فولاد سبز و فناوری هیدروژن، مسیر تازه رقابت‌پذیری فولاد ایران در بازارهای جهانی

به گزارش اقتصادنگار، مهدی ابطحی در مراسم افتتاحیه بیست‌وهشتمین سمپوزیوم و نمایشگاه بین‌المللی فولاد ۱۴۰۵، با اشاره به نقش صنعتگران در حفظ استقلال و غرور ملی کشور اظهار کرد: صنعتگران و تولیدکنندگان فولاد در صف اول جنگ سخت امروز قرار دارند و با فعالیت خود، بخشی از تاب‌آوری و غرور ملی کشور را تأمین می‌کنند. در تاریخ ایران نیز صنعتگران و فعالان عرصه آهن و فولاد همواره از جمله کسانی بوده‌اند که در حفظ استقلال و آزادی کشور نقش داشته‌اند.
فولاد سبز؛ فرصتی برای بهره‌گیری از مزیت‌های سرزمینی ایران
ابطحی با اشاره به توسعه فناوری احیای مستقیم با هیدروژن گفت: در ارزیابی فولاد سبز، علاوه بر فناوری، عواملی مانند دسترسی به انرژی مطمئن و ارزان، میزان انتشار کربن و هزینه تولید آهن اسفنجی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: مناطقی که از انرژی پاک بیشتر و زیرساخت تولید مناسب‌تری برخوردارند، مزیت رقابتی بالاتری خواهند داشت؛ همان‌گونه که اروپا با کاهش بخشی از مزیت‌های گذشته خود به دنبال الگوی جدید تولید فولاد است و عمان نیز با تکیه بر ظرفیت بالای انرژی خورشیدی در این مسیر حرکت می‌کند.
معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به قواعد جدید اروپا برای محصولات فولادی اظهار کرد: در مقررات جدید، دو موضوع برای صادرات فولاد اهمیت ویژه‌ای دارد؛ نخست، کاهش سهمیه واردات بدون تعرفه و دوم، افزایش تعرفه برای واردات مازاد بر سهمیه.
وی تصریح کرد: سهمیه واردات بدون تعرفه در حال کاهش است و این روند می‌تواند به‌طور مستقیم بر صادرات فولاد کشورهای مختلف اثر بگذارد. از سوی دیگر، تعرفه مربوط به واردات مازاد نیز نسبت به گذشته افزایش یافته است.
ابطحی ادامه داد: صادرات محصولات نهایی فولادی با مجموعه‌ای از الزامات شامل سهمیه محدود، افزایش تعرفه، اثبات محل ذوب و در نهایت عوارض کربنی مواجه است؛ اما در مورد آهن اسفنجی، تعرفه و الزامات کربنی از جمله موضوعاتی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.
سهم ۲۵ درصدی ایران از تولید آهن اسفنجی جهان؛ مزیتی راهبردی
ابطحی با اشاره به جایگاه ایران در تولید آهن اسفنجی گفت: حدود ۲۵ درصد تولید آهن اسفنجی جهان در ایران انجام می‌شود و این موضوع یک مزیت مهم برای کشور محسوب می‌شود.
وی افزود: به نظر می‌رسد از سال ۲۰۲۶ سخت‌گیری‌های مرتبط با الزامات کربنی افزایش پیدا کند و تا سال ۲۰۳۴، هزینه‌های مربوط به انتشار کربن و مجوزهای مرتبط با آن به‌تدریج بر تولیدکنندگان تحمیل شود. بنابراین، این وضعیت می‌تواند فرصتی باشد تا ایران از مزیت‌های سرزمینی خود استفاده کند و سهم بیشتری از بازار صادراتی به دست آورد.
معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ادامه داد: یکی از مزیت‌های ایران، روش تولید فولاد است که در حال حاضر بخشی از آن قابلیت تبدیل و توسعه با هزینه کمتر به سمت استفاده از هیدروژن سبز را دارد. این ظرفیت می‌تواند یکی از مزیت‌های مهم پیش‌روی صنعت فولاد ایران باشد.
ساختارهای پژوهشی باید به فناوری و بازار نزدیک شوند
ابطحی با اشاره به رویکرد جدید وزارت علوم در حوزه پژوهش اظهار کرد: این رویکرد زمینه اتصال صاحبان صنایع به ساختارهای پژوهشی چابک و متناسب با نیازهای صنعت را فراهم می‌کند.
وی افزود: ساختارهای فناوری نیز در کنار ساختارهای پژوهشی، با پویایی بیشتر، تناسب با نیاز بازار و تکیه بر نوآوری باز شکل گرفته‌اند.
معاون پژوهشی وزارت علوم با اشاره به نقش پارک‌های علم و فناوری در این زمینه گفت: در این مجموعه‌ها، گروه‌هایی با یک ایده مشخص و برجسته وارد می‌شوند، ایده آن‌ها مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و فرصت پیدا می‌کنند هویت حقوقی خود را ایجاد کنند. پس از یک دوره، اگر ایده آزمون خود را با موفقیت پشت سر گذاشته باشد، وارد مرکز رشد می‌شود و در یک دوره مشخص فرصت دارد کسب‌وکار خود را سامان دهد، محقق و فناور جذب کند و ایده را به بازار برساند.
وی تأکید کرد: چنین ساختارهایی می‌توانند فاصله میان ایده‌های پژوهشی و نیازهای واقعی بازار را کاهش دهند و زمینه تجاری‌سازی دستاوردهای علمی را فراهم کنند.
شکل‌گیری گروه‌های هم‌افزایی علمی برای حل مسائل بزرگ صنعت
ابطحی با اشاره به شکل‌گیری گروه‌های هم‌افزایی علمی گفت: همکاری حداقل سه پژوهشگر برجسته از رشته‌های مختلف مانند مکانیک، مواد و برق، در قالب یک موضوع میان‌رشته‌ای، زمینه تشکیل این گروه‌ها را فراهم می‌کند.

وی افزود: این گروه‌ها با دریافت گرنتی چند برابر گرنت‌های فردی، با هدف حل مسائل بزرگ صنعت، تولید خروجی‌های فاخر و تقویت همکاری میان‌رشته‌ای فعالیت می‌کنند و باید ارتباط مستمر و سازمان‌یافته‌ای با بخش‌های تحقیقاتی صنعت داشته باشند.
معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به استقبال مجموعه‌های صنعتی از این ساختارها اظهار کرد: مجموعه‌ای از فعالان صنعت فولاد و معدن که در این زمینه با ما در ارتباط بودند، اعلام کردند آمادگی دارند چهار گروه هم‌افزایی علمی (SSG) را در حوزه‌های مورد نیاز خود ایجاد و حمایت کنند.
وی ادامه داد: حمایت صنعت از ساختارهای پویا و خروجی‌محور می‌تواند تحقیقات کشور را به‌طور جدی پیش ببرد، مفهوم نوآوری باز را تقویت کند و به‌عنوان یک بازوی علمی مؤثر در اختیار صنعت قرار گیرد.
پیوند دانشگاه و صنعت؛ راهکاری برای حل مسائل واقعی تولید
ابطحی با تأکید بر اهمیت ارتباط ساختاریافته میان دانشگاه و صنعت گفت: این ساختارها به صنعت کمک می‌کنند تا مشخص شود در دانشگاه‌های مختلف چه پژوهشگرانی در چه حوزه‌هایی فعالیت می‌کنند، مسیرهای پژوهشی آن‌ها چیست و چگونه می‌توان از ظرفیت این افراد برای حل مسائل واقعی صنعت استفاده کرد.

وی افزود: در چنین مدلی، از پراکنده‌کاری جلوگیری می‌شود و پایان‌نامه‌ها و پروژه‌های پژوهشی نیز می‌توانند در راستای نیازهای واقعی صنعت هدایت شوند.
معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تأکید کرد: خروجی این فرایند، علاوه بر حل مسائل و پیشبرد تحقیقات، تربیت نیروهای انسانی توانمندی است که در آینده می‌توانند در حوزه صنعت فعالیت‌های بزرگ و مؤثری انجام دهند.
پژوهش و فناوری؛ زیربنای آینده صنعت فولاد ایران
ابطحی در پایان با قدردانی از برگزارکنندگان و فعالان صنعت فولاد اظهار کرد: امیدواریم در مجموعه آموزش عالی بتوانیم بخشی از مشکلاتی را که صنعت با آن مواجه است، با استفاده از ظرفیت‌های پژوهشی و همکاری نزدیک‌تر دانشگاه و صنعت حل کنیم و در نهایت شاهد سلامتی، رشد اقتصادی و سربلندی ایران باشیم.
بیست‌وهشتمین سمپوزیوم و نمایشگاه بین‌المللی فولاد ۱۴۰۵ با محوریت «هم‌افزایی اکوسیستم علمی ـ صنعتی برای شتاب‌دهی تولید فولاد سبز» از پنجم تا هفتم آبان‌ماه در دانشگاه صنعتی اصفهان برگزار می‌شود و بستری برای تبادل دانش، معرفی دستاوردهای فناورانه و توسعه همکاری میان مراکز علمی و فعالان صنعت فولاد کشور فراهم می‌کند.