اقتصادنگار -در روزهایی که تابستان، تهران را به کورهای از گرما بدل کرده، صدای آرام کولرهای آبی شاید نشانی از آسایش باشد، اما در دل همین آرامش، یک فاجعه زیستمحیطی در حال رخ دادن است. مهدی بستانچی، رئیس انجمن تولیدکنندگان سیستمهای تهویه مطبوع ایران، در گفتوگو با اقتصادنگار از عددی تکاندهنده رونمایی میکند: کولرهای آبی تهرانیها روزانه ۶۶۰ میلیون لیتر آب مصرف میکنند.
او با استناد به آمار رسمی و برآوردهای کارشناسی میگوید: «در تهران بیش از ۳ میلیون کولر آبی فعال داریم و مصرف هر یک از این کولرها بهطور میانگین ۲۲۰ لیتر آب در روز است. این یعنی در پایتخت، فقط برای خنک شدن، هر روز حدود دو برابر آب مصرفی برخی شهرهای کوچک کشور به هدر میرود.»
▪️ فاجعهای خاموش پشت کولرهای سنتی
بستانچی تأکید میکند:در نگاه عمومی، کولر آبی همچنان یک دستگاه «کممصرف» تلقی میشود، در حالیکه واقعیت چیز دیگری است. او توضیح میدهد:
«در شرایط بحران آب، مصرف این حجم عظیم برای کولرها نهتنها غیراقتصادی، بلکه زیانبار است. امروز دیگر موضوع صرفهجویی برق یا آب جدا از هم معنا ندارد. ما باید مصرف کل منابع را در یک مدل تلفیقی ارزیابی کنیم.»
▪️ زیرساختی که توان این حجم مصرف را ندارد
او همچنین به چالش زیرساختی این وضعیت اشاره دارد:«شبکه آبرسانی شهری برای چنین فشاری طراحی نشده. کولرهای آبی بهویژه در ساعات پیک، فشار مضاعفی بر شبکه وارد میکنند و این موضوع، فرسودگی تأسیسات، کاهش فشار آب در برخی مناطق و حتی قطعیهای محلی را بهدنبال دارد.»
▪️ جای خالی سیاستگذاری مدرن در حوزه تهویه
بستانچی در گفتوگو با اقتصادنگار با صراحت میگوید:اقتصاد تهویه مطبوع در ایران، هنوز با نگاه سنتی مدیریت میشود و متأسفانه در سیاستگذاری انرژی و محیطزیست، به تهویه مطبوع بهعنوان یک مسأله راهبردی نگاه نشده است. یارانههای انرژی، نبود مالیات بر مصرف آب در حوزه خنکسازی، و حتی تبلیغات سنتگرایانه باعث شده مردم همچنان کولر آبی را بهعنوان راهحل کمهزینه بشناسند، در حالی که این یک خطای پرهزینه برای آینده است.
▪️ پیشنهادهای اجرایی رئیس انجمن تهویه
او در ادامه این گفتوگو، چند پیشنهاد مشخص برای اصلاح روند کنونی ارائه میدهد: که شامل موارد زیر است جایگزینی تدریجی کولرهای آبی با کولرهای گازی کممصرف و اینورتردار در شهرهای بزرگ و پرتنش آبی،یارانه هدفمند برای ارتقای سیستمهای تهویه در مناطق بحرانی، تدوین برنامه ملی برای بازنگری در الگوهای مصرف تابستانی و
آموزش عمومی درباره هزینه واقعی آب در تهویه مطبوع
▪️ آب در برابر آسایش: یک معامله ناعادلانه
از نگاه بستانچی، استمرار این وضعیت نهفقط یک تهدید زیستمحیطی، بلکه نوعی بیعدالتی اجتماعی است:
«چطور ممکن است در برخی نقاط تهران، شهروندان با افت فشار یا قطعی آب مواجه باشند، و همزمان در ساختمانهای اداری و مسکونی هزاران لیتر آب صرف خنککردن شود؟»
کولر آبی، کالایی که روزگاری نماد صرفهجویی در مصرف برق بود، حالا به ابزاری برای تخلیه منابع حیاتی کشور بدل شده است. تهران، با روزانه ۶۶۰ میلیون لیتر آب مصرفی برای تهویه، بهنوعی در حال تنفس مصنوعی است؛ تنفسی که با مرگ منابع زیرزمینی و افت مخازن سدها ممکن شده.
اگر دولت و مردم هرچه زودتر برای تغییر این مدل مصرفی اقدام نکنند، تابستانهای آینده، نهتنها گرمتر، بلکه خشکتر و نابرابرتر خواهند بود. اکنون زمان آن است که سیاست تهویه مطبوع را با واقعیت بحران آبی کشور بازطراحی کنیم.
