چرا نفت ۱۰۰ دلاری ماندگار شد؟

به گزارش اقتصادنگار به نقل از ایسنا، با وجود گزارش‌ها و آمارهای متعددی که از سوی سرویس‌های ردیابی نفتکش‌ها و بانک‌های سرمایه‌گذاری در هفته‌های اخیر منتشر شده است و نشان می‌دهد جریان نفت خام از تنگه هرمز بهبود یافته و حتی از سطوح پیش از تجاوز نظامی آمریکا به ایران فراتر رفته، قیمت نفت خام برنت در بیشتر روزهای ماه گذشته بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی مانده است.

اما اگر حجم زیادی از نفت خام دوباره از خاورمیانه خارج می‌شود، چرا قیمت برنت همچنان در حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه نوسان می‌کند، در حالی که پیش از جنگ ۶۰ دلار بود؟

توفان تمام‌عیار

بازگشت جریان نفت خام به سطوح پیش از جنگ، به معنای بازگشت بازار به وضعیت عادی نیست، بلکه اوضاع کاملا متفاوت است. هزینه انتقال نفت از خاورمیانه سرسام‌آور است و نرخ کرایه حمل‌ونقل دریایی به بالاترین حد خود رسیده است. تولیدکنندگان حوزه خلیج فارس برای تداوم جریان نفت خام به مسیرهای جایگزین روی آورده‌اند؛ مسیرهایی که کارایی کمتری دارند، هزینه بیشتری برای خریداران ایجاد می‌کنند و رساندن محموله‌های نفت خام به پالایشگاه‌ها را چندین هفته طولانی‌تر می‌سازند.

پالایشگاه‌ها نیز به نوبه خود سخت در تلاشند تا نرخ پالایش را بالا نگه دارند، زیرا می‌خواهند از حاشیه سود بی‌سابقه پالایش بهره‌برداری کنند و گازوئیل بیشتری تولید نمایند؛ فرآورده‌ای که همچنان در کانون کمبود و فشار عرضه قرار دارد.

صادرات سوخت از خاورمیانه همچنان محدود است، صادرات روسیه به دلیل ممنوعیت اعمال‌ شده از سوی مسکو برای محموله‌های گازوئیل متوقف شده و چین نیز بار دیگر با هدف حفظ عرضه داخلی، جریان صادرات سوخت به خارج از کشور را محدود کرده است.

علاوه بر این، ذخایر جهانی در سال جاری به شدت کاهش یافته است، زیرا راهکار فوری برای مقابله با اوج اختلالات در تنگه هرمز طی ماه‌های آوریل و مه، برداشت از ذخایر نفت خام و سوخت بود. در نتیجه، سطح ذخایر چنان پایین آمده است که ممکن است توان جبران هر گونه اختلال آتی وجود نداشته باشد.

این‌ها تنها بخشی از چالش‌های عملیاتی است که بازارهای جهانی در آستانه فصل اوج تقاضا برای گازوئیل در زمستان با آن روبرو هستند.

وضعیت ژئوپلیتیک بزرگ‌ترین عامل نامعلوم برای قیمت نفت در آینده است.

از آنجا که بازارها فاقد ذخایر و سپرهای کافی برای جذب شوک‌های جدید هستند، قیمت نفت خام همچنان شامل نرخ ریسک اضافی است و این موضوع باعث شده است قیمت نفت برنت از اوایل سپتامبر بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی بماند.

اوله هانسن، مدیر استراتژی کالا در بانک ساکسو، هفته گذشته در خصوص چشم‌انداز آزادسازی ذخایر نفتی گفت: «کاهش پایدار قیمت نفت برنت نیازمند عادی‌سازی گسترده‌تر شرایط است: بهبود عرضه نفت خام، احیای صادرات فرآورده‌های نفتی و کاهش ریسک‌های سیاسی و مالی برای کشتیرانی.»

گروه ۷، جمعه گذشته، از آزادسازی ۱۰۰ میلیون بشکه از ذخایر نفت خام و گازوئیل خبر داد. پس از یک واکنش اولیه و آنی که منجر به افت قیمت شد، نفت برنت در معاملات روز چهارشنبه در آسیا همچنان بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه معامله می‌شود.

بیارن شیلدروب، تحلیلگر ارشد حوزه کالا در بانک SEB، روز دوشنبه اظهار کرد که به نظر می‌رسد تاثیر خبر آزادسازی ذخایر بر قیمت نفت فروکش کرده است؛ دلیل آن هم این است که بازار اطمینان ندارد چه مقدار از این ۱۰۰ میلیون بشکه واقعا جدید محسوب می‌شود و یا اینکه آیا این محموله‌ها بخشی از تعهد پیشین آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) برای آزادسازی ۴۲۵ میلیون بشکه هستند یا خیر؛ تعهدی که بخشی از آن هرگز عملا اجرایی نشد.

این تحلیلگر همچنین خاطرنشان کرد که اگرچه قیمت قراردادهای آتی نفت برنت حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه است، اما قیمت واقعی نفت خام‌های «اوسبرگ» (Oseberg) و «فورتیس» (Fortis) دریای شمال در حال حاضر حدود ۱۴۰ دلار در هر بشکه است.

ریسک‌های صعودی قیمت

طبق گزارش بانک SEB، وجود عوامل نامعلوم و کلیدی باعث شده است که قیمت قراردادهای آتی ماه نزدیک نفت برنت در سطح ۱۰۰ دلار باقی بماند.  

با وجود ادعاهایی مبنی بر بازگشت صادرات نفت خام خاورمیانه به سطوح پیش از جنگ، در حال حاضر کفه ترازوی ریسک قیمت نفت به سمت افزایش سنگینی می‌کند؛ عواملی همچون احتمال تشدید تنش‌ها، نرخ‌های بی‌سابقه حمل‌ونقل دریایی و نرخ ریسک اضافی نفتکش‌ها، ذخایر جهانی بسیار پایین و بحران گازوئیل که با توقف صادرات از خاورمیانه و روسیه تشدید شده است، در این امر نقش دارند.

ژو یی ژائو، تحلیلگر ارشد نفت در شرکت «گوتای جونان فیوچرز»، به بلومبرگ گفت: «بازار نه تنها حجم نفت خام بارگیری‌شده، بلکه امکان تحویل ایمن، مطمئن و کم‌هزینه این محموله‌ها را نیز در قیمت‌گذاری لحاظ می‌کند.»

هزینه بالاتر انتقال نفت خام به پالایشگاه‌ها و پایین بودن سطح ذخایر که توان جبران اختلال احتمالی دیگری در کوتاه‌مدت را ندارد، زمینه را برای جهش جدید قیمت‌ها فراهم کرده است؛ به‌ویژه اگر مسیر دیگری برای عرضه نفت خام در خاورمیانه هدف قرار گیرد، نظیر آنچه ماه گذشته برای خط لوله شرق-غرب عربستان به سمت دریای سرخ رخ داد.

امین ناصر، مدیرعامل شرکت آرامکوی سعودی، اوایل هفته جاری اظهار کرد: «با توجه به اینکه جهان گزینه‌های بسیار محدودی پیش رو دارد، حاشیه امنیت تاب‌آوری عرضه به‌شکل نگران‌کننده‌ای باریک است.»

بر اساس گزارش اویل پرایس، ناصر روز دوشنبه در «مجمع هوشمندی انرژی» (Energy Intelligence Forum) در لندن گفت: «ذخایر اضطراری شاید بتواند مشکل ما را برای یک زمستان حل کند، اما قادر به رفع معضل عرضه در بلندمدت نیست. تا زمانی که تنگه هرمز به‌طور کامل بازگشایی نشود و اعتماد بازنگردد، واقعیتِ تلخ این است که فشار بر هر دو سوی بازار نفت (عرضه و تقاضا) تشدید خواهد شد.»