جهش تاریخی نقره در ایران؛ روایتِ یک صعود بی‌صدا اما سنگین

اقتصادنگار -در چهار سال گذشته، بازاری که معمولاً در سایه طلا، ارز و مسکن حرکت می‌کرد، ناگهان به ستاره درخشانِ صفحه‌ معاملات ایرانیان تبدیل شد. نقره—فلزی که سال‌ها ارزش‌گذاری آن در ایران کمتر جدی گرفته می‌شد—در بازه‌ای کوتاه به یکی از سودده‌ترین دارایی‌های اقتصاد ایران بدل شد؛ تا جایی که با بازدهی خیره‌کننده ۹۱۷ درصدی، نه‌تنها از موج تورم داخلی عبور کرد، بلکه تمام بازارهای سنتی را پشت سر گذاشت.
این جهش بی‌سابقه به‌قدری قدرتمند بوده که حتی سکه طلا—با تمام سابقه و اعتبارش—تنها توانست در رده دوم بایستد و با بازدهی ۸۵۹ درصدی، جایگاه «پناهگاه همیشگی سرمایه» را حفظ کند، اما دیگر پیشتاز مطلق بازارها نیست.
نقره؛ دارایی کوچکِ امروز، بازیگر بزرگِ فردا؟
آنچه به رشد ۹ برابری قیمت نقره در اقتصاد ایران منجر شد، تنها نتیجه افزایش جهانی قیمت‌ها نبود؛ بلکه ترکیبی از عوامل داخلی و بیرونی این فلز را در جایگاهی متفاوت قرار داد:
۱. فاصله شدید قیمت نقره در ایران و بازار جهانی
سال‌ها نقره در بازار داخلی با قیمت‌گذاری‌های غیرواقعی عرضه می‌شد و به‌عنوان یک دارایی «کم‌ریسک اما کم‌سود» شناخته می‌شد.
اما جهش ارز، شکاف تاریخی ریال و دلار، و نزدیک شدن قیمت‌های داخلی به ارزش جهانی، باعث شد نقره وارد مدار جدید قیمتی شود.
۲. هجوم سرمایه‌های کوچک
در روزهایی که سکه و طلا به دلیل قیمت‌های نجومی برای بخش بزرگی از جامعه دست‌نیافتنی شدند، نقره تبدیل به گزینه ارزان، قابل‌دسترس و نقدشونده شد.
درواقع نقره همان نقش «سکه‌ی طبقه متوسط» را ایفا کرده است.
۳. رشد تقاضای جهانی برای کاربردهای صنعتی
نقره به‌ویژه در صنعت انرژی‌های پاک، پنل‌های خورشیدی، تجهیزات پزشکی و الکترونیک نقشی کلیدی پیدا کرده است.
افزایش این تقاضا، قیمت جهانی را نیز تقویت کرده و اثر دومینویی آن به بازار ایران رسیده است.
جایگاه سکه در این رقابت؛ همچنان امن، اما دیگر بی‌رقیب نیست
بازدهی ۸۵۹ درصدی سکه در چهار سال اخیر نشان می‌دهد که سکه همچنان یکی از رهبران بازار دارایی‌های ایران است.
اما نکته مهم‌تر این است که:
برای نخستین بار، بازار دیگری در ایران توانسته از سکه سبقت بگیرد.
از نگاه اقتصادنگار، این جابه‌جایی اهمیت نمادین زیادی دارد:
سکه همیشه نقش «بارومتر ریسک» را در اقتصاد ایران ایفا کرده؛ سبقت نقره یعنی بخشی از سرمایه‌گذاران به‌دنبال دارایی‌هایی با پتانسیل رشد سریع‌تر رفته‌اند.
بازارهای رقیب کجا ایستاده‌اند؟
اگر بازدهی چهار سال گذشته را کنار هم بگذاریم، تصویر بزرگ اقتصاد ایران روشن‌تر می‌شود:
نقره: +۹۱۷٪ (پیشتاز مطلق)
سکه: +۸۵۹٪
ارز: رشدهای مقطعی اما پرریسک و با نوسان‌های سیاسی
مسکن: رشد پایدار اما کندتر
بورس: پرنوسان، پرریسک و در بسیاری از مقاطع عقب‌مانده از تورم
سپرده بانکی: عملاً بازدهی منفی در مقابل تورم
این مقایسه نشان می‌دهد که بازار دارایی‌ها در ایران وارد مرحله‌ای از «گزینه‌های جدید» شده است؛ دورانی که نقره، پلاتین، شمش‌های ریز و حتی فلزات صنعتی، آرام‌آرام جایگاه تازه‌ای در سبد سرمایه‌گذاری پیدا می‌کنند.
چرا جهش نقره مهم است؟ پیامدهای پنهان برای اقتصاد ایران
۱. تغییر رفتار سرمایه‌گذارها
بازار نقره نشان داد که سرمایه‌گذار ایرانی در حال حرکت از دارایی‌های بزرگ و گران به سمت دارایی‌های خرد اما با پتانسیل بالا است.
۲. زنگ خطر برای بانک‌ها
وقتی یک فلز خاکستری می‌تواند در چهار سال ۹ برابر شود، نرخ‌های سود بانکیِ ۲۰ تا ۳۰ درصدی دیگر «جذابیت» ندارد.
۳. پیام مهم برای سیاست‌گذار
فرار سرمایه از سپرده‌ها به سمت فلزات، نشانه آشکار بی‌اعتمادی به آینده ریال است.
بازدهی ۹۱۷ درصدی نقره در حقیقت، روایت سقوط ارزش پول ملی است.
بازار نقره از اینجا به بعد چه می‌شود؟
از نگاه کارشناسان، مسیر آینده نقره به سه محرک وابسته است:
نرخ ارز در داخل
تقاضای جهانی برای صنایع انرژی پاک
سیاست‌های محدودکننده معاملاتی در بازار داخلی
اگر نرخ ارز در سال‌های آینده با شیب ملایم یا متوسط صعودی حرکت کند و تقاضای صنعت انرژی‌های نو نیز افزایش یابد، نقره همچنان ظرفیت رشد دارد؛ هرچند با سرعت کمتر از چهار سال گذشته.
داستان نقره، داستان بازاری است که سال‌ها نادیده گرفته شد اما در سکوت رشد کرد.یک دارایی خاکستری که حالا در اقتصاد ایران، نقش طلایی گرفته است.۹ برابر شدن قیمت نقره تنها یک رکورد مالی نیست؛ یک نشانه است:نشانه‌ای از تغییر رفتار سرمایه‌گذاری و عمیق‌تر شدن شکاف میان دارایی‌های مولد و دارایی‌های امن.
بازاری که زمانی «کم‌اهمیت» شمرده می‌شد، حالا یکی از مهم‌ترین روایت‌های اقتصاد ایران است—روایتی که احتمالاً تازه شروع شده است.