رشد ۲۸ درصدی شرکت‌های داخلی و جهش ۳۷۵ درصدی تفاهم‌نامه‌ها/  نمایشگاه دام و طیور به سکوی تازه تعاملات تجاری تبدیل شد

به گزارش اقتصادنگار : نمایشگاه‌های تخصصی زمانی می‌توانند از یک رویداد تجاری فراتر بروند که به بستری برای حل مسائل واقعی تولید، ایجاد ارتباط میان فعالان اقتصادی و اصلاح سیاست‌های صنعتی تبدیل شوند. آمارهای ارائه‌شده از نمایشگاه امسال صنعت دام، طیور و آبزیان نشان می‌دهد این رویداد در مقایسه با دوره گذشته، از نظر مشارکت شرکت‌های داخلی، حضور دانش‌بنیان‌ها، تعاملات خارجی و فعالیت تشکل‌های تخصصی رشد قابل توجهی داشته است؛ با این حال، فعالان این حوزه معتقدند تبدیل این دستاوردها به قراردادهای پایدار و رفع موانع تولید، مهم‌تر از افزایش صرف تعداد شرکت‌کنندگان است.
در نشست بررسی دستاوردها و چشم‌انداز نمایشگاه، موافق قدیری، رئیس انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران، با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت رویدادهای تخصصی برای حل مشکلات تولیدکنندگان، تأکید کرد نمایشگاه باید از یک فضای صرفاً معرفی محصولات و مذاکرات تجاری عبور کند و به ابزاری برای اثرگذاری بر سیاست‌گذاری اقتصادی تبدیل شود.
رشد مشارکت داخلی در کنار افزایش محدودیت‌های بین‌المللی
بر اساس آمارهای اعلام‌شده در این نشست، حضور شرکت‌های داخلی در نمایشگاه امسال نسبت به سال گذشته حدود ۲۸ درصد افزایش داشته است. در مقابل، به دلیل شرایط بحرانی، محدودیت پروازها و دشواری رفت‌وآمد، مشارکت شرکت‌های خارجی با کاهش حدود ۳۳ درصدی مواجه شد.
با وجود این محدودیت‌ها، حضور هیئت‌های خارجی در نمایشگاه ۷۶ درصد افزایش یافت؛ موضوعی که نشان می‌دهد کاهش تعداد شرکت‌های خارجی لزوماً به معنای افت ظرفیت تعاملات بین‌المللی نبوده است.
همچنین تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان حاضر در نمایشگاه ۳۰ درصد بیشتر از دوره گذشته بود و ۵۲ شرکت دانش‌بنیان در این رویداد حضور داشتند. این افزایش از منظر انتقال فناوری، توسعه تجهیزات تخصصی، بهبود بهره‌وری و کاهش وابستگی به فناوری‌های وارداتی اهمیت دارد.
جهش ۳۷۵ درصدی تفاهم‌نامه‌ها؛ آزمون اصلی در مرحله اجرا
یکی از مهم‌ترین شاخص‌های اعلام‌شده درباره نمایشگاه امسال، افزایش ۳۷۵ درصدی تفاهم‌نامه‌های امضاشده در مقایسه با سال گذشته بود. در دوره قبل چهار تفاهم‌نامه به امضا رسیده بود و در نمایشگاه امسال تعداد تفاهم‌نامه‌ها رشد چشمگیری را تجربه کرد.
بیش از ۱۴۰ هزار بازدیدکننده تخصصی از نمایشگاه بازدید کردند و تعداد کشورهای مبدأ بازدیدکنندگان نیز به ۳۰ کشور رسید؛ رقمی که نسبت به سال گذشته حدود ۸۷ درصد افزایش نشان می‌دهد.
با این حال، ارزش واقعی این آمارها زمانی مشخص می‌شود که تفاهم‌نامه‌های امضاشده به قراردادهای اجرایی، سرمایه‌گذاری مشترک، انتقال فناوری و توسعه بازارهای صادراتی منجر شوند. به همین دلیل، پیگیری مذاکرات پس از پایان نمایشگاه باید به یکی از شاخص‌های ارزیابی عملکرد برگزارکنندگان و سیاست‌گذاران تبدیل شود.
حضور ۱۲ تشکل تخصصی و پررنگ‌تر شدن نقش بخش خصوصی
یکی دیگر از تحولات نمایشگاه امسال، افزایش حضور تشکل‌ها و انجمن‌های تخصصی بود. در حالی که سال گذشته چهار تشکل تخصصی در نمایشگاه حضور داشتند، این تعداد امسال به ۱۲ تشکل رسید؛ رشدی معادل ۲۰۰ درصد.
این تشکل‌ها در قالب پاویون، غرفه مستقل و کانترهای تخصصی در نمایشگاه مشارکت کردند. افزایش حضور آنها می‌تواند زمینه ارتباط مستقیم‌تر میان تولیدکنندگان، سیاست‌گذاران و فعالان زنجیره تأمین را فراهم کند.
همچنین حضور فعالان رسانه‌ای و خبرنگاران نسبت به سال گذشته ۴۵ درصد افزایش یافت؛ موضوعی که به گفته برگزارکنندگان، در انعکاس ظرفیت‌های صنعت و معرفی توانمندی شرکت‌های داخلی نقش مؤثری داشته است.
۲۵ رایزن اقتصادی؛ گسترش دیپلماسی تجاری در صنعت دام و طیور
سهیل رجبی، رئیس اداره روابط بین‌الملل وزارت جهاد کشاورزی، نیز با اشاره به ابعاد بین‌المللی نمایشگاه، حضور بیش از ۲۵ رایزن اقتصادی را از اتفاقات مهم این دوره عنوان کرد.
به گفته وی، حضور رایزنان اقتصادی برای نخستین بار در چنین سطحی در چارچوب این رویداد، فرصت تازه‌ای برای معرفی ظرفیت‌های صنعت کشاورزی و دامپروری ایران و ایجاد ارتباط مستقیم با بازارهای هدف فراهم کرد.

در این دوره، هیئت‌هایی از ۳۰ کشور در نمایشگاه حضور داشتند و کشورهای همسایه، آسیای میانه و برخی کشورهای آفریقایی سهم قابل توجهی از این مشارکت را به خود اختصاص دادند. عراق و افغانستان از جمله کشورهای پررنگ در تعاملات بودند و هیئت‌هایی از ازبکستان، ترکمنستان و تاجیکستان نیز حضور داشتند.
رجبی با اشاره به نقش وزارت امور خارجه و بخش بین‌الملل وزارت جهاد کشاورزی در ساماندهی این تعاملات، تأکید کرد که ارزیابی هیئت‌های تجاری نباید صرفاً بر اساس تعداد اعضای آنها انجام شود؛ بلکه حضور حتی یک هیئت کوچک سه یا چهار نفره، در صورتی که به مذاکرات مؤثر و شکل‌گیری تجارت منجر شود، می‌تواند دستاورد اقتصادی قابل توجهی داشته باشد.
تأمین مالی؛ مسئله‌ای فراتر از مشکلات تولیدکنندگان
در کنار دستاوردهای آماری، یکی از محورهای اصلی مورد تأکید در نشست، مسئله تأمین مالی صنعت دام، طیور و آبزیان بود.
موافق قدیری با اشاره به اینکه برنامه‌ریزی برای تأمین مالی از حدود یک ماه پیش از برگزاری نمایشگاه آغاز شده بود، تأکید کرد این موضوع باید به‌عنوان یک دستور کار مستمر دنبال شود.
صنعت دام و طیور با مجموعه‌ای از هزینه‌های سنگین در زمینه تأمین نهاده، سرمایه در گردش، حمل‌ونقل، نگهداری و تولید مواجه است. در چنین شرایطی، محدودیت منابع مالی فقط مسئله تولیدکننده نیست و آثار آن به قیمت تمام‌شده محصولات و قدرت خرید مصرف‌کنندگان نیز منتقل می‌شود.
افزایش هزینه‌های تأمین خوراک دام و طیور، فشار بر نقدینگی واحدهای تولیدی و دشواری دسترسی به منابع اعتباری می‌تواند استمرار تولید را با چالش مواجه کند. از این رو، تأمین مالی این صنعت باید در پیوند با امنیت غذایی و توان خرید خانوارها بررسی شود.
صادرات محصولات پروتئینی در انتظار اصلاح مقررات گمرکی
یکی از موضوعات مهم مطرح‌شده در نمایشگاه، پیشنهاد اجرای طرح عبور موقت نهاده‌های دامی و فراهم کردن زمینه صادرات محصولات پروتئینی، مکمل‌ها، کنسانتره و خوراک دام بود.
این طرح با هدف تسهیل تأمین مواد اولیه، افزایش ظرفیت فرآوری و تقویت صادرات محصولات با ارزش افزوده مطرح شده است. با این حال، مشکلات گمرکی و ضرورت اصلاح برخی آیین‌نامه‌ها همچنان از موانع اجرایی آن به شمار می‌رود.
در همین زمینه، جلساتی با حضور نمایندگان وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صنعت، معدن و تجارت و گمرک برگزار شده و پیشنهاد مربوط برای بررسی و طرح در کمیسیون اقتصادی آماده شده است.
بر اساس توضیحات ارائه‌شده، مخالفتی با اصل اجرای این طرح مطرح نیست، اما تحقق آن مستلزم هماهنگی دستگاه‌های اجرایی و به‌روزرسانی مقررات گمرکی است. اجرای این سازوکار می‌تواند امکان استفاده مؤثرتر از ظرفیت واردات نهاده، فرآوری داخلی و صادرات محصولات پروتئینی را فراهم کند.
نمایشگاه سال آینده؛ افزایش کیفیت یا صرفاً توسعه فضای فیزیکی؟
موضوع دیگری که در این نشست مورد توجه قرار گرفت، محدودیت فضای نمایشگاهی و نحوه تخصیص غرفه‌ها بود.
به گفته برگزارکنندگان، فضای مفید نمایشگاه نسبت به سال گذشته تغییر چشمگیری نداشته و تنها افزایش محدودی را تجربه کرده است. همین مسئله ضرورت بازنگری در نحوه تخصیص فضا به شرکت‌ها را مطرح می‌کند.
یکی از پیشنهادهای قابل بررسی، بازنگری در اختصاص غرفه‌های بزرگ به برخی شرکت‌ها و فراهم کردن فرصت حضور برای تولیدکنندگان بیشتر، به‌ویژه شرکت‌های صادرات‌محور و بنگاه‌های دارای ظرفیت توسعه بازار است.
در واقع، افزایش تعداد مشارکت‌کنندگان نباید تنها معیار موفقیت نمایشگاه باشد؛ بلکه ترکیب شرکت‌کنندگان، کیفیت مذاکرات، میزان ارتباطات تجاری و فرصت برابر برای حضور تولیدکنندگان نیز باید در ارزیابی عملکرد لحاظ شود.
عبور از نمایشگاه‌محوری به حل مسئله در طول سال
مجموع آمارهای نمایشگاه امسال از افزایش مشارکت داخلی، گسترش حضور دانش‌بنیان‌ها، رشد تعاملات خارجی و افزایش نقش تشکل‌های تخصصی حکایت دارد؛ اما مسئله اصلی، استمرار این ارتباطات پس از پایان رویداد است.
نمایشگاه صنعت دام، طیور و آبزیان زمانی می‌تواند به یک ابزار مؤثر توسعه اقتصادی تبدیل شود که دستاوردهای آن در قالب قراردادهای تجاری، تأمین مالی تولیدکنندگان، اصلاح مقررات گمرکی، توسعه صادرات و انتقال فناوری قابل اندازه‌گیری باشد.
آنچه از مباحث مطرح‌شده در این نشست برمی‌آید، ضرورت تغییر نگاه به نمایشگاه‌های تخصصی است؛ نمایشگاه نباید صرفاً محلی برای عرضه محصولات و افزایش آمار بازدیدکنندگان باشد، بلکه باید به بستری برای شناسایی گلوگاه‌های تولید و ارائه راهکارهای اجرایی تبدیل شود.

در این مسیر، مشارکت فعال انجمن‌ها، تشکل‌های تخصصی، رسانه‌ها و بخش خصوصی می‌تواند به سیاست‌گذاران کمک کند تا تصمیم‌های اقتصادی را بر پایه نیاز واقعی تولیدکنندگان اتخاذ کنند؛ تصمیم‌هایی که نتیجه آنها نه فقط در آمار نمایشگاه، بلکه در افزایش تولید، توسعه صادرات، کاهش هزینه‌ها و تقویت امنیت غذایی کشور نمایان شود.