اقتصادنگار: کاهش تولید قانونی و رشد قاچاق در بازار سیگار باعث شده بیش از یکچهارم مصرف کشور از مسیر غیررسمی تأمین شود. این روند تهدیدی جدی برای تولیدکنندگان قانونی ایجاد کرده و بازار را به شرایط دهه ۷۰ بازمیگرداند، زمانی که بیش از ۸۰ درصد بازار در اختیار کالاهای قاچاق بود.
محمد رضا تآجدار رییس هیات مدیرها انجمن تولید کنندگان صادر کنندگان و وارد کنندگان کالای دخانی در نشست خبری ، گزارش جامعی از وضعیت تولید، مصرف و قاچاق سیگار در کشور ارایه داد و گفت : بر اساس آمارها، مصرف سالانه سیگار در کشور حدود ۱۰۰ میلیارد نخ برآورد میشود و طی هشت ماه اول سال جاری، نزدیک به ۶۶ تا ۶۷ میلیارد نخ مصرف شده است. تولید داخلی طی همین مدت، ۴۸ میلیارد و ۲۸۹ میلیون نخ بوده که تنها حدود ۷۳ درصد نیاز بازار را پوشش میدهد. این اختلاف نشاندهنده سهم حدود ۲۷ درصدی قاچاق و تولید غیررسمی در بازار است.
رییس هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان، صادرکنندگان و واردکنندگان کالای دخانی، در این نشست خبری با ارائه گزارش جامع وضعیت تولید، مصرف و قاچاق سیگار در کشور، هشدار داد که بیش از یکچهارم مصرف سیگار کشور از مسیر غیررسمی تأمین میشود.
وی تاکید کرد که ادامه این روند، تولیدکنندگان قانونی را با خطر تعطیلی مواجه کرده و بازار را به شرایط دهه ۷۰ بازمیگرداند، جایی که بیش از ۸۰ درصد بازار در اختیار کالاهای قاچاق بود.
وی با بیان اینکه مصرف سالانه سیگار در کشور حدود ۱۰۰ میلیارد نخ برآورد میشود، افزود: «طی هشت ماه اول سال، نزدیک به ۶۶ تا ۶۷ میلیارد نخ مصرف شده است و تولید داخلی طی همین مدت تنها ۴۸ میلیارد و ۲۸۹ میلیون نخ بوده که حدود ۷۳ درصد نیاز بازار را تأمین میکند. تفاوت بین مصرف برآوردی و تولید داخلی، سهم قاچاق و تولید غیررسمی را نشان میدهد که حدود ۲۷ درصد بازار را تشکیل میدهد.»
تاجدار درباره کاهش تولید داخلی نسبت به سال گذشته توضیح داد: «تولید داخلی کاهش تقریباً ۹ درصدی داشته است که ناشی از افزایش عوارض و مالیاتها، مشکلات تخصیص ارز و دشواری تأمین مواد اولیه است. این روند انگیزه تولیدکنندگان قانونی را کاهش داده و بخشی از بازار را به مسیر قاچاق و تولید غیررسمی سوق داده است.»
وی درباره بازار غیررسمی گفت: «برندهایی مانند فورمن، ناپولی و اسپی بخش قابل توجهی از بازار را در اختیار گرفتهاند و سیگارهای الکترونیکی و حرارتی نیز به طور کامل از مسیر غیرقانونی وارد کشور میشوند. این روند مشابه دهه ۷۰ و ۸۰ است که بیش از ۸۰ درصد بازار در اختیار قاچاق بود و تلاشهای چنددههای برای کاهش آن، به سرعت در حال بازگشت است.»
رییس هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان، صادرکنندگان و واردکنندگان کالای دخانی به مشکلات اقتصادی اشاره کرد و افزود: «تولیدکنندگان هنوز قادر به دریافت سهمیه مواد اولیه و تأمین ارز مورد نیاز خود نیستند و روند ثبت سفارشها ماهها طول میکشد. قطعی مکرر برق، گاز و آب و افزایش هزینهها ناشی از تحریمها توان تولید را کاهش داده است. کمبود عرضه باعث شده قیمتها در بازار خردهفروشی بالاتر از قیمت مصوب تولیدکننده باشد، بدون اینکه سودی نصیب تولیدکننده شود.»
وی ادامه داد: «افزایش عوارض و مالیاتها انگیزه تولیدکنندگان را کاهش داده و بسیاری از خطوط تولید یا تعطیل شدهاند و یا اظهار تولید خود را کاهش دادهاند.»
تاجدار همچنین به مشکلات نظارتی و قانونی اشاره کرد: «فروش اینترنتی محصولات دخانی به صورت غیرقانونی ادامه دارد و علیرغم ممنوعیت فروش به افراد زیر ۱۸ سال، در اپلیکیشنها و فروشگاههای آنلاین عرضه میشوند. شناسه رهگیری کالا تاکنون اثرگذاری قابل توجهی نداشته و موجب ایجاد پروندههای متعدد برای تولیدکنندگان قانونی شده است. کمبود هماهنگی میان دستگاههای نظارتی و انتظامی باعث شده بخش زیادی از بازار غیررسمی همچنان فعال باقی بماند.»
وی درباره پیامدهای کاهش تولید قانونی و افزایش قاچاق گفت: «کاهش تولید قانونی و عرضه به موقع باعث افزایش سهم بازار قاچاق شده است. کیفیت پایین محصولات قاچاق و خطرات سلامت عمومی، تهدیدی جدی برای مصرفکنندگان محسوب میشود. کشور توانایی تولید ۱۲ تا ۱۵ هزار تن تنباکوی مؤثر به صورت قانونی را دارد، اما سیاستگذاری نادرست مالیاتی و ضعف نظارت، تولید قانونی را تهدید میکند.»
تاجدار در پایان راهکارهای عملیاتی برای بهبود وضعیت صنعت را اینگونه بیان کرد: «بازنگری در عوارض و مالیاتها با استفاده از مشورت فعالان و کارشناسان، تقویت مبارزه با قاچاق از طریق نیروی انتظامی و ستاد مرکزی، اجازه قانونی به تولید و واردات سیگارهای الکترونیکی و حرارتی، اصلاح فرآیند تأمین ارز و مواد اولیه و بهبود سامانههای شناسایی و رهگیری کالا، میتواند زمینه افزایش تولید قانونی را داشته باشد .
تاجدار با انتقاد از وضعیت بازار تنباکو اظهار کرد: تولید تنباکو در کشور بهشدت کاهش یافته است؛ بهطوریکه تولید از ۱۹۱۵ تن در سال ۱۴۰۲ به ۷۴۱ تن در سال ۱۴۰۳ و در سال جاری به حدود ۵۲۷ تن رسیده است. این آمار به ترتیب نشاندهنده کاهش ۶۱ درصدی و ۲۹ درصدی تولید است.
وی افزود: در حال حاضر برآورد مصرف داخلی تنباکو حدود ۸ هزار تن در هشتماهه سال است، در حالی که ۹۳.۴ درصد این بازار در اختیار محصولات قاچاق قرار دارد. به گفته تاجدار، عوارض بالای مالیاتی باعث کماظهاری تولید و از بین رفتن صرفه اقتصادی شده و در نتیجه، بازار بهطور کامل به سمت قاچاق سوق پیدا کرده است.
