به گزارش اقتصادنگار _تشکلهای اقتصادی نهتنها در حوزه اقتصاد، بلکه در عرصه اجتماعی نیز تأثیرات عمیقی داشتهاند. از انجمنهای صنفی دوران روم باستان تا تشکلهای مدرن امروزی، این نهادها به ایجاد همبستگی، تقویت مشارکت مدنی و حتی جایگزینی بخشی از نقش خانواده در جامعه کمک کردهاند. در گفتوگوی پیشرو، شراره کامرانی، جامعهشناس، از تأثیرات اجتماعی این تشکلها و تغییرات آنها در گذر زمان میگوید.
خانم کامرانی، شما در پژوهشهای خود به تأثیرات اجتماعی تشکلهای اقتصادی اشاره کردهاید. به نظر شما، این تشکلها چگونه بر همبستگی اجتماعی تأثیر میگذارند؟
تشکلهای اقتصادی از گذشته تا امروز بهعنوان بستری برای ایجاد همبستگی و احساس تعلق اجتماعی عمل کردهاند. این نهادها با گرد هم آوردن افراد دارای منافع مشترک، حس اعتماد و همکاری را در میان اعضا تقویت میکنند. در گذشته، انجمنهای صنفی حتی نوعی «خانواده بزرگ» محسوب میشدند که اعضا در کنار هم کار میکردند، جشن میگرفتند و حتی در گورستانهای مشترک دفن میشدند. امروز هم این تشکلها، هرچند با تغییراتی، همچنان پیوندهای اجتماعی بین افراد را مستحکم میکنند.
با توجه به تغییرات اجتماعی، نقش این تشکلها در جامعه مدرن چگونه تکامل یافته است؟
در جامعه امروز، با افزایش فردگرایی و کاهش نفوذ خانواده، تشکلهای اقتصادی جایگزین بخشی از کارکردهای اجتماعی خانواده شدهاند. اعضای این تشکلها در جلسات، رویدادها و حتی در فضای مجازی ارتباطات مؤثری برقرار میکنند. با این حال، برخلاف گذشته که ارزشهایی مانند ایثار و ازخودگذشتگی در تشکلها پررنگ بود، امروزه منافع فردی در قالب منافع جمعی دنبال میشود.
به نظر شما، مهمترین کار. ویژه اجتماعی تشکلهای اقتصادی در دنیای امروز چیست؟
این تشکلها نقشهای متعددی دارند، از جمله افزایش مشارکت مدنی، ارتقای مهارتها و آموزش، حمایت از منافع اعضا، کاهش نابرابریهای اقتصادی و شفافسازی اطلاعات اقتصادی. آنها همچنین بهعنوان واسطهای بین بخش خصوصی و دولت عمل کرده و میتوانند در سیاستگذاریهای اقتصادی نقش مؤثری ایفا کنند.
آیا تشکلهای اقتصادی همچنان میتوانند عامل تقویت اخلاق صنفی باشند؟
اما با تفاوتهایی. در گذشته، اخلاق صنفی بر پایه همبستگی و تعهد اخلاقی شکل میگرفت، اما امروز این اخلاقیات بیشتر بر اساس منافع مشترک تنظیم میشود. همچنان بسیاری از تشکلها برای حفظ اعتبار و انسجام خود، اصول اخلاقی مشخصی را رعایت میکنند، اما تأکید بر فردگرایی و رقابت، در برخی موارد ارزشهای اخلاقی جمعی را تحتالشعاع قرار داده است.
