صنعت فولاد ایران از مرحله توسعه عبور کرده و امروز برای بقا می‌جنگد؛ حاشیه سود فولادسازان به ۶ درصد رسید

به گزارش اقتصادنگار، محمد محیاپور، ، در پنجمین سمینار تحلیلی اندیشکده فولاد و صنایع معدنی ایران، با تشریح وضعیت اقتصادی و عملیاتی صنعت فولاد، اظهار کرد: توسعه واحدهای فولادی در کشور بر مبنای ظرفیت‌ها و قابلیت‌های گازی ایران شکل گرفت، اما متأسفانه این مزیت بالقوه به‌تدریج به یک بحران برای تولیدکنندگان تبدیل شده است.
وی ، با اشاره به تغییرات شاخص‌های اقتصادی شرکت گفت: سهم هزینه‌های مرتبط با انرژی و سایر هزینه‌های تحمیلی از حدود ۳ درصد به ۲۳.۸ درصد افزایش یافته و در همین دوره حاشیه سود شرکت از ۳۳ درصد به حدود ۶ درصد رسیده است. این ارقام نشان می‌دهد که شرایط اقتصادی صنعت فولاد، حتی جدا از تبعات تحولات و جنگ اخیر، با بحران جدی مواجه است.
مزیت گازی ایران چگونه به تهدید صنعت فولاد تبدیل شد؟
محیاپور،  با انتقاد از روند افزایش هزینه‌های تولید و قیمت نهاده‌ها گفت: افزایش مداوم قیمت آهن اسفنجی، رشد هزینه‌های انتقال و توزیع، مشکلات مربوط به پذیرش اعتبار مالیاتی و وصول مطالبات، در کنار محدودیت‌های انرژی، فشار مضاعفی بر شرکت‌های فولادی وارد کرده است.
وی ، با اشاره به افزایش حدود ۴۳۰ درصدی هزینه‌های انتقال در یک سال گذشته، تأکید کرد که تولیدکنندگان با مجموعه‌ای از هزینه‌های فزاینده مواجه‌اند که امکان برنامه‌ریزی و مدیریت اقتصادی را از بنگاه‌ها می‌گیرد.
مدیرعامل شرکت توسعه آهن و فولاد گل‌گهر ، با طرح این پرسش که چرا باید قیمت گاز مصرفی صنعت فولاد بدون توجه کافی به مزیت‌های نسبی کشور و شرایط تولید تعیین شود، تصریح کرد: سال‌ها بحث بر سر واقعی‌سازی قیمت سنگ‌آهن، انرژی و هزینه‌های زیرساختی بود؛ اما اکنون که بسیاری از این هزینه‌ها افزایش یافته‌اند، نه‌تنها مزیت رقابتی صنعت حفظ نشده، بلکه فشار مضاعفی نیز به تولیدکننده وارد شده است.
وی ،با اشاره به مفاد قانون حمایت از صنعت فولاد و تأکید آن بر حفظ مزیت نسبی کشور، ایجاد انگیزه برای سرمایه‌گذاری و حفظ قدرت رقابت‌پذیری محصولات تولیدی، گفت: متأسفانه این اهداف در تصمیم‌گیری‌های اجرایی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند و فعالان صنعت نیز در بسیاری از موارد احساس می‌کنند صدای آنها در فرآیند سیاست‌گذاری شنیده نمی‌شود.
آغاز بحران فولاد از افزایش حقوق دولتی معادن
محیاپور،  یکی از نقاط عطف تشدید مشکلات صنعت فولاد را افزایش حقوق دولتی و بهره مالکانه معادن دانست و گفت: از زمانی که بهره مالکانه پنج‌درصدی در بخش معدن مطرح شد، روند تضعیف اقتصادی صنعت فولاد و بخش معدن نیز شدت گرفت.
به گفته وی، این سیاست فشار زیادی بر معادن کوچک و متوسط وارد کرد و برخی واحدهای معدنی و کارخانه‌های تولید فولاد القایی را به تعطیلی یا توقف فعالیت کشاند.
وی ، با اشاره به سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای که طی سال‌های گذشته برای ایجاد ظرفیت‌های تولیدی در کشور انجام شده است، تأکید کرد: باید بررسی شود که در نتیجه تصمیمات اقتصادی و سیاست‌های ناپایدار، چه میزان سرمایه و دارایی در صنعت فولاد کشور از بین رفته یا بلااستفاده مانده است.
سرمایه در گردش؛ حلقه مفقوده تداوم تولید
مدیرعامل شرکت توسعه آهن و فولاد گل‌گهر،  در ادامه، مشکلات نقدینگی و سرمایه در گردش را از چالش‌های جدی تولیدکنندگان آهن اسفنجی دانست و گفت: گاهی محصولی تولید و فروخته شده، اما به دلیل هزینه‌های جاری و تعهدات مالی، منابع حاصل از فروش پیش از موعد برای تأمین سایر هزینه‌ها مصرف شده است. در چنین شرایطی، حتی زمانی که قیمت آهن اسفنجی افزایش پیدا می‌کند، امکان عرضه محصول به بازار وجود ندارد؛ زیرا نقدینگی و ظرفیت مالی لازم برای تداوم تولید و فروش فراهم نیست.
وی ،نسبت به آسیب دیدن بازارهای صادراتی هشدار داد و گفت: تثبیت یک بازار صادراتی و ایجاد اعتماد در میان مشتریان خارجی به زمان نیاز دارد. حتی اگر شرایط تحریم نیز برطرف شود، بازسازی بازارهای ازدست‌رفته به‌سادگی امکان‌پذیر نیست و ممکن است یک تا دو سال زمان ببرد.
صنعت فولاد؛ موتور توسعه کشور زیر فشار تصمیم‌های جزیره‌ای
محیاپور ، با اشاره به جایگاه صنعت فولاد در اقتصاد ایران، این صنعت را یکی از پیشران‌های اصلی توسعه کشور دانست و گفت: بخش قابل‌توجهی از سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی، معدنی، نیروگاهی و صنعتی کشور با مشارکت یا محوریت صنایع فولادی انجام شده است.

وی ، با اشاره به اشتغال حدود دو میلیون نفر در زنجیره صنعت فولاد، بر نقش گسترده این صنعت در اقتصاد و توسعه کشور تأکید کرد و افزود: در شرایطی که صنعت فولاد بار مهمی از توسعه اقتصادی و صنعتی کشور را بر دوش می‌کشد، بیشترین فشارهای ناشی از تصمیمات دستگاه‌های مختلف نیز به همین بخش وارد می‌شود.
وی ، یکی از مشکلات اصلی را نبود هماهنگی میان نهادهای تصمیم‌گیر دانست و گفت: وزارت صمت، وزارت نیرو، وزارت اقتصاد، شرکت‌های تأمین‌کننده گاز و بورس کالا هرکدام بر اساس سیاست‌ها و ملاحظات خود تصمیم‌گیری می‌کنند، در حالی که آثار این تصمیمات در نهایت در بهای تمام‌شده یک محصول واحد جمع می‌شود.
به گفته محیاپور، تولیدکننده فولاد باید هم‌زمان آثار افزایش نرخ گاز، برق، هزینه‌های انتقال، قیمت مواد اولیه و مقررات تجاری را تحمل کند؛ بدون آنکه اختیار یا امکان مدیریت بسیاری از این متغیرها را داشته باشد.
نیاز ۱۴ میلیارد دلاری زیرساخت‌های انرژی فولاد
مدیرعامل شرکت توسعه آهن و فولاد گل‌گهر،  با اشاره به برآورد مطرح‌شده درباره نیاز سرمایه‌گذاری زیرساختی صنعت فولاد گفت: برای تأمین زیرساخت‌های انرژی موردنیاز و حفظ شرایط فعلی تولید، حدود ۱۴ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری لازم است.
وی ، با اشاره به پیشنهاد سرمایه‌گذاری صنایع در توسعه میادین گازی، تصریح کرد: در این زمینه نیز جلساتی برگزار شده، اما سازوکارهای پیشنهادی به‌گونه‌ای است که جذابیت اقتصادی کافی برای ورود سرمایه‌گذاران صنعتی ایجاد نمی‌کند. اگر قرار باشد سرمایه‌گذار هزینه کند و در نهایت صرفاً معادل پول سرمایه‌گذاری خود، گاز دریافت کند، انگیزه کافی برای پذیرش چنین ریسکی وجود نخواهد داشت.
وی تأکید کرد : که مشارکت صنایع در توسعه زیرساخت‌های انرژی زمانی امکان‌پذیر است که مدل اقتصادی و بازگشت سرمایه آن شفاف، منطقی و جذاب باشد.
هوشمندسازی و توسعه؛ فعلاً اولویت با بقاست
محیاپور،  در بخش پایانی سخنان خود، با اشاره به موضوعاتی مانند هوش مصنوعی و هوشمندسازی صنایع گفت: اگرچه این موضوعات برای آینده صنعت فولاد اهمیت دارند، اما در شرایط فعلی اولویت بسیاری از شرکت‌ها دیگر اجرای پروژه‌های توسعه‌ای بزرگ نیست؛ بلکه باید بر حفظ تولید و عبور از بحران تمرکز کنند.
وی ، با اشاره به دشواری سرمایه‌گذاری در پروژه‌های بزرگ صنعتی افزود: حتی اگر راه‌اندازی یک واحد جدید یا اجرای یک طرح توسعه بتواند برای یک یا دو سال شرایط شرکت را بهبود دهد، به‌سرعت ممکن است با چالش‌های جدیدی در حوزه انرژی، مواد اولیه و بازار مواجه شود.
محیا پور ، با اشاره به نوسانات شدید قیمت آهن اسفنجی گفت: افزایش ناگهانی قیمت‌ها حتی برای تولیدکننده نیز نگران‌کننده است؛ چراکه افزایش قیمت لزوماً به معنای افزایش سودآوری نیست و می‌تواند هزینه‌های تولید، تعهدات فروش و ریسک فعالیت شرکت را نیز بالا ببرد.