تعرفه‌های ترامپ و طوفان در خودروسازی اروپا

اقتصاد نگار – در حالی‌که اروپایی‌ها هنوز از تبعات تعرفه‌های قبلی ترامپ نفس تازه نکرده‌اند، خبر احتمال افزایش این تعرفه‌ها تا سطح ۳۰ درصد همچون موجی تازه، صنایع خودروسازی این قاره را در خود فرو برده است. تصمیماتی که در ظاهر به‌نام حمایت از تولید داخل آمریکا اتخاذ شده‌اند، در عمل اقتصاد جهانی و صنایع پیچیده‌ و زنجیره‌ای مانند خودروسازی را با اختلالات جدی مواجه کرده‌اند. اروپا، امروز در مقابل این سیاست‌ها نه فقط در مقام شریک تجاری، بلکه به‌مثابه قربانی یک بازی قدرت اقتصادی قرار گرفته است.
زنگ خطر از واشنگتن؛ تهدید تعرفه‌ای در آستانه اوت
در آخرین موضع‌گیری تجاری دونالد ترامپ، اعلام شد که از ماه اوت تعرفه واردات خودروهای اروپایی ممکن است از ۲۵ به ۳۰ درصد افزایش یابد. پیامی که نه فقط شرکت‌های خودروساز بلکه مقامات بروکسل را نیز در حالت آماده‌باش قرار داده است. هم‌اکنون، کمیسیون اروپا در حال بررسی بسته‌ای از اقدامات تلافی‌جویانه است؛ اما هر واکنشی ممکن است آتش یک جنگ تجاری تمام‌عیار را شعله‌ورتر کند.
خسارت‌های اولین موج؛ از استلانتیس تا ولوو
استلانتیس، شرکت چندملیتی و صاحب برندهایی چون پژو، دوج، جیپ و فیات، تنها در نیمه اول ۲۰۲۵ حدود ۳۰۰ میلیون یورو زیان مستقیم از محل این تعرفه‌ها گزارش داده است. تحلیل‌های درون‌شرکتی نشان می‌دهد این رقم می‌تواند تا پایان سال به بیش از ۱.۵ میلیارد یورو نیز برسد. مدیران این شرکت حالا به صراحت از بازنگری در ساختار تولید، منابع تأمین و بازار هدف سخن می‌گویند.
ولوو کارز سوئد نیز در این گرداب بی‌نصیب نماند. این خودروساز در سه‌ماهه دوم سال جاری، سود عملیاتی‌اش را به کمتر از یک‌سوم مدت مشابه سال گذشته رسانده است. انتقال فوری تولید مدل محبوب XC60 به خاک آمریکا، تنها یکی از تلاش‌ها برای فرار از چنگ تعرفه‌هاست.
حتی رنو که حضور مستقیم در بازار آمریکا ندارد، از این فشارها مصون نمانده است. کاهش تقاضای داخلی، رقابت با چینی‌ها و فشارهای غیرمستقیم ناشی از بی‌ثباتی تجاری، این شرکت را به بازنگری در اهداف مالی ۲۰۲۵ و حتی تغییر مدیرعامل موقت سوق داد.
زنجیره‌ تأمین در محاصره سیاست
تعرفه‌ تنها یک عدد روی کاغذ نیست. وقتی قطعه‌ای در لهستان تولید، در آلمان مونتاژ و در آمریکا عرضه می‌شود، هر درصد تعرفه می‌تواند تبدیل به شوک بزرگی در زنجیره‌ای شود که به دقت طراحی شده است. با افزایش تعرفه‌ها بر فولاد و آلومینیوم به ۵۰ درصد برای بسیاری کشورها، اکنون هزینه ساخت خودروهای اروپایی در آمریکا، نه‌تنها غیراقتصادی، بلکه پرریسک شده است.
اروپا روی دوراهی راهبردی؛ مذاکره یا تقابل؟
آیا اروپا به سمت یک مصالحه می‌رود یا به مقابله مستقیم با واشنگتن برمی‌خیزد؟ پاسخ این پرسش تنها آینده صنعت خودرو نیست، بلکه مسیر حرکت کل اقتصاد صنعتی اروپا را نیز مشخص خواهد کرد. انتقال خطوط تولید، جذب سرمایه در بازارهای نوظهور آسیا و کاهش وابستگی به بازار آمریکا، سه مسیر احتمالی است که اکنون روی میز مدیران ارشد صنعت خودروی اروپاست.
سیاست یک‌جانبه، اقتصاد چندوجهی
تعرفه‌های جدید ترامپ، صرفاً یک سیاست حمایتی نیستند؛ بلکه ابزاری برای تنظیم قدرت در نظم اقتصادی جهانی به شمار می‌آیند. در چنین شرایطی، شرکت‌های اروپایی باید نه‌تنها به فکر تنظیم ترازنامه‌های خود باشند، بلکه لازم است استراتژی‌های کلانشان را بازنویسی کنند.
آینده صنعت خودرو اروپا، اکنون در گرو سرعت تطبیق با تحولات ژئو-اقتصادی و ظرفیت چانه‌زنی سیاست‌گذاران اروپایی است. در جهانی که تجارت دیگر فقط بر مبنای رقابت کیفیت و قیمت شکل نمی‌گیرد، بلکه هر تعرفه، هر امضا و هر تهدید می‌تواند اقتصادهایی را از هم بگسلد.