به گزارش اقتصادنگار، در ابتدای این جلسه «اسماعیل دلفراز» مدیرعامل شرکت سرمایه گذاری گروه مالی کیمیا مس ایرانیان به وضعیت معدن و صنعت مس در جهان و ایران پرداخت و عنوان کرد: در بخش ذخایر با حجم ذخایر یک میلیارد تنی، تا ۴۵ سال آتی دغدغهای در این حوزه وجود ندارد، اما عیار معادن به کمتر از یک درصد رسیده، در حالی که در ۱۵۰ سال پیش، عیاری بیش از ۵ درصد داشت که به بیش از ۱۰ درصد نیز میرسید. این کاهش عیار به لزوم فرآوری عیار بیشتر منجر شده است. البته ذخایر یک میلیارد تنی میتواند تا ۴۵ سال منابع را برای دنیا تامین کند یعنی تا ۴۵ سال آینده با ظرفیت ۲۲.۵ میلیون تن در سال با کاهش مواجه نخواهیم بود. البته جزئیات منابع شناساییشده نشان میدهد که ۶۱ درصد منابع مس شناخته شده در آمریکایشمالی و جنوبی واقع شده و آمریکایجنوبی با ۷۹۸ میلیون تن و آمریکایشمالی با ۴۸۳ میلیون تن مهمترین منابع را در اختیار قرار گرفتهاند. در زمینه منابع اکتشاف نشده نیز آمریکایشمالی و جنوبی قویتر عمل میکنند. از همین رو چندان با اتمام ذخایر مس مواجه نیستیم که البته یکی از دلایل آن بازیافت مس است که مانند سایر فلزات قابلیت بازیافت دارد و کیفیت خود را در بازیافت از دست نمیدهد. در این میان نوآوری به کمک این صنعت آمده و سبب شده این صنعت در فرآوری خود با جهش خاصی روبهرو شود.
دلفراز در ادامه خاطرنشان کرد: از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ با حدود ۴۱۸ میلیون تن، مس استخراج شده و در همین مدت نیز بیش از ۵۶۷ میلیون تن ذخایر جدید کشف شده که با این فزونی ذخایر کشفشده نشان میدهد در سالهای آتی با مشکل چندانی مواجه نخواهیم بود. هر چند در این میان با وجود تقاضای بالای کنسانتره و امکان افزایش تولید در معادن، با کاهش عیار سنگ مس روبهرو هستیم، برای نمونه از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ با کاهشی عیار ۲۳ صدای مواجه شدهایم.
وی در ادامه با تاکید بر این موضوع که تامین مالی پروژهها یکی از نکات مهم دیگر است که در تولید موثر است، افزود: البته مسائل زیستمحیطی و همچنین با توجه به اینکه کشورهایی مانند پرو و فیلیپین که به مسائل کارگری دچار شدهاند، در تولید مس تاثیرگذار بوده است. همچنین بیماری هلندی، ریسکهای سیاسی، مالیات، انرژی، ملیسازی منابع و قیمت اسیدسولفوریک جزو نکات بسیار مهم و تاثیرگذار در این حوزه هستند. درباره ملیسازی منابع دولتها باید در این زمینه کمک کنند تا منابع خارج نشود و در کشور ما نیز دولتها باید کمک کنند تا در این مسیر گام برداریم.
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری گروه مالی کیمیا مس ایرانیان با تاکید بر این موضوع که جفرافیای فرآوری مس متفاوت از استخراج آن است، افزود: به عبارتی آنجا که مس استخراج میشود ذوب و پالایش انجام نمیشود. در ۶۰ سال اخیر آمریکایشمالی و آفریقا سهم خود را از تولید مس به آمریکای لاتین و آسیا واگذار کردند. از سال ۱۹۶۰ تا ۲۰۲۳ رشد آمریکای لاتین از ۱۹ به ۴۰ درصد افزایش یافته و ۲۱ درصد رشد داشته، در حالی که این رشد در آسیا ۱۵ درصد بوده است. در مقابل آفریقا و آمریکایشمالی با رشد منفی ۹ و ۲۶ درصد مواجه بودند. اروپا هم تقریبا هماهنگ بوده و کاهش ۲ درصدی را داشته است. اقیانوسیه نیز با رشد یک درصدی مواجه بوده است. در مقایسه استخراج و پالایش کشورهایی مانند چین، ژاپن، آلمان و هند در پالایش خوب عمل کردند در مقابل کشورهایی مانند شیلی و پرو در معادن عملکرد خوبی داشتهاند.
۲۰ معدن بزرگ مس در جهان
دلفراز با اشاره به این موضوع که ۲۰ معدن بزرگ جهان ۹۴۷۶ تن یعنی ۴۲ درصد ظرفیت مس جهان را در اختیار دارند، بیان کرد: ۱۰ معدن در قاره آمریکایجنوبی و شیلی و پرو و ۶ معدن به صورت اختصاصی در کشور شیلی قرار دارند. این دو کشور حساسیت بالایی در به هم خوردن بازار مس دارند و اگر اتفاقی برای این معادن روی دهد، در قیمت جهانی مس تاثیرگذار خواهند بود. از ۲۰ واحد بزرگ ذوب در جهان ۱۶ واحد آن در آسیا واقع شده، یعنی چین، ژاپن، هند و اندونزی و ۱۲ واحد در شرق آسیا یعنی چین و هند که از این تعداد ۱۰ واحد آن در چین قرار دارد. با وجود تمرکز بالای واحدهای ذوب در چین و ژاپن، چین به عنوان نخستین کشور در بخش ذوب است. ۵ مرکز مهم تولید مس با ۶ میلیون تن تولید افزون بر ۲۶ درصد مس جهان را تولید میکنند و این موضوع نشاندهنده این است که همچنان قدرت در دست معادن است و واحدهای پالایش چندان در قیمتگذاری موثر نیستند.
ایران، رتبه ششم معدن و رتبه چهاردهم تولید
وی در ادامه خاطرنشان کرد: نسبت تولید مس به ذخایر مس ایران نیم درصد است، در حالی که این عدد به صورت میانگین ۲.۳ درصد است و در کشور چین تا ۴.۴ درصد میرسد. ایران در زمینه ذخایر مس با ۶۶ میلیون ذخیره در رتبه ششم قرار دارد که ۶.۸ درصد ذخایر مس محتوا را در دنیا به خودش اختصاص داده که بالاتر از مکزیک، آمریکا، چین و اندونزی قرار گرفته است، ولی در قسمت تولید در رتبه چهاردهم قرار دارد و با ۳۶ هزار تن تولید سالانه به اندازه نیم درصد ذخایر کشور در حال تولید هستیم. در مس پالایششده نیز در رتبه هفدهم قرار داریم و تولید ما نسبت به ذخایر موجود کمتر است و همچنان جا برای رشد وجود دارد؛ در حالی که شیلی ۲.۸، چین ۴.۴، اندونزی ۵.۲ و کانادا ۵.۴ نسبت به ذخایر خود تولید دارند و از این بابت ما در ردههای آخر قرار گرفتهایم.
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری گروه مالی کیمیا مس ایرانیان افزود: پیشبینی میشود عرضه تولید معادن تا سال ۲۰۲۷ به حداکثر خودش یعنی ۲۴.۲ میلیون تن میرسد و پس از سال ۲۰۲۷ با وجود اینکه پروژههای جدید با ظرفیت سه میلیون تن توسعه مییابد، اما عرضه به دلیل کاهش تولید معادن فعلی در سال ۲۰۳۵ به ۱۹.۷ میلیون تن کاهش مییابد. در واقع روند ما از سال ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۵ نزولی میشود و این موضوع روی قیمت مس اثر منفی خواهد گذاشت.
سه دوره چرخه مس
دلفراز با اشاره به سه دوره چرخه مس افزود: دوره اول مربوط به سال ۱۹۶۰ تا ۲۰۰۲ است که در اختیار اروپا قرار داشته، چرا که بیشتر تحولات اقتصادی که در آنجا رخ میدهد روی قیمت مس به صورت مستقیم اثر گذاشته و رکود اقتصادی اروپا باعث کاهش قیمت و فروش مس شده و رشد اقتصادی نیز اثر مثبت روی آن میگذاشته است. دوره وسط از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۸ به چین اختصاص دارد که در واقع چین در بخشهای مختلف اقتصاد از مسکن تا تولیدات صنعتی تا الکترونیک و تولیدات برق و شبکه انتقال را در ید اختیار خودش گرفت و در اینجا اصطلاح دکتر مس شرکت گرفت و این روند رشد را مدیون اتفاقاتی هستیم که در کشور چین رخ داده است و از سال ۲۰۱۸ به بعد نیز تقاضای مس با هدف کاهش انتشار کربن و سیاستهای مربوط به آن موجب شکلگیری دوره جدیدی شد که در اصطلاح به آن دوره جدید تقاضای مس میگوییم که سبب شکلگیری یک قیمت جدید در حوزه مس میشود.
وی در ادامه با اشاره به اینکه در حوزه مس دو عامل جمعیت و مصرف سرانه عوامل تاثیرگذار هستند که نیاز به واکاوی بیشتر دارند، افزود: افزایش مصرف مس از رشد جمعیت و رشد سرانه ناشی میشود، اما مصرف سرانه بخش عمده مصرف است که بیشتر قیمت مس در بخش سرانه آن است و ۶۴ درصد را به خود اختصاص داده و ۳۶ درصد به رشد جمعیت بستگی دارد. هر اندازه جلوتر میرویم مصرف سرانه مس در دنیا در حال افزایش است. در سال ۱۹۶۰ سرانه مصرف مس برای هر نفر تقریبا یک کیلو و ۵۷۰ گرم بوده که در سال ۲۰۲۳ به ۳ کیلو و ۱۵۰ گرم رسیده است. پس از بلوغ زیرساختهای کشور چین به عنوان بزرگترین مصرفکننده مس، این کشور آینده تقاضا را به سمت انرژی سبز برده و این موضوع نشان میدهد که بلوغ و رشد مصرف و زیرساختهای چین باعث افزایش مصرف سرانه شده که به همراه افزایش جمعیت روی قمیت مس تاثیرگذار بوده است.
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری گروه مالی کیمیا مس ایرانیان افزود: در سال ۲۰۲۵ مس به عنوان عنصر حیاتی طبقهبندی شده است. در این راستا وزارت دفاع آمریکا مس را در سال ۲۰۲۵ از عناصر عادی به عنوان عناصر حیاتی طبقهبندی کرده و طبقه این فلز را بالا برده است و این نشان میدهد که برای آینده مس آینده بهتری در نظر گرفته شده است.
دلفراز در زمینه کاربرد مس بیان کرد: در خودروهای سنتی میزان مصرف این فلز ۲۳ کیلوگرم در هر خودرو به صورت میانگین است ولی در خودروهای الکتریکی و هیبریدی و برقی و دوگانهسوز میزان مصرف مس در حال افزایش است. در خودورهای که باتری مصرف میکنند مصرف مس به ۸۳ کیلوگرم رسیده که حدود ۳ تا ۴ برابر مصرف آن افزایش یافته است. اتوبوسهای سنتی و اتوبوسهایی با باتری نیز تا ۲.۵ برابر تا ۲۲۴ کیلوگرم مصرف مس در هر خودرو را افزایش دادهاند.
محرکهای افزایش تقاضای مس در دنیا
وی افزود: حوزههای الکتریکی تا سال ۲۰۱۰ بر تقاضای مس تاثیرگذار نبوده است، اما تا سال ۲۰۲۴ معادل ۴.۸ مصرف مس جهان را به خودش اختصاص داده و این جهش از سال ۲۰۲۰ آغاز شده و خودورهای الکتریکی مصرف مس را در سال ۲۰۲۴ به حدود ۹۰۰ هزار تن افزایش دادند و این روند رو به رشد نیز در سالهای آتی به دلیل استقبال از خودورهای الکتریکی برای آن قابل پیشبینی است. تقاضای خودروهای الکتریکی در سال ۲۰۲۵ از ۱۷.۵ میلیون خودرو به ۲۰ میلیون خودرو رسیده و با افزایش ۲۵ درصدی مواجه شده که این محرکی برای تقاضای مس است. همچنین چین به عنوان بزرگترین تولیدکننده و مصرفکننده خودرو در جهان در گذر از انرژی سبز نیز دارای اهمیت است. در سال ۲۰۲۴ خودروهای الکتریکی افزایش قابلتوجهی داشته که نویدبخش مصرف مس در سالهای آتی است. در سال ۲۰۲۸ میزان استفاده از خودروهای الکتریکی به اوج خود میرسد و سالانه با رشد ۶.۴ درصدی مواجه است که که به بیشینه خود یعنی ۳ میلیون تن میرسد. البته مصرف مس در ایستگاههای شارژ چندان تاثیرگذار نبوده است.
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری گروه مالی کیمیا مس ایرانیان ادامه داد: همچنین مس در انرژیهای خورشید مصرف دارد و سرمایهگذاری آن از ۱۴۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۵ به ۴۴۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ رسیده است. سرمایهگذاری در انرژی بادی از ۱۴۳ میلیارد دلار به ۴۴۱ میلیارد دلار رسیده که ادامه این روند به مصرف مس بیشتری میانجامد. یعنی روند مصرف در حوزه انرژی تجدیدپذیر سال به سال صعودی بوده و محرک تقاضای بیشتر و اثرگذاری روی قیمت مس خواهد داشت. مصرف شبکه توزیع در ۲۰۳۷ به اوج خودش میرسد که نزدیک به ۳ میلیون تن میشود. انرژی بادی و خورشیدی نیز نزدیک به ۳ میلیون تن مصرف را به خود اختصاص میدهند و به تدریج انرژی بادی از انرژی خورشیدی سبقت میگیرد، چرا که امکان تولید در شب نیز در این روش وجود دارد و در بلندمدت به صرفهتر خواهد بود، اما انرژیهای خورشیدی از آنجا که زودبازدهتر است تا سال ۲۰۳۷ جلوتر میافتد، اما از آن به بعد انرژیهای بادی پیشی خواهد گرفت. مصرف گذار از انرژی سبز در سال ۲۰۲۴ از ۶.۵ درصد سالانه به حدود ۹ هزار تن در سال ۲۰۳۷ خواهد رسید. مصرف از تولید برق به شبکه توزیع و خودروی الکتریکی انتقال پیدا خواهد کرد. به تدریج خودروهای الکتریکی ۳۳ درصد روند رو به رشد خواهند داشت و شبکه برق نیز به آن اضافه میشود؛ ولی در سال ۲۰۱۰ فقط انرژی بادی و خورشیدی بوده که مصرف داشتهاند و بعدها خودروی الکتریکی و شبکه برق هم سهم خود را از این موضوع افزایش دادهاند. پیشبینی میشود با هوش مصنوعی نیز مصرف مس از یک میلیون تن به ۶ میلیون تن یعنی ۶ برابر افزایش پیدا کند. البته این عامل به تنهایی محرک تقاضای مس نیست بلکه یک عامل در کنار رشد اقتصادی و انرژی سبز برای تقاضای مس خواهد بود.
دلفراز ادامه داد: افزایش جمعیت و سرانه مصرف، تقاضا برای مس و قراضه مس را تا ۴۰ میلیون تن میتوانند افزایش دهند. اما بیثباتی ژئوپلتیک، کالاهای جایگزین و بازیافت، پساندازه خانواده، کاهش نرخ زاد و ولد، محدودیتهای تجاری، تغییرات آبوهوایی، سبب کاهش مصرف مس میشوند. در مقابل افزایش نرخ جمعیت، توسعه فناوری، انباشت سرمایه، توسعه سرمایه انسانی و ثبات جهانی و گذر به انرژیهای سبز، رشد صنعتی و رشد شهرنشینی مولفههای افزایش مصرف به شمار میروند. پیشبینی تقاضای مس معادن تا سال ۲۰۳۳ صعودی است که در این سال به بیشینه خود یعنی ۲۷ میلیون و ۳۰۴ هزار تن میرسد که این روند با ثبات است.
وی در ادامه گفت: موازنه عرضه مس معادن تا سال ۲۰۳۵ با رشد فزاینده روبهروست که به ۷ میلیون و ۵۴۷ هزار تن میرسد که قیمت تعادلی حدود ۱۰ هزار دلار را به خود دیده و در سطوح مازاد قرار میگیرد که تا ۲۰۳۵ اهداف قیمتی بسیار بالاتری را تجربه خواهد کرد. برای سال ۲۰۲۵ قیمت مس با حدود ۱۰ هزار دلار تا ۲۰۲۹ سناریو میانه حدود ۱۴ هزار دلار و در بهترین حالت ممکن است تا ۱۷ هزار دلار نیز برای هر تن پیشبینی شود. با توجه به گذر به سمت انرژی سبز پیشبینی میشود که به سمت بیشینه حرکت کند و تا ۱۷ هزار دلار خودش را نشان خواهد داد.
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری گروه مالی کیمیا مس ایرانیان افزود: در گذر به انرژی سبز ۹۵ کشور با هم هماهنگ بودند که این موضوع در خودروهای الکتریکی و فیبر نوری خود را نمایان میکند که در آینده نزدیک قیمت جهانی فلز مس را تحت تاثیر مثبت قرار میدهد که تا افق ۲۰۲۹ نزدیک به ۱۷ هزار دلار میرسد که قطعا این اثر میتواند تاثیرات مثبتی روی قیمت مس داشته باشد.
ریسکهای صنعت سبز شدن
در ادامه این نشست «غلامرضا ملاطاهری» معاون طرح و برنامهریزی شرکت ملی صنایع مس ایران به موضوع صنعت سبز با تاکید بر حوزه مس پرداخت و خاطرنشان کرد: با توجه به گذار به روند صنعت سبز درمییابیم که صنعت مس یک صنعت جذابی در حوزه سرمایهگذاری است. اما شاید صنعت سبز شدن ریسک کوچکی برای صنعت مس نیز به شمار رود، هر چند که این ریسک بسیار کوچک است، اما پرداختن به آن خالی از لطف نیست. در حرکت به سوی تولید مس سبز الزاماتی وجود دارد که همراه با الزامات کربنزدایی است. زنجیره معدن و فلزات با الزام کربنزدایی و سبز شدن همراه شدهاند که این روند هم در صنعت فولاد و هم سایر فلزات باید مورد توجه قرار بگیرد. باید توجه داشت که مالیات کربن موضوع بسیار جدی در دنیا است که در این راستا مس یک مزیت بزرگ و یک تهدید کوچک دارد؛ هم اکنون یک استانداردی وجود دارد که الزام میکند تولیدات مس باید به سمت مس سبز پیش برود که در این راستا مس تولیدشده با کربن کمتر قیمت بالاتری خواهد یافت که در این صورت آیا بازار مستعد این افزایش قیمت خواهد بود که خریدار مس سبز باشد؟ هم اکنون جایگاه مس سبز در الامای LME مشخص شده و ۳۰ درصد تولیدات را به مس سبز اختصاص یافته است، بنابراین این نگرانی و تهدید وجود دارد که در سالهای آتی اگر این موضوع تبدیل به الزام شود جایگاه ما در تولید این مس سبز در کجا قرار خواهد گرفت؛ از همین رو باید به این موضوع فکر کنیم که چه تمهیداتی را برای این موضوع بیندیشیم. در دنیا ریسکهایی که در این حوزه وجود دارد که با دو ابزار کنترل میشود، یک موضوع بحث مالیات کربن است و بسیاری از کشورها مانند سوئد به ازای هر تن کربن تولیدی، ۱۱۰ دلار مالیات میگیرند یا در اروپا این مالیات ۹۰ یورو است. در قزاقستان با یک یورو آغاز شده و در شیلی ۶ یورو است. همچنین نظام دیگری تحت عنوان ایتیاس طراحی و برای آن یک سقف کربن دیده شده و هر شرکتی بر اساس میزان کربن تولیدشده خود، باید مالیات آن را پرداخت کند و یک سازوکاری برای آن تعریف کند. این الزام به نوعی به این موضوع کمک میکند که کاهش مخاطرات کربن در دنیا محقق شود. ما نیز نباید از این جریان فاصله بگیریم و باید الزامات آن را برای اجرایی شدن مهیا کنیم.
ملاطاهری ادامه داد: در زنجیره مس بعد از تغلیظ بیشترین هزینه مربوط به هزینه انرژی است که ۲۸ درصد هزینهها به انرژی برمیگردد. تمام معادن مس دنیا با کاهش عیار روبهرو شدهاند که استخراج از معادن کمعیار نیز مستلزم هزینهکرد و انرژی بیشتر است چراکه هرچه عیار کاهش یابد، برای رسیدن به محتوا باید انرژی بیشتری مصرف کرد و این مصرف انرژی بیشتر مستلزم هزینه بیشتر است. در این راستا میتوان دو مسیر را در پیش رو گرفت، یکی بهینهسازی فرآیندهاست. باید فرآیندها را تغییر داد تا انرژی کمتری مصرف شود، از سوی دیگر تغییر فرآیندها مستلزم هزینههای بسیار زیادی است، اما راهکار دوم پیش رفتن به سمت انرژیهای تجدیدپذیر است که هزینههای بسیار کمتری دارد. برای کاهش رد پای کربن بهترین و سریعترین راهکار پیش رفتن به سمت انرژیهای تجدیدپذیر است که این موضوع در دستورکار شرکت ملی مس قرار گرفته است.
اقدامات شرکت ملی مس در زمینه صنعت سبز
ملاطاهری مبنی بر اینکه شرکتهای ملی مس در راستای رسیدن به تمامی عوامل صنعت سبز در حوزههای مختلف چه اقداماتی در دستور کار خود دارد، گفت: در تولید سبز، بحث کربن یکی از استراتژیهاست. یکی از مقولههایی که وجود دارد، کاهش کربن در مرحله بهرهوری است. اگر تولید بهرهوری داشته باشید به طور غیرمستقیم کربن خود را کاهش میدهید. این ردپای کربن در فرآیندهای تولید شرکت و حتی در فرآیندهای منابع انسانی نیز دیده میشود. این بحث گسترده است که در تمام فرآیندها از جمله فرآیندهای عملیاتی شرکت رد پای کربن را میتوان دید. در این راستا شرکت ملی مس اقدامات خوبی انجام داده است. برخی سوال میکنند که فناوری فرآوری شرکت مس با دنیا چقدر فاصله دارد در این زمینه من عنوان میکنم که فاصله معناداری در زمینه فناوری با دنیا نداریم تنها در دو حوزه کمکاری داریم، یکی در بهرهوری و دوم در مخاطرات زیستمحیطی است. اگر این دو حوزه را تقویت کنیم از دنیا چیزی کم نداریم. موضوع بهرهوری به قدری حائز اهمیت است که اگر شرکت ملی مس با تولید یک میلیون و ۶۰۰ هزار تن تولید کنسانتره یک تا دو درصد راندمان خود را افزایش دهد، تولید بیشتری خواهد داشت. همچنین یکی دیگر از عوامل کاهش مصرف کربن، توسعه فضای سبز است. شرکت ملی مس ۱۲۰ هزار هکتار پارک جنگلی و ۵۳ هزار اصله نهال و ایجاد پوشش گیاهی بیش از ۲ هزار و ۲۰۰ هکتار داشته است. در بحث آلایندهها احداث واحدهای اسید کمک شایانی در جلوگیری از انتشار آلایندهها داشته است. دو واحد در سرچشمه ۳۰۰ هزار و ۶۰۰ هزار تنی داشتهایم. بحث گازرسانی و عدم استفاده از مازوت و گازوئیل و استفاده از گاز طبیعی که در تولید کربن بسیار تاثیرگذار است. ما در سال ۱۴۰۳ با بهینهسازی مصرف واحدها توانستیم نسبت به سال ۱۴۰۰ به میزان ۲۰ درصد گاز مصرفی را کاهش دهیم. در بحث تبدیل فناوری تبدیل ذوب را انجام دادیم که در راندمان ذوب بسیار تاثیرگذار بود. اصلاح کورههای فلش را انجام دادیم و بحث سیستم پایش و هوشمندسازی آلایندهها صورت گرفت که در ردیابی آلایندهها بسیار حائز اهمیت است. در اقتصاد چرخشی در کنترل کربن بسیار تاثیرگذار است. به هر حال شرکت ملی مس برای نخستینبار فلوتاسیون سرباره سرچشمه با ظرفیت ۷۰ هزار تن را راهاندازی کرد. امسال واحد دوم آن در خاتونآباد را راهاندازی میکنیم که یک واحد ۳۶ هزار تنی به مجموعه اضافه میشود که سربارههایی که سالیان سال در سرچشمه و خاتونآباد دپو شده بود به فرآیند تولید بازمیگردد و این اقتصاد چرخشی یکی از مصادیق کنترل اثرات مخاطرات کربن است.
وی افزود: در بحث مدیریت انرژی نیز مصرف انرژی شرکت ملی مس در سال ۱۴۰۳ نسبت به ۱۴۰۰ رسیده یعنی ۲۰ درصد افزایش پیدا کرده است. واحدهای درهآلو و درهزار به مدار تولید آمدهاند و مصرف انرژی را افزایش دادند البته ما به سمت انرژیهای تجدیدپذیر پیش رفتیم و سال ۱۴۰۳ واحد ۳۰ مگاواتی ما راهاندازی شد و در سال ۱۴۰۵ دو واحد ۱۰۰ مگاواتی در میمند و آذربایجان و در سال ۱۴۰۶ واحد ۱۰۰ مگاواتی رفسنجان را افتتاح خواهیم کرد.
مطالعات روی باطلهها
وی همچنین در پاسخ به پرسش در مورد این که برای رسیدن به مس سبز از باطلهها چه استفادهای دارید، عنوان کرد: یکی زمانی عیار خاک ورودی ما بالای یک تا دو درصد بود هم اکنون به ۰.۴۸ درصد رسیده است. زمانی که عیار یک درصد بود، نیم درصد به سد باطله میرفت. هم اکنون سدهای باطله به ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیون تن رسیده و باطلههایی که خود یک نوع ماده معدنی ثانویه هستند، میتوان برای آنها برنامهریزی کرد. روی این منابع مطالعات مهندسی طی دو سه مرحله انجام شده است تا بتوانیم از این باطلهها استفاده کنیم، حتی در تعریف تولید یک میلیون تن مس محتوا، بخشی از آن به فرآوری از این باطلهها بازمیگردد منتها با توجه به اولویتبندی که روی پروژهها انجام دادهایم، اولویت با پروژههایی است که عقد قرارداد شدهاند و ما باید هزینههای آنها را پرداخت کنیم و پروژههای جدید را فعلا باز نمیکنیم و فقط مطالعات آن را انجام میدهیم به محض اینکه منابع مالی آن برای شرکت تامین شود بعدها پروژههای جدید را افتتاح خواهیم کرد. باطلهها یکی از آن پروژههایی است که مطالعات آن انجام شده است به محض تامین منابع مالی خود پروژه را آغاز خواهیم کرد.
معاون طرح و برنامهریزی شرکت ملی صنایع مس ایران همچنین در پاسخ به این پرسش، که در راستای توسعه پایدار و توسعه متوازن زیرساختها در حوزه آیپیسیسی IPCC چه اقداماتی انجام دادهاید، گفت: بحث آیپیسیسی بحث بسیار مهمی است. ما دو معقوله را در سطح شرکت جز پروژههایی تعریف کردهایم که همراه پروژههای فعلی لزوماً باید انجام شود که یکی بحث هوشمندسازی معادن و دیگری بحث آیپیسیسی است که این دو مورد در یک بسته دیده خواهد شد. در برخی موارد برخی امور به صورت دستی قابل انجام است ولی وقتی تعداد این موارد بالا باشد هدایت آنها به صورت دستی امکانپذیر نخواهد بود، بنابراین هوشمندسازی یکی از پروژههای اساسی ماست. نکته دوم در مورد آیپیسیسی است. عملیات خاکی ما یک زمانی پس از سال ۱۴۰۸ نزدیک به ۸۰۰ میلیون تن میرسد که حجم بسیار بالایی است که معادل حجم عملیات کل کشور در حال حاضر خواهد بود. این حجم را دیگر نمیتوان با دامپتراک جابجا کرد البته لازم به یادآوری است که کانی مس با سایر مواد معدنی متفاوت است، وقتی عیار یک سنگی نیم درصد است و قرار است آن را به ۹۹ درصد برسانید، جابهجایی انبوهی از مواد لازم است که هیچ صنعتی این جابهجایی را ندارد؛ بنابراین روشهای سنتی برای این میزان جابهجایی جوابگو نیست و آیپیسیسی یکی از مواردی است که خردایش را در کف پیت انجام میدهد و سپس با نوار نقاله حمل میشود که مصرف سوخت به شدت کاهش پیدا میکند. دامپتراک حذف میشود، منتهی مهندسی این کار یک مهندسی پیچیدهای است و ما سالیان سال روی این مهندسی در حال کار کردن هستیم. در این راستا مطالعات بسیار مهم است، چرا که اشتباه در محاسبات پیامدهای جبرانناپذیری به همراه خواهد داشت. شرکت نیپک این طرح مهندسی را نهایی کرده است و به زودی مناقصه آن برگزار میشود تا پیمانکار آن انتخاب گردد و نخستین آیپیسیسی کشور با این حجم صورت بگیرد، البته شرکت گلگهر با حجم پایینتر این کار را انجام داده است.
طرح کیمیا
ملاطاهری در پاسخ به پرسشی درباره طرح یک میلیون تن کاتد و طرح کیمیا عنوان کرد: تمام شرکتها یک برنامهریزی کوتاهمدت و یک برنامهریزی بلندمدت دارند. آنچه مسلم است نقطه ابتدایی هر طرح جامعی برای هر شرکتی در حوزه صنایع معدنی از معدن آغاز میشود که ذخایر قطعی شرکت ملی صنایع مس ایران ۶.۵ میلیارد تن و ذخایر زمینشناسی حدود ۲۲.۵ میلیارد تن است. این ۶.۵ میلیارد تن به مدت ۲۵ سال تولید یک میلیون تن مس محتوای معدنی را برای ما محقق میکند. پس قدم اول که ذخایر معدنی است پوششدهنده تولید یک میلیون تن خواهد بود، اما برای این میزان تولید الزاماتی در بخش معدن وجود دارد که باید محدودههای پروانههای بهرهبرداری گسترش پیدا کند و ماشینآلات معدنی تامین شود و در کل نیاز به یک برنامهریزی وجود دارد تا استخراج سالانه سنگ سولفور حدود ۷۰ میلیون تن برسد. برای اینکه به یک میلیون تن تولید مس محتوا برسیم، باید حدود ۳۰۰ میلیون تن سنگ سولفور استخراج کنیم و ماشینآلات آن باید تامین شود و برنامهریزی آن را انجام دادهایم. هم اکنون برای ۱۳۰ دستگاه قرارداد منعقد کردهایم که به تدریج این ماشینآلات در حال وارد شدن به شرکت ملی مس هستند. قدم بعدی ما واحدهای تغلیظ است. ما در برنامه توسعه هفتم عددی که شرکت ملی مس در زمینه کنسانتره باید افزایش دهد، عددی حدود ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن است. هم اکنون افزون بر ۴ میلیون تن کنسانتره تولید شرکت ملی مس است. در این راستا دو نکته وجود دارد؛ نکته اول اینکه ذخایر ما را پوشش میدهد؛ نکته دوم اینکه این طرح به صورت مرحلهای برنامهریزی شده است، در گام اول به گونهای برنامهریزی کردیم که برخی از واحدها به بهرهبرداری برسد و از بازگشت سرمایه آنها واحدهای بعدی را سرمایهگذاری کنیم. در حوزه کنسانتره مس تمامی قرادادهای بسته شده و صددرصد قرادادهای برنامه توسعه هفتم که ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن است، منعقد شدهاند. در حوزه کاتد، ظرفیت ملی مس هم اکنون ظرفیت حدود ۳۲۰ هزار تن است که با روی خط آمدن کاتد سونگون به ۵۲۰ هزار تن میرسد. گام بعدی احداث واحدهای ذوب و پالایش است. در مرحله اول حدود ۸۰۰ هزار تن مس محتوای معدنی و ۵۲۰ هزار تن کاتد تحقق پیدا میکند و از بازگشت سرمایه این طرحها در فاز دوم اهداف بلندمدتتر که رسیدن به یک میلیون تن مس محتوا معدنی است، محقق خواهد شد.
در تامین مالی اکتشاف مشکلی نداریم
وی همچنین در پاسخ به این پرسش که چه چالشهای مالی در حوزه اکتشاف وجود دارد، گفت: شرکت ملی مس بزرگترین ناوگان حفاری کشور را در اختیار دارد. این شرکت حدود ۱۰۰ ناوگان دارد و برنامه اکتشاف ما برای امسال ۵۰۰ هزار متر حفاری است که معادل ۷۰ درصد حفاری کل کشور است. این سرمایهگذاری در اکتشاف به دو منظور انجام میگیرد، یکی کشف ذخایر و منابع جدید است؛ دوم اینکه به ذخیره مورد نظر که ۷ میلیارد تن است که منابع موجود ۶ میلیارد تن است، برسیم، بنابراین باید به صورت مرتب این حفاریها را انجام بدهیم تا بتوانیم بخشی از این ذخایر که در دل ۲۲ میلیارد تن آمار زمینشناسی قرار دارد، تبدیل به ذخایر قطعی کنیم تا برای سالهای آتی بتوان روی آن برنامهریزی کرد. برای تامین مالی آن هیچ مشکلی نداریم بخشی از ظرفیت خود شرکت ملی مس و بخشی از آن را از ظرفیت بخش خصوصی استفاده میکنیم.
نماد مس سبز در دنیا باز شده است
معاون طرح و برنامهریزی شرکت ملی صنایع مس ایران همچنین در پاسخ به این پرسش که مس کمکربن قیمت متفاوت دارد آیا امکان دارد در بازار سرمایه یک تعریف متفاوتی داشته باشیم، گفت: مسلماً وقتی کربن سبز تولید میکنید باید هزینه بیشتری پرداخت کنید چرا که باید از فناوری بهتری بهرهمند شد و مخاطرات زیستمحیطی را کاهش داد. بنابراین قیمت تمامشده مس سبز از قیمت مثل غیرسبز بیشتر خواهد بود. به همین سبب در بازارهای جهانی نماد آن باز شده است ولی هیچ خرید و فروشی تحت این عنوان انجام نشده است، ولی پیشبینی میشود در سالهای آتی به یک الزام تبدیل شود که شاید محدودیتهایی را برای ما به وجود بیاورد که اگر مس سبز را بخواهیم صادر کنیم باید ۳۰ درصد مس سبز تولید کنیم. در این راستا باید برنامههای خود را به سمت واحدهایی پیش ببریم که کربن کمتری مصرف میکنند تا پس از ارزیابی و صحتسنجی استاندارد لازم را پاس کنیم و این الزام کمک میکند که در بازارهای صادراتی جایگاه خود را بتوانیم حفظ کنیم. هم اکنون اتفاق خاصی نیفتاده است ولی پیشبینی میشود با توجه به بازگشایی این نمادها شاید در سالهای آتی به یک الزام تبدیل شود.
وضعیت درهآلو و درهزار
ملاطاهری در پاسخ به این پرسش که واحدهای درهآلو و درهزار به کجا رسیدهاند، گفت: درهآلو چند سالی است که راهاندازی شده و یکی از مشکلاتی آن، بحث آب بود. پانچهای بسیاری داشت که برطرف شده است. بحث تامین آب با استفاده از سدی که در محل بود تا حد بسیاری امسال حل شده است. سال آتی خط انتقال آب خلیج فارس به درهآلو خواهد رسید و مشکل آب آن به طور کلی برطرف خواهد شد. کارخانه درهآلو یک کارخانه ۱۰۰ هزار تنی است و امسال روی ۷۰ هزار تن آن هدفگذاری کردهایم و با توجه به مشکلات مطرحشده امیدواریم به این ۷۰ هزار تن برسیم.
وی افزود: طرح درهزار نیز جزو پروژه بینظیر در دنیاست که حدود ۴ تا ۵ کیلومتر نوار نقاله فاصله بین معدن تا کارخانه است. این فناوری که قادر شده این حجم از نوار نقاله را کار بگذارد تا خاک را به واحد انتقال کند، در نوع خودش در دنیا بینظیر است. به لحاظ ظرفیت ۱۴۰ هزار تن ظرفیت دارد که برای امسال ۱۰۰ هزار تن برنامهریزی انجام دادهایم. یک مشکلی در عیار داشتیم که حل شد و هم اکنون محصول قابلقبولی با عیار مناسب به ما ارائه میدهد. امسال نخستین سالی است که ما افزون بر ۱۵۰ هزار تن کنسانتره علاوه بر آن کاتد نیز تولید میکنیم و زمانی بود به محض اینکه واحد تغلیظ ما دچار وقفه میشد گمان میکردیم کاتد میخوابد و دیگر نمیتوانیم کاتد تولید کنیم ولی هم اکنون پشت سدهای انبارهای کنسانتره افزون بر ۳۰ تا ۴۰ هزار تن کنسانتره احتیاطی داریم که اگر اتفاقی برای واحد ما افتاد، بتوانیم آن را شارژ کنیم. امسال میتوانیم ۱۲۰ هزار تن کنسانتره مس به سبد محصولات خود اضافه کنیم. نخستین سالی است که این کنسانتره به سبد محصول مس اضافه شده است. پس جای نگرانی برای درهزار و درهآلو نداریم.
سرمایهگذاری در انرژی
معاون طرح و برنامهریزی شرکت ملی صنایع مس ایران همچنین در پاسخ به این پرسش که نیروگاههای تجدیدپذیر شرکت ملی مس به کجا رسید، خاطرنشان کرد: درباره نیروگاه اظهارنظرهای یکجانبه وجود دارد، برخی بر نیروگاه خورشیدی و برخی بر نیروگاه سیکل ترکیبی تکیه دارند؛ در حالی که سبد انرژی باید متنوع باشد، در یک بازه زمانی از ۱۰ صبح تا ۲ بعدازظهر حداکثر راندمان از سلولهای خورشیدی است. ذخیرهسازهای این سلولها در کشور ما وجود ندارد. پس برای باقی ساعات شبانهروز نمیتوانیم از این نیروگاه استفاده کنیم. پستهای برق که آنها را به شبکه وصل کند موجود نیست؛ بنابراین منطق حکم میکند که سبدی از نیروگاهها اعم از سیکل ترکیبی با راندمان بالا و نیروگاههای تجدیدپذیر اعم از خورشیدی و بادی استفاده کرد که شرکت ملی مس به این سمت پیش رفته است. در برنامه ما حدود ۸۰۰ مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر دیدیم که تاکنون ۳۳۰ مگاوات آن قراداد شده و بقیه آن به تدریج قرارداد خواهد شد. سایر نیروگاههای ما نیز به شکل سیکل ترکیبی است و زمانی که واحدهای ذوب و تغلیظ به بهرهبرداری برسند زیرساخت آنها فراهم خواهند شد. برای رسیدن به اهداف توسعه خود به ۱۳۰۰ تا ۱۴۰۰ مگاوات برق لازم داریم که تاکنون ۱۸۰ مگاوات را ظرف یک سال آینده وارد مدار میکنیم که در مرحله بعد به ۵۴۰ مگاوات خواهد رسید. همچنین ۳۰۰ مگاوات خورشیدی را نیز وارد مدار میکنیم. طرحهای دیگر با توجه به زیرساختهایی که نیاز داشته باشند تولید برق آنها را نیز کلید خواهیم زد. تولید برق ما ۲۴۰ مگاوات است.
ملاطاهری همچنین در زمینه آب توضیح داد: در زمینه آب نیز خط اختصاصی خلیج فارس را داریم که شرکت ۱۸۰ میلیون مترمکعب آب را به ایران مرکزی منتقل میکند و کل مشکل آب را به ایران مرکزی مرتفع میکند. در آذربایجان نیز بیشتر تمرکز ما در پسابهاست و پساب ورزقان و تبریز را خریداری خواهیم کرد و حدود ۳۰ میلیون مترمکعب برای آذربایجان به آب نیاز داریم که با خرید این پسابها و سد موجود مشکل آب را در آذربایجان رفع خواهیم کرد.
پروژههای در دست اقدام
وی همچنین با اشاره به پیشرفت پروژههای در دست اقدام عنوان کرد: واحدهایی پیش رو داریم که افتتاح آنها نزدیک است مانند میدوک ۲ که پیشرفت فیزیکی خوبی دارد و از این لحاظ جای نگرانی نیست. کاتد سرنگون نیز پیشرفت فیزیکی خوبی دارد و متناسب با فاز سه سونگون که حدود ۵۵ تا ۵۶ درصد پیشرفت فیزیکی دارد، پیش میرود. برنامهریزی انجام دادهایم که این دو همزمان با هم به بهرهبرداری برسند که مشکل جابهجایی کنسانتره به حداقل ممکن برسد.
برنامهریزی برای صادرات یک میلیارد دلاری
ملاطاهری همچنین درباره بازار دوم خاطرنشان کرد: بازار دوم شرایط خوبی را برای شرکتها مهیا کرده، به ویژه در فولاد نتایج آن چشمگیر بود. این موضوع در مورد مس نیز صادق است و اگر باز مس فعال شود، میتوانیم با نرخهای بالاتری مس را بفروشیم کما اینکه بازار داخلی بهتر شده و نرخهایی که برای ما به دست میآید، نرخهای جذابی است. برای امسال یک میلیارد دلار فروش صادراتی برنامهریزی کردهایم که امیدواریم تا پایان سال این مهم برای شرکت محقق شود.
وی همچنین درباره حقوق دولتی عنوان کرد: ما ۱۵ درصد را به عنوان حقوق دولتی پرداخت میکنیم نسبت به سایر کشورها که ۳ تا ۵ درصد است، نرخ بالایی محسوب میشود. اما به هر صورت حقوق دولتی جزو الزامات قانونی است که باید آن را رعایت کنیم.
