امین ابراهیمی، مدیرعامل فولاد خوزستان: هوش مصنوعی، اقتصاد چرخشی و مدیریت داده‌ها، مسیر امروز فولاد سبز هستند

به گزارش اقتصادنگار به نقل از فولاد خوزستان،  امین ابراهیمی در نشست خبری این شرکت، ضمن قدردانی از تلاش کارگران، کارکنان و مدیران فولاد خوزستان برای بازگرداندن این مجموعه به مدار تولید در دوره بازسازی، اظهار کرد: کارکنان فولاد خوزستان با تکیه بر دانش بومی، غیرت خوزستانی و روحیه ایرانی، در کوتاه‌ترین زمان ممکن توانستند این مجموعه را به چرخه تولید بازگردانند. این اقدام ارزشمند شایسته قدردانی است و امیدواریم با تداوم تولید، استمرار کسب‌وکار و رفع چالش‌های صنعت فولاد، زمینه رونق بیشتر این صنعت فراهم شود.
وی با اشاره به موضوع فولاد سبز و ضرورت کاهش انتشار کربن در صنعت فولاد افزود: آینده صنعت فولاد تحت تأثیر الزامات زیست‌محیطی و محدودیت‌های مرتبط با انتشار کربن قرار دارد. در حال حاضر، بخش عمده تولید فولاد جهان با روش کوره بلند انجام می‌شود که میزان انتشار کربن در آن به‌مراتب بیشتر از روش کوره قوس الکتریکی است. در مقابل، فناوری‌های مبتنی بر هیدروژن و الکترولیز نیز به‌عنوان مسیرهای آینده تولید فولاد سبز مطرح هستند؛ با این حال، توسعه این فناوری‌ها در کشور به زمان و سرمایه‌گذاری قابل توجهی نیاز دارد.
مدیرعامل فولاد خوزستان با اشاره به اجرای سازوکار تعدیل کربن در مرزهای اتحادیه اروپا (CBAM) از ابتدای سال ۲۰۲۶ تصریح کرد: هزینه‌های مرتبط با انتشار کربن می‌تواند رقابت‌پذیری صادرات فولاد را تحت تأثیر قرار دهد. از این‌رو، لازم است صنعت فولاد ایران بدون غفلت از الزامات آینده، مسیر کاهش آلایندگی را از همین امروز آغاز کند.
ابراهیمی ادامه داد: تولید فولاد سبز با استفاده از هیدروژن، در شرایط فعلی ممکن است هزینه‌های سنگینی به تولیدکنندگان تحمیل کند و حتی مزیت رقابتی آن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، باید با شناخت دقیق شرایط موجود و استفاده از ظرفیت‌های داخلی، راهکارهایی را دنبال کنیم که ضمن کاهش آلایندگی، توجیه اقتصادی نیز داشته باشند.
وی با تأکید بر ظرفیت‌های فعلی صنعت فولاد ایران در زمینه تولید کم‌کربن گفت: وضعیت کنونی تولید فولاد ایران از نظر میزان انتشار کربن، برای بسیاری از کشورهای تولیدکننده فولاد مطلوب و قابل توجه است. با این حال، باید با اجرای برنامه‌های هدفمند، این وضعیت را بهبود بخشیم و میزان انتشار کربن و مصرف انرژی را به حداقل برسانیم.
اقتصاد چرخشی؛ پیوند محیط زیست و ارزش‌آفرینی
مدیرعامل فولاد خوزستان، اقتصاد چرخشی را یکی از محورهای مهم حرکت به سمت فولاد سبز دانست و بیان کرد: در صنایع فولادی، محصولات جانبی متعددی تولید می‌شوند که برخی از آن‌ها مشکلات زیست‌محیطی ایجاد می‌کنند و هزینه‌هایی برای مدیریت و دفع آن‌ها به وجود می‌آید. با تعریف پروژه‌هایی برای تبدیل این محصولات جانبی به کالاهای دارای ارزش افزوده، می‌توان هم به حفاظت از محیط زیست کمک کرد و هم منابع درآمدی جدیدی برای شرکت ایجاد کرد.
وی افزود: فولاد خوزستان این رویکرد را به‌عنوان یکی از محورهای کاری خود تعریف کرده است. در همین راستا، محصولی با عنوان «فِنس» که برای نخستین بار در کشور معرفی می‌شود، با هدف استفاده در صنعت نفت و به‌عنوان سیمان وزن‌افزای مورد نیاز در حفاری، توسعه یافته است. این پروژه نمونه‌ای از تبدیل یک محصول جانبی به محصولی با ارزش افزوده بالاتر است که می‌تواند ضمن کاهش مشکلات مربوط به دفع مواد، به افزایش درآمد و توسعه فعالیت‌های اقتصادی شرکت کمک کند.
ابراهیمی خاطرنشان کرد: این رویکرد با اهداف اقتصاد مقاومتی، حفاظت از محیط زیست و ایجاد ثروت در مجموعه فولاد خوزستان هم‌راستا است.
هوش مصنوعی و دوقلوهای دیجیتال؛ ابزارهای امروز فولاد سبز
وی با اشاره به اهمیت داده‌ها و نقش همکاری صنعت و دانشگاه در توسعه فناوری‌های نوین اظهار کرد: صنعت فولاد ایران طی دهه‌های گذشته رشد قابل توجهی داشته و ظرفیت تولید کشور از حدود ۱.۸ میلیون تن پیش از انقلاب به نزدیک ۳۳ میلیون تن رسیده است. در این مسیر، حجم گسترده‌ای از داده‌های صنعتی تولید شده است؛ اما یکی از چالش‌های مهم، نبود مدل‌های تحلیلی کافی برای بهره‌برداری مؤثر از این داده‌هاست.
مدیرعامل فولاد خوزستان افزود: دانشگاه‌ها از ظرفیت علمی و مدل‌های تحلیلی برخوردارند، در حالی که صنعت به داده‌های عملیاتی گسترده دسترسی دارد.

هم‌افزایی میان این دو بخش می‌تواند زمینه استفاده مؤثر از هوش مصنوعی، دوقلوهای دیجیتال
و سایر فناوری‌های نوین را فراهم کند.
وی ادامه داد: در فولاد خوزستان، این مسیر آغاز شده است تا با همکاری دانشگاه و استفاده از داده‌های واقعی خطوط تولید، مدل‌های مناسب برای کاهش آلایندگی و مصرف انرژی توسعه یابد. برای مثال، می‌توان یک واحد احیای مستقیم را در محیط دوقلوی دیجیتال شبیه‌سازی کرد، تغییرات مورد نظر را با هزینه کمتر مورد ارزیابی قرار داد و پس از بررسی نتایج، راهکارهای مؤثر را در خط تولید اجرا کرد.
ابراهیمی تأکید کرد: هیدروژن، آینده فولاد سبز است؛ اما هوش مصنوعی، فولاد سبز امروز ماست. اگر بتوانیم از داده‌های موجود به مدل‌های مناسب برسیم، مصرف انرژی را کاهش دهیم، انتشار کربن را کنترل کنیم و اقتصاد چرخشی را در دستور کار قرار دهیم، می‌توانیم بدون تحمیل هزینه‌های سنگین و غیرضروری، گام‌های مؤثری در مسیر تولید سبزتر برداریم.
ضرورت اصلاح سازوکارهای اقتصادی و تثبیت سیاست‌گذاری انرژی
مدیرعامل فولاد خوزستان در پاسخ به پرسشی درباره آمادگی بازار داخلی برای پرداخت هزینه بیشتر بابت فولاد سبز و تأثیر سرمایه‌گذاری‌های زیست‌محیطی بر سودآوری شرکت گفت: هر نوع تولیدی باید از مزیت اقتصادی برخوردار باشد. تولیدکنندگان فولاد ایران در شرایط فعلی با هزینه‌های متعدد تولید و همچنین هزینه‌های ناشی از ریسک‌های اقتصادی و شرایط خاص کشور مواجه‌اند. در چنین شرایطی، هرگونه سرمایه‌گذاری جدید باید با ارزیابی دقیق هزینه‌ها و منافع اقتصادی همراه باشد.
وی افزود: ورود گسترده به فناوری تولید فولاد مبتنی بر هیدروژن، در شرایط کنونی می‌تواند هزینه‌های سنگینی ایجاد کند؛ ازاین‌رو، لازم است در کنار توجه به فناوری‌های آینده، راهکارهایی را در اولویت قرار دهیم که در شرایط موجود قابلیت اجرا داشته باشند و به کاهش تدریجی آلایندگی منجر شوند.
ابراهیمی در ادامه، تأمین انرژی را یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت فولاد دانست و بر ضرورت ثبات در سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری این حوزه تأکید کرد.
وی گفت: سرمایه‌گذار باید نسبت به آینده سرمایه‌گذاری خود در حوزه برق اطمینان داشته باشد. در شرایطی که محدودیت‌های انرژی اعمال می‌شود، معمولاً صنایع با محدودیت مواجه می‌شوند. بنابراین، اگر قرار است صنایع برای توسعه ظرفیت تولید برق سرمایه‌گذاری کنند، باید از ثبات مقررات و چارچوب‌های روشن و قابل پیش‌بینی برخوردار باشند.
سرمایه‌گذاری فولاد خوزستان برای توسعه برق تجدیدپذیر
مدیرعامل فولاد خوزستان با اشاره به برنامه‌های این شرکت برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر اظهار کرد: با وجود اینکه وظیفه اصلی صنعت فولاد، تولید فولاد است، محدودیت‌های انرژی ما را به سمت سرمایه‌گذاری در بخش برق سوق داده است. در همین راستا، توسعه ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی به میزان مجموع ۶۰۰ مگاوات در سه موقعیت بهبهان، گتوند و لامرد در دستور کار قرار گرفته است.
وی افزود: فاز نخست پروژه خورشیدی در منطقه گتوند وارد مدار تولید شده و برق تولیدی آن به شبکه تزریق می‌شود. همچنین پیش‌بینی شده است فاز دوم این پروژه در ماه آینده وارد مدار شود و سایر مراحل توسعه نیز مطابق برنامه دنبال شوند.
ابراهیمی با اشاره به چالش‌های تأمین مالی پروژه‌ها گفت: شرایط تأمین مالی و رقابت با اوراق منتشرشده در بازار، اجرای برخی پروژه‌ها را با دشواری مواجه کرده است. با این حال، مذاکرات و هماهنگی‌های لازم برای تأمین مالی با صندوق توسعه ملی در حال پیگیری است تا اجرای سایر پروژه‌ها نیز تسریع شود.
وی همچنین با اشاره به توسعه نیروگاه سیکل ترکیبی خلیج فارس اظهار کرد: با بهره‌برداری از فاز دوم این نیروگاه با ظرفیت ۱۸۶ مگاوات، ظرفیت تأمین برق مجموعه افزایش یافته است. در مجموع، فولاد خوزستان توانسته است بیش از ۷۰ درصد نیاز برق خود را از طریق ظرفیت‌های اختصاصی تأمین کند؛ با این وجود، حتی در چنین شرایطی نیز محدودیت‌های برق بر این مجموعه اعمال می‌شود.
ابراهیمی بار دیگر تأکید کرد: ثبات در سیاست‌گذاری انرژی، یکی از پیش‌نیازهای اساسی برای افزایش سرمایه‌گذاری، توسعه زیرساخت‌ها و تضمین استمرار تولید در صنعت فولاد است.
ارزش‌آفرینی از محصولات جانبی؛ راهکاری برای تقویت سودآوری
مدیرعامل فولاد خوزستان در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر سرمایه‌گذاری در فولاد سبز بر حاشیه سود و ارزش سهام شرکت توضیح داد: اگر منظور از فولاد سبز، تولید مبتنی بر هیدروژن و الکترولیز باشد، این مسیر در شرایط فعلی می‌تواند هزینه‌های سنگینی به همراه داشته باشد. اما رویکردی که ما در فولاد خوزستان دنبال می‌کنیم، بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود، استفاده از منابع و محصولات جانبی و ایجاد ارزش افزوده از دارایی‌هایی است که تاکنون به‌طور کامل مورد استفاده قرار نگرفته‌اند.

وی افزود: این رویکرد می‌تواند به‌صورت مستقیم بر درآمدزایی و حاشیه سود شرکت تأثیر مثبت بگذارد. محصول جدید معرفی‌شده نیز نمونه‌ای از این ظرفیت است که در آن، یک محصول جانبی با هزینه‌های مربوط به دفع و مدیریت، به محصولی قابل استفاده در صنعت نفت تبدیل می‌شود و ارزش افزوده قابل توجهی ایجاد می‌کند.
ابراهیمی در پایان خاطرنشان کرد: حرکت به سمت فولاد سبز الزاماً به معنای آغاز فوری پروژه‌های پرهزینه نیست؛ بلکه می‌توان با تکیه بر دانش بومی، داده‌های صنعتی، هوش مصنوعی، اقتصاد چرخشی و سرمایه‌گذاری هدفمند، مسیر کاهش آلایندگی را آغاز کرد و در عین حال، رقابت‌پذیری و سودآوری صنعت فولاد را حفظ کرد.
در پایان این نشست خبری، از محصول جدید «فِنس»، سیمان وزن‌افزای مورد استفاده در حفاری صنعت نفت، با حضور مدیران شرکت فولاد خوزستان رونمایی شد. همچنین کتابچه معرفی این محصول و جزئیات پروژه در اختیار حاضران قرار گرفت.