عمان و مکران گنج‌های پنهان کشور هستند/ فقط از ۲۰ درصد ظرفیت بندر چابهار استفاده می‌کنیم

به گزارش اقتصادنگار به نقل از  ایسنا، علی عبدالعلی‌زاده در مراسم سومین سالروز ابلاغ سیاست‌های کلی توسعه دریامحور با اشاره به ضرورت تدوین و اجرای برنامه جامع توسعه دریامحور اظهار کرد: اینکه مقام معظم رهبری با بصیرت تمام اشاره فرمودند برنامه جامع به دولت برسد به این دلیل است که برنامه جامع زمینه را بررسی می‌کند تا مشخص شود چه تغییراتی باید در دستگاه‌های اجرایی و قوانین آن‌ها انجام شود تا توسعه دریامحور به جریان بیفتد.

وی افزود: ما با این موضوع که این برنامه به‌عنوان یک برنامه پنج‌ساله تعیین شود بسیار مخالفیم. برنامه جامع توسعه دریامحور زمان مشخصی ندارد. این برنامه مانند برنامه هفتگی یا یک کلاس درسی نیست که بگوییم در ساعت مشخصی درس مشخصی ارائه شود. همچنین یک برنامه پنج‌ساله نیست که تعیین کنیم فلان دستگاه باید فلان پروژه را تا زمان مشخصی به این میزان پیش ببرد. این برنامه، یک برنامه جامع است که باید مشخص کند چه سیاست‌هایی در دستگاه‌ها و قوانین باید اصلاح شوند و چه ساختارهایی باید تغییر کنند. به هر حال، این اقدامات زمان زیادی خواهد برد.

نماینده رئیس‌جمهور در ستاد توسعه دریامحور ادامه داد: مقام معظم رهبری دریای عمان و مکران را گنج پنهان نامیده‌اند و کمک کنید این گنج پنهان شکافته شود. بیش از دو سال است که دنبال این هستیم بدانیم این گنج پنهان چیست. در ابتدای حضور من در این مسئولیت به من گفته شد که ساحل ایران پر از بلورهای زیبا و بسیار گران‌بهاست و اگر بی‌حساب پا روی آن‌ها بگذاریم ممکن است آن‌ها را از بین ببریم.

وی در ادامه با اشاره به اینکه ایران با وجود اجرای برنامه‌های توسعه‌ای متعدد در طول دهه‌های گذشته به توسعه مورد انتظار دست پیدا نکرده است، گفت: چرا با تمام برنامه‌های توسعه‌ای که از گذشته تاکنون داشته‌ایم، توسعه پیدا نکرده‌ایم؟ از سال ۱۳۲۷ که نخستین برنامه عمرانی هفت‌ساله کشور تصویب و ابلاغ شد تقریبا ۸۰ سال می‌گذرد. در این ۸۰ سال ۱۲ برنامه هفت‌ساله و پنج‌ساله توسعه داشته‌ایم اما چرا توسعه پیدا نکردیم؟ این در حالی است که کشورهای دیگر در طول ۲۰، ۳۰ یا ۴۰ سال توسعه پیدا کرده‌اند.

وی با اشاره به تجربه توسعه سنگاپور اظهار کرد: سنگاپور ظرف ۳۰ سال از یک دهکده گمنام در نقشه جهان به سنگاپور امروز تبدیل شد و به دریایی‌ترین کشور دنیا تبدیل شده است. همچنین مالزی نیز ظرف ۲۴ سال مسیر توسعه را طی کرد.

عبدالعلی‌زاده اشاره به وضعیت اقتصادی ترکیه پیش از روی کار آمدن دولت اردوغان نیز گفت: پیش از دولت آقای اردوغان ترکیه کشوری بدهکار و عقب‌مانده بود. این کشور به همه‌جا بدهکار و ورشکسته بود اما در طی سالها ترکیه به یکی از کشورهای گروه ۲۰ دنیا تبدیل شد.

نماینده رئیس‌جمهور در ستاد توسعه دریامحور در ادامه به سند چشم‌انداز ۲۰ ساله کشور اشاره کرد و گفت: ما در دولت اصلاحات سند چشم‌انداز ۲۰ ساله را تصویب کردیم که اجرای آن از سال ۱۳۸۴ آغاز می‌شد و تا سال ۱۴۰۴ ادامه داشت. در این سند پیش‌بینی کرده بودیم که از نظر اقتصادی به قدرت اول منطقه تبدیل شویم. در آن زمان ترکیه رتبه اول و ما از نظر تولید ناخالص داخلی رتبه دوم را داشتیم و سایر کشورها پشت سر ما بودند.

وی افزود: در سال ۱۳۸۵ رئیس‌جمهور وقت که روی کار آمد گفت این چشم‌انداز به درد نمی‌خورد آن را کنار بگذاریم و سند دیگری بنویسیم. به این ترتیب آن سند راهبردی و  نجات ملی را کنار گذاشتند. زمانی که این سند در دولت اصلاحات نوشته می‌شد رشد اقتصادی کشور هشت درصد بود و میانگین رشد اقتصادی دولت اصلاحات نیز ۶ درصد بود. بر همین اساس پیش‌بینی کردیم دولت‌های بعدی نیز به‌طور قطع رشد پنج‌درصدی داشته باشند و سند چشم‌انداز بر مبنای سالانه پنج درصد رشد اقتصادی نوشته شد.

عبدالعلی‌زاده با بیان اینکه اکنون ۲۰ سال از تدوین آن سند گذشته است، اظهار کرد: امروز که در خدمت شما هستیم ۲۰ سال گذشته و اگر آن سند ۲۰ ساله اجرا می‌شد و سالانه پنج درصد رشد اقتصادی داشتیم امروز از ترکیه نیز جلوتر بودیم و جزو ۲۰ کشور صنعتی دنیا قرار می‌گرفتیم.

وی با تاکید بر ضرورت اجرای جدی سیاست‌های کلان کشور گفت: ما می‌خواهیم دستور مقام معظم رهبری را جدی اجرا کنیم.

عبدالعلی‌زاده در ادامه صحبت های خود با اشاره به ضرورت اجرای هم‌زمان سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و توسعه دریامحور اظهار کرد: رئیس‌جمهور این افتخار را به من دادند که مسئول اجرای توسعه دریامحور شوم و اقتصاد مقاومتی و توسعه دریامحور را اجرا خواهیم کرد زیرا این دو مکمل یکدیگر هستند.

وی افزود: اینکه این موضوع محقق شده نشان می‌دهد ما مشکل کمبود برنامه نداریم بلکه مشکل ما چیز دیگری است که هنوز نمی‌دانیم چیست و باید آن را پیدا کنیم. امروز که در خدمت شما هستم روشن شده است که تهیه برنامه توسعه پنج‌ساله کافی نیست زیرا نگرش‌ها و تعاریف دولت‌ها نسبت به آینده ایران تغییر می‌کند و در نتیجه برنامه‌ها نیز تغییر می‌کنند.

نماینده رئیس‌جمهور در ستاد توسعه دریامحور با اشاره به تفاوت‌های راهبردی برنامه‌های توسعه کشور گفت: بین برنامه سوم توسعه و برنامه چهارم و پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران چه تفاوت‌های راهبردی وجود دارد. اگر برنامه سوم در یک مسیر بوده برنامه چهارم در مسیر دیگری قرار گرفته و برنامه پنجم نیز برعکس آن حرکت کرده است. مجموع این سه برنامه به ضرر ما تمام شده و نتیجه آن رشد اقتصادی منفی بوده است.

وی ادامه داد: آن راهبردی که باید بر برنامه‌ها حاکم باشد وجود یک چشم‌انداز است چشم‌انداز ۲۰ ساله یا ۲۵ ساله‌ای که حداقل در طول ۲۰ سال چهار برنامه توسعه تکلیف خود را بدانند و در راستای آن چشم‌انداز حرکت کنند. همان‌طور که گفتم نگرش‌ها بسیار تغییر کرده و حتی جهت‌گیری خود برنامه‌ها نیز عوض شده است.

عبدالعلی‌زاده با بیان اینکه اکنون سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و توسعه دریامحور مطرح هستند اظهار کرد: ما باید بالای سر برنامه‌های پنج‌ساله خود یک خط‌کش داشته باشیم که اجازه ندهد برنامه پنج‌ساله بعدی نسبت به برنامه قبلی از مسیر اصلی منحرف شود. برنامه‌ها فقط می‌توانند سرعت حرکت را بیشتر کنند اما مسیر باید با آن خط‌کش و سنجه کنترل شود.

وی افزود: آنچه باید مبنای حرکت قرار بگیرد راهبرد کلان ملی توسعه کشور است که به اعتقاد من باید از دل اقتصاد مقاومتی و توسعه دریامحور بیرون بیاید. این خط‌کش باید از دل این دو سند مهم استخراج شود و ما بر اساس آن پیش برویم.

نماینده رئیس‌جمهور در ستاد توسعه دریامحور با اشاره به چهار سند کلان کشور گفت: ما چهار سند کلان داریم که چراغ راه توسعه کشور هستند. نخستین سند، قانون اساسی است که در سال ۱۳۶۸ با اصلاحاتی دوباره به تصویب رسید. سند دوم سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی است که در سال ۱۳۸۴ از سوی رهبر شهیدمان ابلاغ شد. سند سوم سیاست‌های اقتصاد مقاومتی است که در ۲۹ بهمن ۱۳۹۲ ابلاغ شد و سند چهارم نیز سیاست‌های توسعه دریامحور است که از سوی رهبری ابلاغ شده است. این چهار سند به ما کمک خواهند کرد تا با نگاهی ملی به آینده دو گنج پنهان خود یعنی دریا را کشف کنیم. ما حق نداریم این گنج‌ها را نادیده بگیریم. به همین دلیل می‌گوییم مزیت جغرافیایی بالاتر از مزیت منابع است.

عبدالعلی‌زاده با اشاره به ظرفیت‌های راهبردی دریای عمان اظهار کرد: دریای عمان که گنج پنهان نامیده شده است از این جهت اهمیت دارد که راه ارتباطی ایران با جهان و زمینه تنوع‌بخشی به پیوندهای اقتصادی منطقه با جهان را فراهم می‌کند. این دریا می‌تواند ایران را از طریق ۱۵ همسایه دریایی به ۱۶۵ کشور جهان متصل کند. همچنین ما از طریق اقیانوس هند به کشورهای مختلف جهان دسترسی داریم.

وی با اشاره به دیدگاه‌های مختلف درباره ظرفیت‌های دریایی کشور گفت: برخی می‌گویند دریا میدان مسیر کارآفرینی است و نباید این موضوع را فراموش کنیم. استفاده از دریا در جهت حمایت اقتصادی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های سازمانی و توانمندی‌های ایران نیز از جمله موضوعاتی است که در سیاست‌های اقتصاد مقاومتی مطرح شده است. انرژی، نفت، گاز و دیگر ظرفیت‌های زیر دریایی نیز می‌توانند بخشی از این گنج پنهان باشند. برخی نیز دریا را میدان تندرستی، ورزش و امید برای مردم ایران می‌دانند. از این قبیل نگاه‌ها و دیدگاه‌ها وجود دارد.

وی بیان کرد: توسعه دریا مانند سایر فعالیت‌ها نیست. شما در دریا کشتی‌ها را به حرکت درمی‌آورید و فقط یک بار فرصت دارید که تصمیم بگیرید. اگر خطایی انجام دهید ممکن است دیگر قابل اصلاح نباشد. وقتی مکران را پر از صنایع پتروشیمی فولاد یا دیگر تاسیسات کنیم دیگر نمی‌توانیم آن را پاک کنیم و بعد افسوس بخوریم که این چیزی نبود که می‌خواستیم.

عبدالعلی‌زاده با اشاره به تعدد پروژه‌های در حال اجرا در سواحل مکران تاکید کرد: اکنون پروژه‌های متعددی در حال اجرا هستند و اگر بخواهیم بعدا آن‌ها را اصلاح کنیم یا از بین ببریم باید هزینه‌های سنگینی بپردازیم.

مکران قلب تپنده اقتصاد ایران است

عبدالعلی‌زاده با تاکید بر اینکه مکران باید به قلب تپنده اقتصاد ایران تبدیل شود، اظهار کرد: تبدیل مکران به قلب تپنده اقتصاد ایران نکته بسیار مهمی است اما ما در مقابل مکران نمی‌توانیم با عجله عمل کنیم. نخستین مسئله ما در توسعه آگاهانه این است که طبیعت را در اولویت قرار دهیم. در هر جای دنیا برهم زدن نظم طبیعت در جریان توسعه و نادیده گرفتن ملاحظات زیست‌محیطی منطقه موجب پشیمانی شده است.

وی افزود: ما باید در گام اول این منطقه را بشناسیم. به همین دلیل دستور داده‌ام تیمی تشکیل شود تا میراث طبیعی مکران را ثبت کند.نماینده رئیس جمهوری در ستاد توسعه دریامحور با اشاره به ضرورت انجام مطالعات زمین‌شناسی در منطقه مکران گفت: دومین کاری که باید انجام دهیم انجام مطالعات زمین‌شناسی است. منطقه مکران از نظر مطالعات زمین‌شناسی کاملا بکر است و تاکنون هیچ مطالعه جدی و جامعی درباره آن انجام نشده است.ما نمی‌دانیم زیر پایمان چه چیزی وجود دارد. هیچ‌کس نمی‌داند و من از افراد مختلف سوال کرده‌ام اما هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید در زیر زمین این منطقه چه خبر است.

وی افزود: این مطالعات بسیار ضروری است و خوشبختانه سازمان زمین‌شناسی پیش‌نویس قرارداد مطالعات زمین‌شناسی را تهیه کرده است.نماینده رئیس‌جمهور در ستاد توسعه دریامحور با اشاره به کمبود اطلاعات هواشناسی در منطقه نیز اظهار کرد: حتی اطلاعات هواشناسی هم در این منطقه کافی نیست. ابتدا باید بدانیم شرایط منطقه چگونه است چه میزان زمان و هزینه نیاز داریم و با این میزان شناخت و آگاهی است که می‌توان تصمیم گرفت چه اقداماتی باید انجام شود.

عبدالعلی‌زاده در ادامه گفت: باید به این موضوع توجه کنیم که مکران فقط متعلق به ما نیست بلکه مانند جواهری در یک موقعیت جغرافیایی قرار گرفته که کشورهای مختلف به آن نیاز دارند.

وی با اشاره به اهمیت موقعیت جغرافیایی مکران برای کشورهای آسیای میانه و روسیه گفت: برای کشورهای آسیای میانه یکی از مناسب‌ترین و مقرون‌به‌صرفه‌ترین مسیرها این است که برای صادرات و واردات خود از ظرفیت این منطقه استفاده کنند. دومین مشتری مهم این مسیر نیز روسیه است چراکه حمل‌ونقل از طریق دریای عمان و اقیانوس هند برای این کشور به‌ویژه در ارتباط با شرق آسیا و حتی آفریقا می‌تواند بسیار مناسب‌تر از مسیر دریای سیاه باشد.

عبدالعلی‌زاده با اشاره به ظرفیت بندر شهید بهشتی چابهار و ضرورت تعیین مقیاس توسعه آن اظهار کرد: اگر قرار باشد مکران فقط برای ایران باشد ظرفیت فعلی بندر شهید بهشتی کافی است. فاز نخست این بندر با ظرفیت ۵۰ میلیون تن در نظر گرفته شده، اما اکنون کمتر از ۱۰ میلیون تن از آن مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. حالا می‌خواهیم فاز دوم را نیز اجرا کنیم که آن هم ۵۰ میلیون تن ظرفیت خواهد داشت و در مجموع ظرفیت به ۱۰۰ میلیون تن می‌رسد. این میزان برای ایران کافی است اما اگر قرار است این بندر برای جهان و شرق ایران باشد باید ظرفیت آن به یک میلیارد تن برسد.

عبدالعلی‌زاده در ادامه سخنان خود با اشاره به ضرورت استفاده از تجربه‌های جهانی در توسعه سواحل مکران اظهار کرد: بندر شانگهای ظرفیتی حدود سه میلیارد تن دارد و بسیار بزرگ است. ظرفیت بنادر امارات نیز کمتر از ۴۰۰ میلیون تن است اما این بنادر مکانیزه هستند و چهار بندر دارند. بندر ما مکانیزه نیست و نسل دوم محسوب می‌شود. قرار است آن را به نسل سوم ارتقا دهیم اما بندری با ظرفیت یک میلیارد تن باید از نسل پنجم باشد و بر اساس فناوری‌های پیشرفته ساخته شود.

راهبرد توسعه ملی ایران باید از دل دریای عمان و مکران تعریف شود

وی افزود: باور ما امروز این است که راهبرد توسعه ملی ایران باید از دل دریای عمان و مکران تعریف شود. اگر این راهبرد را تعریف نکنیم برنامه‌های پنج‌ساله اتلاف وقت و بودجه‌های سالانه نیز موجب اتلاف بیشتر منابع خواهند شد و اتفاقی در کشور رخ نخواهد داد و توسعه حاصل نمی‌شود.

نماینده رئیس‌جمهور در ستاد توسعه دریامحور ادامه داد: اما اگر راهبرد کلان توسعه ملی را به‌عنوان یک خط‌مشی مشخص تعریف کنیم تا برنامه‌های توسعه بر اساس آن تنظیم شوند و اجازه ندهد تشخیص‌های محدود دولت‌ها برنامه‌ها را تغییر دهند و از مسیر منحرف کنند.

وی در بخش دیگری از صحبت هایش بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت دانشمندان داخلی و خارجی گفت: ما باید به سراغ دانشمندان داخلی و خارجی برویم دانشمندانی که برای بشریت و انسانیت فکر می‌کنند آزاداندیش هستند و تابع دولت‌ها نیستند. باید از همه این افراد کمک بگیریم تا این گنج پنهان را پیدا کنیم.

مردم منطقه باید همراه توسعه باشند

وی ادامه داد: در مکران پیش از هر کاری باید به فکر مردم منطقه باشیم. مردم منطقه باید همراه توسعه باشند. جمعیت این منطقه حدود یک‌ونیم میلیون نفر است. سطح سواد در میان بخش قابل توجهی از جمعیت به‌ویژه افراد مسن، پایین است اما در میان آن‌ها افراد تحصیل‌کرده و حتی دارای مدرک دکتری نیز حضور دارند.

عبدالعلی‌زاده با اشاره به برنامه‌های مهارت‌آموزی در منطقه مکران گفت: ما اکنون در آنجا هنرستان و مراکز آموزش حرفه‌ای و مهارتی راه‌اندازی و در حال توسعه آن‌ها هستیم تا برای مردم منطقه مهارت ایجاد کنیم. هدف این است که وقتی زمینه اشتغال و فعالیت‌های اقتصادی فراهم شد، مردم منطقه خودشان سربازان توسعه منطقه باشند. در بخش شیلات به‌طور جدی تشکیلات ایجاد کردیم و کار را پیش بردیم. آمار تولید شیلات با وجود جنگ دو برابر سال گذشته شده است. این ارقام تولید یک‌شبه نیست بلکه حاصل برنامه‌ریزی، کار و حمایت است. با بانک‌ها نیز صحبت کرده‌ایم و تسهیلات مناسبی برای فعالان این حوزه در نظر گرفته‌ایم.

وی در پایان با تاکید بر ضرورت شناخت ظرفیت‌های واقعی مکران پیش از تعریف پروژه‌های بزرگ گفت: امیدوارم همه کمک کنید تا ابتدا این گنج پنهان را پیدا کنیم. اگر این موضوع را به‌درستی بشناسیم راه برای ورود به کار و تعریف پروژه‌ها بسیار هموارتر خواهد شد.