به گزارش اقتصادنگار – در حالی که کشورهای نفتخیز خاورمیانه با بهرهگیری از درآمدهای عظیم نفتی، صندوقهای ثروت ملی قدرتمندی ایجاد کردهاند، نگاهی به دادههای اینفوگرافی اخیر نشان میدهد که ایران با دارایی حدود ۳۱ میلیارد دلار در صندوق توسعه ملی، در میان کشورهای منطقه در جایگاه نازل و نگرانکنندهای قرار دارد.
طبق این نمودار، سازمان سرمایهگذاری ابوظبی با دارایی ۱.۰۵۷ میلیارد دلار (بیش از یک تریلیون دلار)، عنوان بزرگترین صندوق ثروت خاورمیانه را در اختیار دارد. پس از آن، سازمان سرمایهگذاری کویت با ۸۰۴ میلیارد دلار و صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان با ۹۴۷ میلیارد دلار قرار دارند. این آمارها از اختلاف فاحش میان حجم ذخایر این کشورها با ایران پرده برمیدارد.
از دیگر بازیگران بزرگ این عرصه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
سازمان سرمایهگذاری قطر: ۵۷۵ میلیارد دلار
شرکت سرمایهگذاری مبادله ابوظبی: ۲۸۴ میلیارد دلار
شرکت سرمایهگذاری دبی: حدود ۳۲۰ میلیارد دلار
صندوق ثروت ملی ترکیه: حدود ۳۱۷ میلیارد دلار
شرکت توسعهای ابوظبی: حدود ۱۵۷ میلیارد دلار
سازمان سرمایهگذاری امارات: حدود ۸۷ میلیارد دلار
شرکت ممتلکات بحرین: حدود ۱۷ میلیارد دلار
در میان این کشورها، ایران با ۳۱ میلیارد دلار دارایی در صندوق توسعه ملی، در سطح کشورهایی نظیر بحرین و عمان قرار دارد؛ این در حالی است که ظرفیتهای منابعی ایران در سطحی بهمراتب بالاتر قرار دارد اما به دلیل سوءمدیریت، تحریمها، برداشتهای مکرر دولت از منابع صندوق، و عدم استقلال نهادی، فرصت انباشت ثروت از دست رفته است.
پیامدهای جایگاه ضعیف صندوق توسعه ملی ایران
این عقبماندگی میتواند پیامدهای جدی برای آینده اقتصادی کشور داشته باشد، از جمله:
کاهش توان مقابله با شوکهای اقتصادی
ناتوانی در تأمین مالی نسلهای آینده از محل ثروتهای نفتی
ضعف در سرمایهگذاری بینالمللی و اثرگذاری منطقهای
وابستگی بیشتر بودجه کشور به فروش نفت خام
در حالی که بسیاری از کشورهای منطقه به دنبال تبدیل درآمدهای نفتی به داراییهای پایدار و بیننسلی هستند، ایران همچنان با چالشهای ساختاری و مدیریتی در مسیر توسعه صندوق ثروت خود دستوپنجه نرم میکند. بازنگری در سیاستگذاری، شفافسازی عملکرد صندوق توسعه ملی، و منع برداشتهای غیرمولد از آن، ضرورتی فوری برای حفظ منابع ملی است.
