#اقتصادنگار – ابوعلی گلزاری، متخصص حوزه پسماند
دادهها در کشور اهمیت زیادی دارند، اما یکی از مشکلات اصلی این است که در کشور به دادهها نمیپردازند و اساسا دادهای وجود ندارد. به عنوان مثال، عدد تولید پسماندها در کشور بسیار متفاوت است، بهطوری که در برخی گزارشها از حدود ۴۰۰ تن شروع میشود و در دیگر گزارشها به نزدیک ۱۰۰۰ تن میرسد. بنابراین هنوز نتواستهایم عدد دقیقی برای پسماندهای بیمارستانی به دست آوریم.
در بسیاری از موارد پلاستیکهای استفادهشده در بیمارستانها از نوع گرید دارویی و گرید غذایی هستند و این پلاستیکها ارزش بالایی دارند. اگر به سیستم خود اعتماد داریم و پسماندها را در ساختار اتوکلاو تحت دما و فشار خاصی قرار میدهیم تا بار میکروبی آن از بین برود، نباید مشکلی وجود داشته باشد. اما در واقعیت، مدیریت پسماندها در بیمارستانها در اولویت نیست و مسائل دیگری مانند تامین دارو و تخت بیمارستانی بیشتر از پسماندها اهمیت دارند. از طرف دیگر شاید از نظر تئوری ۹۸درصد بیمارستانها اتوکلاو داشته باشند، اما بسیاری از این دستگاهها قدیمی و غیرموثر هستند.
در این زمینه وزارت بهداشت پس از سالها به این نتیجه رسیده که مسیر قبلی اشتباه بوده و اکنون با رویکرد جدیدی به نام «مدیریت پسماند هوشمند» وارد شده است. اما این رویکرد تنها در انتهای چرخه مدیریت پسماند است و برای حل مشکلات از ابتدا به چرخه توجه نمیکند. این فرآیند، هوشمندسازی از ابتدا نیست و تنها به بیخطرسازی در انتهای چرخه پسماندها میپردازد.
در حال حاضر بسیاری از شرکتهای خصوصی در حال تجمیع و انتقال پسماندهای بیمارستانی به محلهایی برای بیخطرسازی هستند. برای تحقق اقتصاد چرخشی در بخش پسماند بیمارستانی باید نظارتها و زیرساختها تقویت شوند و برنامههای اجرایی در این زمینه با توجه به تصویب قانون جدید در مجلس به اجرا درآید.
متاسفانه در سه یا چهار سال گذشته، مدیران پسماند تهران چهار بار تغییر کردهاند و میانگین حضور آنها در این سمت تنها ۷ ماه است. این تغییرات سریع باعث میشود مدیران نتوانند بهطور کامل با سیستمها و نیازهای موجود آشنا شوند و حتی زمانی که به موقعیت خود رسیدهاند، باید صندلیشان را ترک کنند.
همچنین متاسفانه در هیچ مدرسه یا دانشگاهی آموزش مدیریت پسماند نداریم. در حالی که در تمامی کشورهای دنیا، آموزش در این زمینه بخش جداییناپذیر از سیستم است. رسانهها نیز به این موضوع توجه نکردهاند و هیچ برنامه موثری در سطح ملی برای آموزش در این حوزه وجود ندارد. بسیاری از مردم در مناطق دورافتاده به دلیل بیتفاوتی نسبت به تغییرات ساختاری در سیستمهای پسماند، تفکیک زبالهها را جدی نمیگیرند و برخی افراد حتی در کنار دریا و کوه، زبالههای خود را روی زمین میاندازند و خود را در قبال آن مسوول نمیبینند.
به هر حال ما نیاز به یک برنامه جامع و با کیفیت برای مدیریت پسماند داریم که حتی با تغییرات مدیریتی هم ادامه یابد و اجرا شود. وزارت بهداشت نیز باید خود متولی مدیریت پسماندهای بیمارستانی شود و از ایجاد شهرکهای بازیافت برای این نوع پسماندها حمایت کند. این مسوولیت باید بر عهده وزارت بهداشت باشد که خود نهاد متولی سلامت مردم است و باید سلامت اکوسیستم و مردم را در نظر بگیرد.
