فروپاشی کرامت مسکن در پایتخت | بازار اجاره اتاق و کانکس، واقعیت جدید خانواده‌های شهری

به گزارش اقتصادنگار -در حالی که هزینه مسکن در تهران رکوردهای تاریخی ثبت می‌کند، بازار اجاره اتاق و حتی کانکس به عنوان راه‌حلی اجباری برای خانواده‌های کم‌درآمد در حال گسترش است؛ نشانه‌ای نگران‌کننده از بحران فراگیر در بازار اجاره و فروپاشی مفهوم «خانه» در نظام رفاهی شهری ایران.
در یکی از مناطق مرکزی تهران، اتاقی ۹ متری بدون سرویس بهداشتی مستقل و حداقل امکانات رفاهی با اجاره ماهانه حدود ۶ تا ۸ میلیون تومان عرضه شده است. این فضا که حتی برای سکونت یک فرد مجرد نیز مناسب نیست، امروز در بازار اجاره تهران به عنوان “گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه” به خانواده‌ها پیشنهاد می‌شود.
افزایش تقاضا برای اجاره اتاق و کانکس در پایتخت، از نشانه‌های بحرانی است که مستقیماً از فقدان سیاست‌های حمایتی در بازار اجاره و فشار تورم بر خانوارها ناشی می‌شود.
پیش تر  فرشاد مومنی، اقتصاددان و استاد دانشگاه علامه، در گفت‌وگو با رسانه ها گفته بود:«آنچه امروز در بازار اجاره شاهد آن هستیم، نه صرفاً افزایش قیمت بلکه تغییر ساختار عرضه است. ورود اتاق‌ها، پشت‌بام‌ها و حتی کانکس‌ها به چرخه اجاره‌داری، به معنای تقلیل مسکن از یک کالای مصرفی اساسی به یک کالای اضطراری با حداقل استانداردهای انسانی است.»
آمارهای نگران‌کننده از تحولات بازار اجاره
بر اساس داده‌های رسمی مرکز آمار ایران و تحلیل‌های میدانی از پلتفرم‌های املاک میانگین رشد اجاره‌بها در تهران طی ۱۲ ماه منتهی به فروردین ۱۴۰۴، بیش از ۵۳ درصد بوده است.
نسبت اجاره‌بها به درآمد خانوار در دهک‌های سوم تا پنجم اکنون به بیش از ۶۵ درصد رسیده که از مرز بحرانی سازمان ملل عبور کرده است (مرز جهانی: ۳۰ درصد).
بیش از ۲۸ درصد قراردادهای اجاره در سال گذشته مربوط به فضاهای غیرمتعارف مانند اتاق، زیرزمین و کانکس بوده است (منبع: اتحادیه مشاوران املاک تهران).
سکونت در کانکس؛ پدیده‌ای تازه اما گسترده
در مناطق حاشیه‌ای و حتی برخی محلات مرکزی تهران، گزارش‌هایی از اجاره کانکس‌های ۶ تا ۱۲ متری با مبالغی بین ۳ تا ۵ میلیون تومان در ماه منتشر شده است. این فضاها عمدتاً فاقد امکانات گرمایشی و تهویه مناسب بوده و عموماً با سرویس بهداشتی مشترک در حیاط یا معابر عمومی ارائه می‌شوند.
همچنین پیش تر  سعید اسلامی بیدگلی، عضو هیأت علمی دانشگاه خوارزمی و کارشناس بازار مسکن،گفته بود
«با کاهش عرضه مسکن استیجاری استاندارد، بازار به سمت اجاره فضاهای حداقلی و حتی غیررسمی سوق پیدا کرده است. این وضع نه تنها نشان از شکاف عمیق طبقاتی دارد، بلکه سلامت روانی، اجتماعی و اقتصادی شهر را تهدید می‌کند.»
بازار اجاره مسکن در پایتخت دیگر تنها یک مسأله اقتصادی نیست، بلکه به بحرانی اجتماعی تبدیل شده است. گسترش سکونت در اتاق‌های کوچک، کانکس‌ها و فضاهای غیررسمی، انعکاسی از شکست سیاست‌گذاری در حوزه حمایت از مستأجران، رکود تولید مسکن و تورم ساختاری است.
اگر روند کنونی ادامه یابد، ممکن است در آینده‌ای نزدیک با “شکل‌گیری اسکان غیررسمی در دل شهر” مواجه شویم؛ جایی که دیگر نه متراژ، نه مالکیت، و نه حتی کیفیت زندگی، تعریف روشنی نخواهد داشت.
اگر مایل باشید، می‌توانم نسخه‌ی خلاصه و تایم‌کدگذاری‌شده برای ویدیو یا استوری نیز آماده کنم.