موز در بازار جهانی؛ تجملی گرمسیری با ۱۷.۳ میلیارد دلار واردات | ایران در رتبه ۳۱، با وارداتی کمتر از ۰.۷ درصد آمریکا

اقتصادنگار – گروه کشاورزی جهانی: بازار جهانی موز، یکی از پویاترین و در عین حال پنهان‌ترین بازارهای محصولات کشاورزی است که در سال ۲۰۲۴ با وجود رکود نسبی تقاضا، همچنان بالغ بر ۱۷.۳ میلیارد دلار هزینه وارداتی در جهان به ثبت رسانده است؛ عددی که اگرچه نسبت به سال گذشته ۱.۵ درصد کاهش نشان می‌دهد، اما هنوز نشانی از نقش مهم موز در امنیت غذایی و الگوی مصرف شهروندان جهان دارد.
امپراتوری موز؛ پنج قدرت خریدار، ۴۲ درصد سهم بازار را بلعیدند
بر اساس آمارهای رسمی منتشرشده در سال ۲۰۲۴، پنج کشور بزرگ واردکننده موز – شامل ایالات متحده، آلمان، ژاپن، هلند و چین – در مجموع بیش از ۴۱.۷ درصد از واردات موز جهان را به خود اختصاص دادند.
در رأس این فهرست، آمریکا با وارداتی ۳.۲ میلیارد دلاری قرار دارد؛ معادل تقریباً ۱۹ درصد کل واردات جهانی موز.
پس از آن، آلمان با یک میلیارد دلار و ژاپن با ۹۷۵ میلیون دلار در رده‌های دوم و سوم ایستاده‌اند.
این آمار به‌روشنی نشان می‌دهد که موز، اگرچه میوه‌ای استوایی و تولیدش عمدتاً در مناطق جنوب جهان انجام می‌شود، اما بیشترین مصرف آن در اقتصادهای پیشرفته و سردتر شمالی متمرکز شده است.
جایگاه ایران؛ ۱۱۶ میلیون دلار واردات، در رتبه ۳۱ جهان
در این بازار پررقابت، ایران نیز به‌عنوان یکی از واردکنندگان منطقه‌ای، در سال ۲۰۲۴ وارداتی حدود ۱۱۶ میلیون دلاری ثبت کرده و با این رقم در رتبه ۳۱ جهانی ایستاده است.
این رقم نسبت به سال ۲۰۲۳ کاهشی حدود ۷ درصدی نشان می‌دهد؛ نشانه‌ای از تغییرات در سیاست ارزی، تقاضای داخلی یا محدودیت‌های تجاری و بهداشتی.
اگر این عدد را در کنار واردات آمریکا (۳.۲ میلیارد دلار) بگذاریم، سهم ایران کمتر از ۰.۷ درصد سهم وارداتی آمریکا از موز را شامل می‌شود.
اروپا، بزرگ‌ترین خریدار قاره‌ای
از منظر جغرافیای اقتصادی، اروپا در صدر واردات جهانی موز قرار دارد.
در سال ۲۰۲۴، کشورهای اروپایی با مجموع واردات ۸.۸۵ میلیارد دلار، تقریباً ۵۱.۳ درصد از واردات جهانی موز را در اختیار داشته‌اند.
در رتبه دوم، آمریکای شمالی با ۲۱.۸ درصد و آسیا با ۲۱.۴ درصد ایستاده‌اند.
این در حالی است که سایر قاره‌ها سهم بسیار کمتری داشته‌اند:
آمریکای لاتین: ۲.۹ درصد
آفریقا: ۲.۲ درصد
اقیانوسیه (عمدتاً نیوزیلند): ۰.۵ درصد
کدام کشورها خریدار پرشتاب بودند؟ و کدام کشورها عقب نشستند؟
کره جنوبی با افزایش بیش از ۲۵ درصدی واردات موز، پرشتاب‌ترین بازار رشد در سال ۲۰۲۴ بوده است.
پس از آن بلژیک (۲۱٪+)، عربستان سعودی (۱۹٪+) و هلند (۷٪+) در جمع واردکنندگان در حال رشد قرار دارند.
در سوی دیگر، چین خرید موز را بیش از ۱۶ درصد کاهش داده است.
روسیه (۱۱٪-)، آلمان (۶٪-) و بریتانیا (۴.۵٪-) نیز در میان کشورهای کاهش‌دهنده واردات موز هستند.
این کاهش‌ها می‌تواند بازتابی از مسائل ژئوپلیتیکی، تغییر نرخ ارز، تورم مصرف‌کننده یا نوسانات قیمت‌های جهانی باشد.
موز؛ نماد نوسانات اقتصاد مصرف‌گرا
اگرچه در نگاه اول، موز میوه‌ای ساده و همگانی به نظر می‌رسد، اما داده‌های اقتصادی سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهند که این محصول گرمسیری، نشانی عینی از توزیع نابرابر قدرت خرید و تجارت جهانی است.
در حالی که آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها میلیاردها دلار برای واردات موز هزینه می‌کنند، بسیاری از کشورهای تولیدکننده با چالش‌های معیشتی مواجه‌اند و بخش بزرگی از درآمد حاصل از صادرات موز، نصیب شرکت‌های چندملیتی و زنجیره‌های پخش فراملی می‌شود.
ایران نیز با وجود سهم محدود در بازار جهانی، همچنان یکی از مصرف‌کنندگان مهم منطقه‌ای محسوب می‌شود؛ هرچند روند کاهشی واردات در سال ۲۰۲۴ می‌تواند زنگ هشداری برای تغییر ذائقه، سیاست‌های ارزی یا کاهش قدرت خرید طبقه متوسط باشد.