فولاد هرمزگان؛ زیرساخت‌های امروز برای تولید پایدار فردا

به گزارش اقتصادنگار، بررسی روند اجرای طرح‌های توسعه‌ای فولاد هرمزگان در ۱۸ ماه گذشته نشان می‌دهد این شرکت، هم‌زمان با پیشبرد پروژه‌های بزرگ تولیدی، تقویت زیرساخت‌ها و بهینه‌سازی تجهیزات موجود را نیز دنبال می‌کند؛ رویکردی که می‌تواند زمینه افزایش بهره‌وری و پایداری تولید را فراهم سازد.
توسعه در چند جبهه؛ از مطالعات مهندسی تا اجرای پروژه‌ها
بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره عملکرد طرح‌های توسعه‌ای فولاد هرمزگان، از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا پایان نیمه نخست سال ۱۴۰۵، مطالعات مهندسی ۱۲۷ پروژه در این شرکت انجام شده است. از این تعداد، ۷۱ پروژه مجوز کمیته سرمایه‌گذاری را دریافت کرده و مطالعات ۳۲ پروژه نیز برای اجرا ابلاغ شده است. همچنین پیشرفت کل پروژه‌های در حال اجرا از ۵۰.۵۷ درصد به ۵۷.۱۲ درصد افزایش یافته است.
این آمار، علاوه بر گستردگی فعالیت‌های مهندسی و اجرایی، از تنوع رویکرد توسعه‌ای شرکت حکایت دارد. در این مسیر، پروژه‌های بزرگ تولیدی در کنار طرح‌های زیرساختی، بهینه‌سازی تجهیزات، ارتقای ایمنی و مدیریت منابع قرار گرفته‌اند؛ مجموعه‌ای که هر بخش آن می‌تواند در رفع محدودیت‌های عملیاتی و پشتیبانی از برنامه‌های توسعه‌ای نقش داشته باشد.
مگامدول سوم؛ گامی برای تقویت زنجیره تأمین خوراک
تأمین پایدار آهن اسفنجی یکی از عوامل تعیین‌کننده در تداوم فعالیت واحدهای فولادسازی است. در همین راستا، پروژه مگامدول سوم احیای مستقیم فولاد هرمزگان با ظرفیت اسمی یک میلیون و ۷۲۰ هزار تن در سال، یکی از طرح‌های مهم این شرکت به شمار می‌رود.
پیشرفت این پروژه از ۳۹.۱۹ درصد به ۴۶.۶۲ درصد رسیده و در اجرای آن از فناوری بومی پرد استفاده شده است. قابلیت تولید آهن اسفنجی سرد، آهن اسفنجی گرم و بریکت گرم نیز از ویژگی‌های این واحد محسوب می‌شود؛ قابلیتی که می‌تواند انعطاف‌پذیری بیشتری در مدیریت خوراک فولادسازی ایجاد کند.
اهمیت این پروژه صرفاً به افزایش ظرفیت اسمی محدود نیست. تقویت ظرفیت تولید داخلی آهن اسفنجی و فراهم‌شدن امکان تولید و ذخیره بریکت گرم، می‌تواند به مدیریت بهتر نیازهای خوراک در شرایط محدودیت انرژی کمک کند و وابستگی شرکت به تأمین خوراک از منابع بیرونی را کاهش دهد.
انرژی؛ پیش‌نیاز بهره‌برداری از ظرفیت‌های جدید
افزایش ظرفیت تولید زمانی به نتیجه عملیاتی می‌رسد که زیرساخت‌های انرژی متناسب با آن توسعه یافته باشند. از این منظر، پروژه‌های مرتبط با تأمین گازهای صنعتی و تقویت شبکه برق، بخش مهمی از برنامه توسعه فولاد هرمزگان را تشکیل می‌دهند.
واحد گازهای صنعتی شماره دو با پیشرفت ۷۶.۴۶ درصد، با هدف افزایش ظرفیت تولید اکسیژن، نیتروژن، آرگون و هوای فشرده مورد نیاز مجموعه در حال اجراست. بر اساس شناسنامه پروژه، این واحد می‌تواند زیرساخت لازم برای پشتیبانی از توسعه فولادسازی تا ظرفیت ۲.۵ میلیون تن را فراهم کند.
در بخش تأمین گاز نیز پیشرفت پروژه توسعه ایستگاه گاز به ۹۲.۹۸ درصد رسیده است. همچنین پروژه برقداری دو ترانسفورماتور ۱۹۰ مگاولت‌آمپری و ارتقای اتوماسیون پست ۲۳۰ کیلوولت، به پیشرفت ۹۷.۳۹ درصدی دست یافته است.
پیشرفت این طرح‌ها نشان می‌دهد توسعه زیرساخت‌های انرژی، هم‌زمان با پیشبرد پروژه‌های تولیدی دنبال می‌شود؛ موضوعی که برای بهره‌برداری مؤثر از ظرفیت‌های جدید و کاهش محدودیت‌های عملیاتی اهمیت دارد.
افزایش تولید با تکیه بر بهینه‌سازی تجهیزات
توسعه صنعتی لزوماً به معنای ساخت واحدهای جدید نیست. بخشی از ظرفیت تولید را می‌توان از طریق ارتقای تجهیزات موجود، اصلاح فرایندها و افزایش بهره‌وری عملیاتی در دسترس قرار داد.
پروژه لنس سایدوال کوره‌های قوس الکتریکی فولاد هرمزگان نمونه‌ای از این رویکرد است. این سامانه با هدف تزریق کنترل‌شده اکسیژن، گاز، کربن و آهک طراحی شده و بر اساس گزارش فنی پروژه، اجرای آن با افزایش حدود پنج هزار تن تولید ماهانه برای هر کوره همراه بوده است.
کاهش مصرف ویژه برق و الکترود، کوتاه‌شدن زمان ذوب و بهبود کنترل سرباره نیز از دیگر نتایج اعلام‌شده برای این پروژه است. چنین اقداماتی می‌تواند ضمن افزایش بهره‌وری تجهیزات موجود، هزینه‌های عملیاتی را تحت تأثیر قرار دهد و به شرکت کمک کند بدون اتکا به توسعه فیزیکی در همه بخش‌ها، از ظرفیت‌های فعلی خود استفاده مؤثرتری داشته باشد.
مدیریت آب؛ بخشی از راهبرد تداوم تولید
در منطقه‌ای مانند بندرعباس، مدیریت منابع آب یکی از الزامات اساسی توسعه صنعتی است.

فولاد هرمزگان در این حوزه، دو مسیر مکمل شامل بازچرخانی پساب صنعتی در داخل کارخانه و مشارکت در تأمین پساب تصفیه‌شده شهری را دنبال می‌کند.
تصفیه‌خانه پساب صنعتی سایت با پیشرفت ۸۹.۸۶ درصد، برای بازگرداندن ۲۸۰ مترمکعب پساب تصفیه‌شده در ساعت به چرخه مصرف طراحی شده است. اجرای این پروژه می‌تواند ضمن افزایش بهره‌گیری مجدد از منابع آبی موجود، به مدیریت بهتر مصرف آب در فرایندهای صنعتی کمک کند.
در مقیاس شهری نیز فولاد هرمزگان با سهم ۱۵.۱۸ درصدی در طرح ساماندهی فاضلاب بندرعباس مشارکت دارد و تاکنون ۹ هزار و ۶۸۰ میلیارد ریال در این طرح سرمایه‌گذاری کرده است. بر اساس برنامه پیش‌بینی‌شده، پس از تکمیل طرح، حدود ۵۵۰ مترمکعب پساب تصفیه‌شده در ساعت به این شرکت اختصاص خواهد یافت.
ترکیب بازچرخانی پساب داخلی با استفاده از ظرفیت تصفیه فاضلاب شهری، می‌تواند به متنوع‌سازی منابع تأمین آب و کاهش فشار بر منابع متعارف کمک کند؛ موضوعی که در برنامه‌ریزی بلندمدت تولید و توسعه صنعتی منطقه اهمیت ویژه‌ای دارد.
ستاره سیمین هرمز؛ گسترش مسیر توسعه فراتر از کارخانه
برنامه توسعه فولاد هرمزگان به پروژه‌های داخل سایت محدود نمی‌شود و سرمایه‌گذاری در شرکت ستاره سیمین هرمز نیز بخشی از این مسیر را تشکیل می‌دهد.
فولاد هرمزگان با سهم ۵۱.۳۴ درصدی در این شرکت، تاکنون ۳۵ هزار و ۹۳۶ میلیارد ریال سرمایه‌گذاری کرده است. پروژه ستاره سیمین هرمز شامل احداث یک مگامدول احیای مستقیم با ظرفیت یک میلیون و ۷۲۰ هزار تن در سال است. همچنین افزایش ظرفیت این واحد تا دو میلیون تن در سال، مشروط به تأمین زیرساخت‌های مورد نیاز در حوزه خوراک و انرژی، پیش‌بینی شده است.
این سرمایه‌گذاری در کنار پروژه مگامدول سوم احیای مستقیم فولاد هرمزگان، بیانگر توجه به تقویت ظرفیت تولید آهن اسفنجی و توسعه زنجیره تأمین خوراک در مقیاسی فراتر از یک واحد تولیدی است. البته بهره‌برداری مؤثر از ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده، به آماده‌سازی زیرساخت‌های مکمل و هماهنگی میان اجزای زنجیره تولید وابسته خواهد بود.
توسعه متوازن؛ از ظرفیت اسمی تا توان واقعی تولید
مرور پروژه‌های فولاد هرمزگان نشان می‌دهد طرح‌های توسعه‌ای این شرکت در چند محور به‌هم‌پیوسته دنبال می‌شوند. مگامدول سوم احیای مستقیم و سرمایه‌گذاری در ستاره سیمین هرمز، ظرفیت تولید آهن اسفنجی را هدف گرفته‌اند؛ پروژه‌های گاز و برق، زیرساخت انرژی مورد نیاز توسعه را تقویت می‌کنند؛ بهینه‌سازی کوره‌های قوس الکتریکی بر افزایش بهره‌وری تجهیزات موجود متمرکز است و طرح‌های بازچرخانی پساب نیز در جهت مدیریت محدودیت‌های منابع آبی پیش می‌روند.
اهمیت این مجموعه زمانی روشن‌تر می‌شود که توسعه صنعتی را فراتر از افزایش ظرفیت اسمی در نظر بگیریم. ایجاد ظرفیت جدید، بدون تأمین پایدار خوراک، انرژی و آب یا بدون آماده‌بودن تجهیزات و زیرساخت‌های پشتیبان، الزاماً به افزایش متناسب تولید منجر نمی‌شود.
از این رو، مسیر توسعه فولاد هرمزگان را می‌توان تلاشی برای هماهنگ‌کردن ظرفیت‌های تولیدی با الزامات بهره‌برداری پایدار دانست. در این چارچوب، پیشرفت پروژه‌های زیرساختی در کنار طرح‌های بزرگ تولیدی اهمیت دارد؛ زیرا ارزش اقتصادی سرمایه‌گذاری‌های صنعتی، در نهایت به میزان آمادگی مجموعه برای بهره‌برداری مستمر، کارآمد و متناسب با ظرفیت‌های ایجادشده وابسته است.