وی با بیان بسیاری از مشکلات امروز اقتصاد ایران در حکمرانی نامتوازن دارد، گفت: همانگونههایی که در حوزههایی مانند آب، برق، انرژی و محیط زیست با ناترازی و مشکلات ساختاری روبهرو شدهاند، در حوزه تجارت نیز با همین وضعیت موجود هستند. نتیجه این حکمرانی میشود که فعالان اقتصادی و صادرکنندگان آنبوهی را با انواع کنترلها و قوانین دستوپنجه نرم میکنند.
معاونت ارتقاء کسب و کارهای بینالمللی سازمان توسعه تجارت به مهمترین دغدغهها، موضوع پیمانسپاری ارزی است، افزود: در سفرهایی که بهها، شهرستانها، اتاقهای بازرگانی و تشکلهای اقتصادی داشتهاند، تقریباً 90 درصد از مشکلاتی را که کاربران مطرح میکنند، به سیاستهای ارزی و پیمانسپاری میدهند.
وی ادامه: بازگشت به نتیجه از داد، موضوعی منطقی و قابل دفاع است و هیچ مخالفت کننده ای با آن مخالفتی ندارد، اما نمی تواند این ارز را با نرخی که دولت تعیین می کند، به نرخ بازار تبدیل کند، به چرخه رسمی بازگرداند. همین موضوع باعث شد مهمی از عملیات عملیاتی در بین برود و نتیجه بازگشت ارز با تأخیر انجام شود.
قنبری بیان کرد: این هدف که صادرکنندگان ارز را به کشور بازنمیگردانند، برداشت درستی نیست. اگر تولیدکننده باشد، برای هزینههای تولید، حقوق، دستمزد، مالیات و سرمایه در گردش ناگزیر ارز را به کشور بازگرداند و اگر تاجر باشد نیز برای ادامه فعالیتهای اقتصادی خود به این منابع نیاز دارد. بنابراین آرزو بازمیگردد، اما الزاماً از مسیر مبادله آرزو و طلای مرکزی نمیکند.
وی با انتقاد از برخی از آمارهای مطرح شده درباره نگاشتن آرزوی احتمالی گفت: با توجه به اینکه گفته میشود میلیونها دلار ارز به کشور بازنگشته، گزارش دقیقی نیست. ارز به اقتصاد کشور بازمیگردد، اما به دلیل اختلاف نرخها وارد مرکز مبادله نمیشود.
معاونت توسعه علوم تحقیقات کرد: سیاستهای فعلی، به اسارت گرفته شده است. این سیاستها تنها به آسیبزدایی میپردازد، بلکه میتواند با ایجاد مشکل مواجه شود و در یک زنجیره به همپیوسته، را نیز تضعیف کرده است. اگر صادرکننده را دیرترمیگرداند، واردکننده نیز دیرتر آرزو میکند، کاهش مییابد، افزایش میکند و در نهایت در همین سیاستها به تشدید تورم میشود.
وی با بیان اینکه میان نگاه بانک مرکزی و دستگاههای متولی تجارت تفاوت جدی وجود دارد، اظهار کرد: سازمان توسعه تجارت، ارز را ابزار توسعه تجارت و صادرات میداند، اما بانک مرکزی ارز را ابزاری برای کنترل تورم، مدیریت پایه پولی و مدیریت منابع ارزی تلقی میکند. سوال اینجاست که در طی بیش از یک دهه اجرای این سیاستها، آیا تورم کنترل میشود یا ارزیابی به ثبات رسیده است؟ اگر پاسخ منفی است، باید در این سیاست ها بازنگری شود.
روشن با اشاره به کوچک شدن سبد منطقه ای کشور گفت: اگر حکمرانی تجاری اصلاح شود، هر روز بخشی از مزیت های موجودی ایران بین خواهد رفت. نمونه روشن آن، حذف حذفی کالاهایی مانند فرش دستباف و زعفران از صادرکنندگان نمونه است. کالاهایی که دارای خاصیت غیرنفتی ایران و ارزش افزوده بالا بودند.
وی همچنین از قوانین، مقررات و سامانههای تجاری انتقاد کرد و افزود: امروز صادرکنندگان با حجمهای تاثیرگذار از قوانین و سامانهها هستند. حتی برخی از مدیران حوزه فناوری اطلاعات اعلام می کنند که اجرای برخی تصمیمات در سامانه جامع تجارت امکان پذیر نیست. این نشان میدهد که سامانهها بهجای تجارت، در برخی موارد خود مانع تبدیل شدن میشوند و این روند باید اصلاح شود.
معاون سازمان توسعه تجارت با اکید برای اینکه توسعه باید به اولویت سیاستگذاری اقتصادی کشور تبدیل شود، گفت: به توسعه اقتصادی، ایجاد نیرو، پایدار و تقویت میشود، باید همه سیاستها در جهت ایجاد تغییر ایجاد شود. مديريت تجاري مديريتي اصلاحات جدي است و اگر توسعه ايران را داشته باشيم، حركتي در اين مسير وجود ندارد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، تجربه شخصیاش پس از حضور در دولت را تشریح کرد و گفت: در سفرهای خارجی همیشه برای این سوال وجود دارد که چگونه کالاهای ساده چینی، از تسبیح و ماگ گرفته تا کابل و سایر محصولات کمفناوری، تقریباً در همه جهان حضور دارند. این موضوع به مطالعه مدل توسعه چین سوق داد.
روشن ادامه داد: در یکی از جلسات مدیر یک شرکت چینی فعال در ایران آشنا شدم که به زبان فارسی تسلط کامل داشت و خود را نماینده یکی از شرکتهای مدیریت چین (EMC) معرفی کرد. او توضیح داد که این شرکتها بهطور مستقیم بازارهای هدف را میشناسند، با فرهنگ، استانداردها، قوانین و شبکههای توزیع آن کشور آشنا هستند و بهعنوان بازوی توسعهی فعالیتهایی را میسازند.
وی افزود: این شرکتها بازارهای توسعه را بر اساس گروههای کالایی و هدف برنامهریزی کردهاند و تنها در ایران دهها شرکت چینی در قالب شبکههای مدیریت ظرفیتهای فعالیت میکنند که یک مسئول توسعه یک گروه کالایی هستند.
معاونت توسعه تجارت با اشاره به تجربه اقتصادی چین گفت: بررسی آمارها نشان میدهد حدود ۶۰ درصد تجارت خارجی، ۶۰ درصد تولید ناخالص داخلی و حدود ۸۰ درصد فضای پایدار شهری چین در ساختمانهای کوچک و متوسط شکل گرفته است.
وی با بیان اینکه تجارت ایران ادامه دارد بر روابط سنتی و تجربههای فردی است، اظهار کرد: در تجارت حرفهای، توسعه بازار بدون مطالعه امکان پذیر نیست. مطالعات بازار باید بهصورت تخصصی انجام شود و این وظیفه دانشگاهها باشد، بلکه در دنیای مؤسسات حرفهای وجود دارند که سالهاست کسبوکار آنها را تهیه و فروش بازارهای مختلف میکنند.
روشن توجه کرد: اگر بخواهیم در تجارت جهانی حضوری حرفهای داشته باشیم، باید از مطالعات بازار و شرکتهای مدیریت استفاده کنیم. این شرکتها بازوی توسعه تجارتهای هستند و بدون ایجاد چنین زیرساختهایی، توسعه پایدار خواهد بود.
وی در پایان با اشاره به آماده سازی سازمان توسعه تجارت برای همکاری با ویژه بیان کرد: سازمان توسعه تجارت همه توانهای خود را برای حمایت از فعالان اقتصادی، توسعه و گسترش همکاری با تشکلها و صادرکنندگان به کار خواهند گرفت و امیدواریم این همایش نیز نقطه آغاز حرکتهای متمرکز در مسیر توسعه تجارت خارجی کشور باشد.