به گزارش اقتصادنگار – در روزگاری که قیمت مسکن در کلانشهرهای ایران به سطوحی دستنیافتنی رسیده و رؤیای خانهدار شدن برای میلیونها نفر در هالهای از ابهام و ناامیدی فرورفته، بازار املاک شاهد تولد پدیدهای غیرمنتظره و بهغایت نگرانکننده است: فروش و اجاره پشتبام، با وعده ساختوساز و اقامت!
بررسیهای میدانی و دادههای حاصل از آگهیهای درجشده در پلتفرمهایی مانند دیوار و شیپور، حاکی از رشد عجیب و قابلتوجه تبلیغات فروش «سقف خانهها» بهعنوان ملک مستقل است. آگهیهایی که اگرچه از نظر فنی و حقوقی در هالهای از ابهام قرار دارند، اما با قیمتهایی چشمگیر، خریداران را به خیال ساخت طبقهای تازه در دل بحران، وسوسه میکنند.
متری ۳۷ میلیون برای پشتبام خاکسفید تهران
یکی از تازهترین نمونهها مربوط به محله خاکسفید تهران است. در این آگهی، فروشنده پشتبام یک ساختمان مسکونی را با قیمت ۳ میلیارد و ۷۵۰ میلیون تومان به فروش گذاشته و ادعا کرده که مجوز ساخت دو طبقه ۹۰ متری برای آن اخذ شده است. در این میان، نه خبری از پارکینگ است، نه انباری، و نه حتی سند تفکیکی. تنها چیزی که عرضه شده، فضای هوایی بالای سقف یک ساختمان است؛ فروشی به قیمت متری ۳۷ میلیون تومان، با اتکا به وعدههایی نامطمئن و بدون پشتوانه حقوقی.
معامله هوای پشتبام، بدون قاب و نرده!
مشهد نیز از این قاعده مستثنی نیست. در یکی از آگهیهای منطقه حضرت حجت، فروشندهای پشتبام دو طبقه را با قیمت پایه ۱۸۰ میلیون تومان عرضه کرده و در توضیح آورده: «هر طبقه جدا. دور قاب در صورت نیاز جداگانه محاسبه میشود!» جملهای که بهروشنی نشان میدهد حتی سادهترین تجهیزات اولیه نظیر چارچوب پنجره یا نردهها نیز بخشی از این معامله نیستند. پشتبام، بهصورت خام و بدون تعهد مشخصی عرضه میشود.
پشتبامفروشی؛ بازی خطرناک با مالکیت مشاع
کارشناسان حقوقی و شهرداری بارها هشدار دادهاند که این نوع معاملات، از حیث مالکیت فاقد وجاهت قانونیاند. بر اساس قوانین رایج، پشتبامها بخش مشاع ساختمان محسوب میشوند و تغییر کاربری یا ساختوساز در آنها بدون مجوز رسمی شهرداری، تخلف تلقی شده و مشمول تخریب یا پیگرد قضایی خواهد بود. با این حال، فقدان نظارت مؤثر و شفاف نبودن قوانین اجرایی، فضا را برای رشد چنین معاملاتی باز گذاشته است.
بامنشینی به جای خانهداری؟
جامعهشناسان، این پدیده را نهتنها نشانهای از بحران در بازار مسکن، بلکه علامتی هشداردهنده از فروپاشی تدریجی مفهوم «سکونتپذیری» در شهرهای ایران میدانند. وقتی «خانه» دیگر به زمین متصل نیست و «سقف» جای آن را گرفته، در واقع با نوعی سقوط اجتماعی مواجهایم. فروختن هوای بالای آپارتمان، بازتاب ناامیدی ساختاری در بازار عرضه و تقاضای مسکن است؛ جایی که شهروندان از جستوجوی خانه با پنجره و حیاط، به خرید سهمی خیالی از پشتبام یک ساختمان پناه میبرند.
بحران مسکن، این بار از بالا قابل دیدن است
نشانههای این بحران دیگر فقط در آمار رسمی و قیمتنامههای مشاوران املاک نیست؛ کافی است سری به سایتهای آگهی بزنید و ببینید چگونه «هوا» هم کالایی شده برای خرید و فروش. در اقتصادی که واحدهای مسکونی با درآمد خانوارها همراستا نیستند، پدیدههایی مانند پشتبامفروشی، نهتنها عجیب، بلکه قابل پیشبینیاند.
