چالش‌های بازار کار از دستمزد ناکافی تا اشتغال غیررسمی

بی تردید در شرایطی که حقوق و دستمزد پاسخگوی هزینه‌های زندگی نباشد، نیروی کار ترجیح می‌دهد که به جای مشاغل رسمی و تولیدی به فعالیت‌های غیررسمی و عمدتا مشاغل خدماتی با ریسک‌ کمتر و درآمد بیشتر روی آورد و همین امر به یک‌ چالش بزرگ در بازار کار و کمبود نیروی کار برای کارفرما تبدیل می شود. در شرایطی که حقوق و دستمزد پاسخگوی هزینه‌های زندگی نباشد، نیروی کار ترجیح می‌دهد که به جای مشاغل رسمی و تولیدی به فعالیت‌های غیررسمی و عمدتا خدماتی با ریسک‌ کمتر و درآمد بیشتر روی آورد. در دنیای امروز، مدیریت منابع انسانی با چالشهای بی سابقه ای رو به روست. از یکسو، کمبود نیروی متخصص در بسیاری از صنایع باعث شده رقابت برای جذب استعدادها افزایش یابد، از سوی دیگر نسلهای جدیدی که وارد بازار کار شده اند، رویکردها و انتظارات متفاوتی نسبت به کار دارند. آنها به جای حقوق و مزایای سنتی، به دنبال معنا در کار، رشد شخصی و توازن بین زندگی و کار هستند. نبود فرصتهای شغلی مناسب و اشغال فرصت‌های شغلی از سوی نیروی کار خارجی نیز در بازار کار کشور تاثیر گذار بوده است. یکی دیگر از عوامل موثر بر بازار کار فقدان روحیه و انگیزه کار است و کاهش انگیزه و امید در کارکنان به دلیل فشارهای اقتصادی و اجتماعی باعث شده بسیاری از افراد احساس ناامنی شغلی داشته باشند و نگرانی‌های اقتصادی بر عملکردشان تاثیر بگذارد. در همین راستا سید مالک حسینی - معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار در یک گفت و گوی رادیویی از چالش‌های بازار کار ایران پرده برداشته و می گوید: در شرایط کنونی ۲ فاکتور مهم بازار کار ایران را تحت تاثیر قرار داده است و دستمزدهای ناکافی و شکاف دستمزد با هزینه‌های زندگی را باید چالشی اساسی در بازار کار به شمار آورد. وی می گوید: نخستین فاکتور مربوط به شکاف میان دستمزدها و سبد هزینه‌های خانوار است که باعث شده دستمزدهای فعلی توان پوشش هزینه‌های زندگی قشر زحمت‌کش کارگری را نداشته باشد. این موضوع به ویژه در بخش تولید منجر به وجود نیروی کار در سن اشتغال اما بدون فرصت شغلی شده و کارفرمایان را در تأمین نیروی کار مورد نیاز دچار مشکل کرده است. معاون اشتغال وزارت کار تغییرات نسلی نیروی کار را در این زمینه موثر خواند و گفت: حضور نسل دهه هفتادی و هشتادی در بازار کار رو به افزایش است و فرهنگ کار این نسل با نسل‌های پیشین تفاوت دارد.شکاف نسلی میان کارفرمایان متولد دهه‌های ۳۰، ۴۰ و ۵۰ با نیروی کار جدید نیز یکی دیگر از چالش‌های مهم بازار کار کشور به شمار می‌رود. از نگاه حسینی تجمیع ظرفیت‌های کاریابی و همرسانی سریع نیروی کار می تواند به عنوان راهکار موثر مطرح شود. به گفته وی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در کمتر از یک ماه آینده به طور گسترده بر موضوع همرسانی نیروی کار در بخش‌های تولید، کشاورزی و خدمات متمرکز خواهد شد. معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار با بیان اینکه ظرفیت‌های موجود کاریابی‌ها و پلتفرم‌های آنلاین تاکنون به صورت پراکنده عمل می‌کردند، اظهار کرد: با برگزاری جلسات متعدد و توافقات انجام شده، تلاش می‌شود همه این ظرفیت‌ها در سامانه‌ای یکپارچه به نام «جست و جوی شغل» تجمیع شود.هدف از ایجاد این سامانه فراهم کردن دسترسی سریع و آسان کارفرمایان به نیروی کار و بالعکس، برای کارجویان به فرصت‌های شغلی است. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در کمتر از یک ماه آینده به طور گسترده بر موضوع همرسانی نیروی کار در بخش‌های تولید، کشاورزی و خدمات متمرکز خواهد شد. سامانه جست‌وجوی شغل با هدف ایجاد بستری مناسب برای ارتباط کارجویان و کارفرمایان توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی راه‌اندازی شده تا افراد جویای کار و کارفرمایان نیازمند نیروی کار بتوانند از خدمات سامانه بهره‌مند شوند. با ایجاد این سامانه علاوه بر فراهم شدن امکان ثبت درخواست شغلی توسط جویندگان کار، کارفرمایان نیز فرصت‌های شغلی مورد نظر خود را به طول رایگان در سامانه بارگذاری و نیروی کار ماهر و مورد نیازشان را تامین می کنند. این سامانه با هدف نظارت بر عملکرد کاریابی‌ها، ایجاد شفافیت در بازارکار، عدم مراجعه حضوری، کم کردن هزینه جست و جوی شغل و تسریع در نقل و انتقال نیروی کار به وجود آمده تا بستری برای ارتباط بین کارفرما و کارجو باشد. کارشناسان با توجه به کمبود نیروی کار در برخی واحدها از جمله شهرک‌های صنعتی و آمار بالای بیکاری فارغ التحصیلان معتقدند که سامانه جست و جوی شغل می‌تواند در تامین نیروی کار مورد نیاز کارفرمایان بنگاه‌ها و واحدهای تولیدی موثر واقع شود.