بارورسازی ابرها در ایران چه هزینه‌ای دارد؟

به گفته کارشناسان ممکن است بارورسازی ابرها سبب افزایش ۱۰ درصدی راندمات بارش شود بنابراین راهکار عملی و موفقی برای فرار از خشکسالی به‌ویژه برای مناطقی مثل ایران محسوب نمی‌شود. با این حال در پاییز سال جاری مرحله اول سه منطقه اصلی به عنوان حوزه‌های هدف تعیین شد که حوزه آبریز دریاچه ارومیه و حوزه آبریز زاینده‌رود جزو اهداف قرار گرفت و منافع آن مشمول چند استان می‌شود. علاوه بر آن استان تهران نیز در فهرست مناطق عملیاتی قرار دارد. با گذشت یک ماه یعنی ۱۷ آذر ماه، پرواز بارورسازی ابرها در مناطق عملیاتی شمال غرب (حوضه آبریز دریاچه ارومیه) با هدف افزایش بارش در استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و کردستان انجام شد. در این راستا، محمدمهدی جوادیان‌زاده - رئیس سازمان توسعه و بهره‌برداری فناوری‌های نوین آب‌های جوی- اخیرا با اشاره به اجرای عملیات بارورسازی ابرها در بیش از ۵۰ کشور جهان، گفته است: بر اساس تأیید سازمان‌های جهانی، این روش در صورت اجرا با شرایط و روش مناسب می‌تواند به‌طور متوسط بین ۵ تا ۲۰ درصد افزایش بارش ایجاد کند و حتی افزایش ۱۰ درصدی بارش نیز برای کشوری با شرایط اقلیمی ایران، بسیار حائز اهمیت و مفید خواهد بود. امسال تعداد پروازهای بارورسازی نسبت به سال گذشته افزایش چشمگیری داشته و برای نخستین‌بار رکورد تعداد پرواز در یک شبانه‌روز شکسته شد؛ به‌طوری‌ که ۵ پرواز در یک روز انجام شد.وی با بیان اینکه اقلیم کوهستانی و شرایط جغرافیایی کشور، ایران را به گزینه‌ای مناسب برای اجرای این پروژه تبدیل کرده است، افزود: اگرچه هنوز به تجهیزات کاملاً به‌روز جهانی مجهز نیستیم، اما این موضوع به معنای ناتوانی در اجرای عملیات بارورسازی نیست و تجهیزات فعلی کشور از نظر علمی مورد تأیید مجامع بین‌المللی قرار دارد. رئیس سازمان توسعه و بهره‌برداری فناوری‌های نوین آب‌های جوی با اشاره به وضعیت تجهیزات موجود گفت: بخشی از تجهیزات مورد استفاده، تولید داخل و بخشی نیز مربوط به تجهیزاتی است که در سال‌های گذشته از کشورهای صاحب فناوری خریداری شده است. هرچند تجهیزات پیشرفته‌تری در دنیا وجود دارد، اما تجهیزات فعلی پاسخگوی نیاز کشور است و هم‌زمان با همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان، در حال توسعه و ساخت تجهیزات به‌روزتر در داخل کشور هستیم تا بهره‌وری عملیات بارورسازی افزایش یابد. قیمت تمام‌شده عملیات بارورسازی ابرها در ایران در محدوده قیمت‌های متعارف جهانی قرار دارد و از این منظر، اجرای این پروژه توجیه‌پذیر است.   جوادیان‌زاده با اشاره به عملکرد سال آبی جاری اظهار کرد: امسال تعداد پروازهای بارورسازی نسبت به سال گذشته افزایش چشمگیری داشته و برای نخستین‌بار رکورد تعداد پرواز در یک شبانه‌روز شکسته شد؛ به‌طوری‌که ۵ پرواز در یک روز انجام شد. بر اساس آخرین آمار، در سال آبی جاری مجموعاً ۱۲ عملیات بارورسازی با پهپاد و ۱۴ عملیات هوایی با هواپیما به ثبت رسیده است. براساس آخرین اظهارات از مجموع عملیات‌های پهپادی، ۶ مورد در حوضه زاینده‌رود، ۵ مورد در خراسان جنوبی و یک مورد در استان‌های فارس و بوشهر انجام شده است. همچنین عملیات‌های هوایی شامل ۷ پرواز در شمال‌غرب، ۳ پرواز در تهران، ۳ پرواز در شمال‌شرق و ۲ پرواز در جنوب‌غرب کشور بوده است و قیمت تمام‌شده عملیات بارورسازی ابرها در ایران در محدوده قیمت‌های متعارف جهانی قرار دارد و از این منظر، اجرای این پروژه توجیه‌پذیر است. باید توجه کرد همه سامانه‌های جوی و همه ابرها قابل بارورسازی نیستند، حتی همه ابرهای یک موج بارشی هم قابل بارورسازی نیستند؛ بلکه سامانه‌های ابری دارای ویژگی‌های فیزیکی با ساختار دمایی، ساختاری رطوبتی دارد که باید مد نظر باشد. منتقدان بارورسازی ابرها بر این باورند که این پروژه‌ها بیشتر از آنکه راه‌حلی پایدار باشند، اقدامی کوتاه‌مدت و با اثربخشی محدود است. تجربه سایر کشورها نیز نشان داده است که افزایش بارندگی ناشی از بارورسازی معمولاً در بهترین حالت چند درصد بوده و نمی‌تواند جایگزین مدیریت مصرف، بازچرخانی آب و اصلاح الگوی کشت شود.