نقشه مصرف برق ایران در ۱۴۰۳؛ صنعتی‌ترین مصرف‌کننده، خانگی‌ترین جامعه

به گزارش اقتصادنگار – در سال ۱۴۰۳، مصرف برق ایران با عبور از مرز ۳۴۱ میلیارد کیلووات‌ساعت، سیمای تازه‌ای از مناسبات اقتصادی و الگوی زیستی کشور را به نمایش گذاشت. ترکیب سهم‌بری بخش‌های مختلف مصرف‌کننده از برق، نه‌تنها روایتگر اولویت‌های سیاست‌گذاری انرژی است، بلکه بازتابی است از تغییر رفتار مصرفی در حوزه‌های تولید، خانوار، و خدمات عمومی.
مصرف برق: از اولویت صنعتی تا فشار خانوار
مجموع مصرف برق کشور در سال ۱۴۰۳ بالغ بر ۳۴۱ هزار و ۵۷۰ میلیون کیلووات‌ساعت بوده که نسبت به سال گذشته رشدی معادل ۳.۴ درصد را ثبت کرده است. هرچند این رشد به‌ظاهر محدود، به‌واسطه تنش‌های زیست‌محیطی، چالش‌های زیرساختی و تغییرات اقلیمی، اهمیتی فراتر از ظاهر خود دارد.
بیشترین مصرف برق کشور در سال جاری به بخش صنعت اختصاص یافته است؛ بیش از ۱۲۲ میلیارد کیلووات‌ساعت، معادل ۳۶ درصد کل مصرف. این رقم نشان می‌دهد که بخش مولد اقتصادی ایران همچنان بیشترین فشار را بر شبکه برق وارد می‌کند، و اگرچه این موضوع حاکی از تداوم نسبی فعالیت‌های صنعتی است، اما در عین حال، بار قابل‌توجهی را از حیث پایداری شبکه و هزینه‌های تولید انرژی تحمیل می‌کند.
در رتبه دوم، مصرف برق بخش خانگی قرار دارد؛ با بیش از ۱۰۸ میلیارد کیلووات‌ساعت، معادل حدود ۳۲ درصد از کل مصرف کشور. این سهم قابل توجه، نشانه‌ای از الگوی مصرف انرژی در زیست خانوار ایرانی است که به‌ویژه در دوره‌های اوج بار سرمایشی و گرمایشی، مدیریت تقاضا را به یک چالش حاد بدل کرده است.
کشاورزی و خدمات؛ بازیگران میانی با نقشی باثبات
بخش کشاورزی با مصرفی در حدود ۴۵.۷ میلیارد کیلووات‌ساعت، سهمی برابر با ۱۳.۵ درصد دارد. این بخش با وجود سهم نه‌چندان بزرگش، از نظر سیاست‌گذاری یکی از حساس‌ترین حوزه‌هاست، چرا که کارایی پایین پمپاژ و شبکه‌های سنتی در این حوزه، تلفات انرژی را بالا برده و نیازمند اصلاحات زیرساختی جدی است.
مصرف بخش عمومی نیز به بیش از ۳۰ میلیارد کیلووات‌ساعت رسیده که سهمی نزدیک به ۹ درصد از کل مصرف کشور را به خود اختصاص داده است. این بخش، که شامل ادارات دولتی، مدارس، مساجد و سایر نهادهای خدماتی است، به‌دلیل تعرفه‌های ترجیحی برق، محل مناسبی برای سیاست‌گذاری‌های اصلاحی در زمینه صرفه‌جویی انرژی به‌شمار می‌رود.
در ادامه، بخش تجاری با سهمی حدود ۸.۴ درصد از کل مصرف، نقشی نسبتاً محدود اما پایدار ایفا می‌کند. این بخش عمدتاً شامل فروشگاه‌ها، واحدهای خدماتی و مراکز عرضه کالا و خدمات است که در سال‌های اخیر تحت تأثیر رشد فروشگاه‌های بزرگ و مراکز خرید، افزایش آرامی در مصرف خود داشته است.
روشنایی معابر؛ کوچک اما تأثیرگذار
کمترین سهم مصرف برق در کشور متعلق به روشنایی معابر است که با تنها ۱.۴ درصد از کل مصرف، حجمی در حدود ۴.۶ میلیارد کیلووات‌ساعت را شامل می‌شود. با این حال، همین میزان نیز از منظر پایداری مصرف انرژی در فضاهای عمومی، اهمیت راهبردی دارد؛ به‌ویژه در شرایطی که استفاده از فناوری‌هایی مانند لامپ‌های LED می‌تواند تا ۶۰ درصد از این مصرف را کاهش دهد.
بازتاب الگوی توسعه در آینه برق
الگوی مصرف برق در سال ۱۴۰۳، بازتابی است از ساختار اقتصادی و اجتماعی ایران در آستانه نیمه دوم دهه ۱۴۰۰. حضور پررنگ صنعت در صدر مصرف‌کنندگان، از یک‌سو نویدبخش پویایی تولید است، و از سوی دیگر، ضرورت بازنگری در بهره‌وری انرژی را گوشزد می‌کند. هم‌زمان، تداوم فشار مصرف خانگی و عمومی، بیانگر چالشی پایدار در زمینه مدیریت تقاضاست؛ چالشی که بدون اصلاح الگوهای رفتاری، فناوری‌های بهره‌ور، و سیاست‌گذاری هوشمندانه، می‌تواند به بحران‌های گسترده‌تری در تابستان‌های پیش‌رو بینجامد.