج در اوراق به مالک آن است.
آستانه خاطرنشان کرد: با این تعریف، مخاطب اصلی این اوراق باید واحدهای صنعتی و تولیدی کشور باشند که قصد دارند از این انرژی در فرآیند تولید محصولات خود استفاده کنند.
وقتی سفته‌بازی وارد بازار انرژی می‌شود
این کارشناس اقتصادی صنعت فولاد با اشاره به مشکل اصلی در ساختار فعلی معاملات این اوراق گفت: متأسفانه بورس انرژی محدودیت مشارکت صرفاً تولیدکنندگان در خرید این اوراق را برداشته است و اکنون نه‌تنها کدهای سرمایه‌گذاری حقوقی و صندوق‌ها، بلکه حتی کدهای سرمایه‌گذاری حقیقی نیز قادر به سفته‌بازی در این اوراق هستند.
وی افزود: اوراق بهادارسازی انرژی اقدامی بسیار ارزشمند است و از این منظر باید از تشکیلات تصمیم‌گیر در ایجاد این اوراق، به‌ویژه بورس انرژی، تشکر کرد؛ اما رهاسازی مکانیزم معاملات این اوراق باعث افزایش سرسام‌آور و بی‌منطق نرخ اوراق در بازار شده است.
آستانه تصریح کرد: این مسئله از یک سو تولیدکنندگان را با هزینه بالای تأمین انرژی پایدار مواجه می‌کند و از سوی دیگر، نرخ این اوراق به‌عنوان نماینده نرخ عادله انرژی در بازار انرژی کشور رسوب می‌کند.
جهش قیمت صگاز و فشار بر تولید
وی با اشاره به قیمت فعلی اوراق صگاز افزود: امروز اوراق صگاز دوره اوج سال ۱۴۰۵ را با قیمت ۸۰ هزار تومان در تابلوی بورس انرژی مشاهده می‌کنیم. سودجویی از این نرخ‌گذاری از جیب تولید، عملاً تهدیدی علیه امنیت انرژی کشور است.
 

معاون مالی و اقتصادی هلدینگ صنعت و معدن غدیر ادامه داد: سؤال اینجاست که چگونه دقیقاً همزمان با حمله دشمن به خاک کشور، آسیب دیدن واحدهای پارس جنوبی و ایجاد ناترازی جدید ۲۳۰ میلیون مترمکعبی در حوزه تأمین گاز، بازار سیاه گاز صنعتی کشور در قالب اوراق صگاز، بدون هرگونه محدودیت، طی دو ماه از هر مترمکعب ۲۰ هزار تومان به ۸۰ هزار تومان رسیده است.

به گفته وی : بحمدالله تاکنون، به گفته معاون محترم وزیر، نیمی از این ناترازی ترمیم شده است.
آستانه با اشاره به معادل ارزی این نرخ گفت: این رقم با احتساب دلار ۲۴۰ هزار تومانی بازار آزاد، معادل حدود ۳۰ سنت دلار و با دلار رسمی سامانه مرکز مبادلات بانک مرکزی به نرخ ۱۷۰ هزار تومان، معادل ۴۷ سنت دلار است که اجحاف مستقیم در حق تولید کشور محسوب می‌شود.
وی تصریح کرد: سؤال اینجاست که با چنین نرخی، آیا تولید در صنعت عظیم فولاد کشور صرفه اقتصادی دارد؟ مسلماً خیر.
ایراد در سازوکار کشف قیمت

آستانه در مورد پیامدهای نرخ ایجادشده در بازار اوراق صگاز گفت: این نرخ نشان می‌دهد راهکار معاملات و بازار کشف قیمت اوراق صگاز و ابزار مشابه آن، یعنی صبرق، دچار ایراد ذاتی است.
این کارشناس اقتصادی صنعت فولاد خاطرنشان کرد: می‌توان مجدداً به بحث داغ بازار آزاد و اقتصاد آزاد به‌عنوان جایگزین محدودیت‌های حمایتی بازگشت، اما این نگرش به هیچ عنوان با شرایط جنگی کشور همخوانی ندارد.

وی ادامه داد: از سوی دیگر، آزاد بودن نرخ این اوراق بحران اقتصادی جدیدی را به صنایع کشور وارد خواهد کرد. در چنین شرایطی، عده‌ای قلیل با فرصت دستکاری قیمت و ایجاد تقاضای فاقد وجاهت می‌توانند بهای تمام‌شده بخش عمده‌ای از تولید کشور را دچار تغییر کنند.
پیشنهاد تفکیک بازار مصرف‌کنندگان
آستانه درباره راهکار اصلاح شرایط موجود گفت: در این وضعیت توصیه می‌شود بازار اوراق صگاز ویژه مصرف‌کنندگان، با ارائه دیماند مصرف، به‌صورت جدا از بازار فعلی ایجاد شود و عرضه‌های صنعتی و همچنین عرضه‌های شرکت ملی گاز الزاماً در این بازار و بر مبنای نرخ تقاضای صنعت انجام شود.
معاون مالی و اقتصادی هلدینگ صنعت و معدن غدیر در پایان تأکید کرد: در غیر این صورت، اوراق صگاز ماهیت عملیاتی خود را از دست خواهد داد و این تهدید باید هرچه سریع‌تر مرتفع شود.