کیفیت، قربانی کمیت نمی‌شود؟

اقتصادنگار – تهران دیگر بنزین پالایشگاه تهران را نمی‌سوزاند. تصمیمی که به گفته محمدصادق عظیمی‌فر، معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، در راستای الزام قانونی برای توزیع سوخت با کیفیت در پایتخت اتخاذ شده است. این مسئول بلندپایه صنعت نفت در گفت‌وگو با «بازار» تأکید می‌کند که بنزین مصرفی تهران، از پالایشگاه‌های اراک و اصفهان تأمین می‌شود، چراکه محصول پالایشگاه تهران به استانداردهای کیفی مورد نیاز کلان‌شهرها نمی‌رسد.
تناقض بنزین و استاندارد: پاسخ دولت به یک ادعا
در حالی که دغدغه‌های مربوط به ناترازی بنزین و افزایش واردات، بار دیگر موضوع کیفیت را به صدر اخبار بازگردانده، برخی کارشناسان و فعالان محیط زیست هشدار می‌دهند که در شرایط کمبود، کیفیت قربانی کمیت شده است. با این حال، عظیمی‌فر این ادعا را رد می‌کند و می‌گوید: «ما در تمام کلان‌شهرها موظف به توزیع بنزین یورو ۴ و یورو ۵ هستیم و نسبت به گذشته نظارت بیشتری نیز اعمال می‌کنیم.»
او در پاسخ به این پرسش که با توجه به ظرفیت تولید حدود ۱۰۷ میلیون لیتر در پالایشگاه‌ها، باقی نیاز کشور چگونه تأمین می‌شود، از تولید بنزین در انبارهای نفتی کشور پرده برمی‌دارد؛ به گفته او مجموع ظرفیت تأمین داخلی، با احتساب انبارها، به حدود ۱۲۰ میلیون لیتر می‌رسد، اما مابقی مصرف کشور همچنان نیازمند واردات است.
سرمایه‌گذاری معلق، پالایشگاه‌های ناتمام
آنچه معاون وزیر نفت در حاشیه بحث کیفیت بیان می‌کند، نکته‌ای عمیق‌تر و ساختاری‌تر است: ناکامی سیاست‌گذاری‌های بلندمدت در حوزه پالایش. او با اشاره به فشارها و ناهماهنگی‌های اقتصادی تأکید می‌کند که در چند دهه گذشته، تنها سه تا چهار پالایشگاه جدید با حمایت سنگین دولتی ساخته شده‌اند و بخش زیادی از طرح‌های کیفی‌سازی نیز به دلیل عدم صدور مجوز از سوی سازمان محیط زیست معطل مانده‌اند. هرچند به گفته او، اخیراً این موانع تا حدودی برطرف شده‌اند.
برقی‌سازی و مسیر تازه کاهش آلودگی
در بخش دیگری از این گفت‌وگو، عظیمی‌فر از ورود داوطلبانه شرکت متبوعش به پروژه‌های برقی‌سازی ناوگان آلاینده خبر می‌دهد؛ پروژه‌هایی که قرار است ایستگاه‌های شارژ خودروهای برقی را در ۷ هزار جایگاه سوخت کشور توسعه دهند. به گفته او، طرحی نیز برای برقی‌سازی موتورسیکلت‌های آلاینده در دست تدوین است. این اقدامات، اگرچه هنوز در مرحله اجرایی نهایی قرار ندارند، اما در کنار ارتقاء استاندارد سوخت می‌توانند نقشی مؤثر در بهبود کیفیت هوا ایفا کنند.
دوگانه‌سوزها؛ راه‌حل دیرآمده؟
در پایان، او گزارشی از وضعیت اجرای مصوبه شورای اقتصاد برای دوگانه‌سوز کردن خودروهای عمومی ارائه می‌دهد: از میان ۹۰۰ هزار خودرو، تاکنون ۳۵۰ هزار مورد به صورت رایگان تبدیل شده‌اند. طرحی که اگر زودتر و کامل‌تر اجرا می‌شد، شاید بخشی از بار واردات بنزین را می‌کاست.
در شرایطی که کشور با ناترازی روزافزون در بازار بنزین دست‌وپنجه نرم می‌کند، موضوع کیفیت سوخت تنها یک بحث زیست‌محیطی نیست؛ بلکه در دل خود نشانه‌ای از بحران در سرمایه‌گذاری پالایشگاهی، ناکامی سیاست‌گذاری انرژی و شکاف میان ظرفیت تولید و نیاز واقعی مصرف است. عبور از این بحران، نیازمند تصمیماتی فراتر از جایگزینی بنزین تهران با اراک و اصفهان است.