در شرایطی که بازار رمزارزها با چالشهای متعدد در بسترهای غیررسمی روبهروست، بورس کالای ایران مدعی است برای ورود به حوزه بلاکچین دو طرح نوآورانه را در اختیار دارد و حتی گامهای عملیاتی را هم برداشته است. آیا طرحهای بورس کالا در بازه زمانی کوتاهی قابلیت اجرایی دارند؟
به گزارش اقتصاد نگار، معین محمدیپور، مدیر مطالعات اقتصادی و امور بینالملل بورس کالای ایران از دو رویکرد بورس کالا برای بهرهگیری از مزایای فناوری بلاکچین خبر داده است. البته این خبر پیشتر در مجمع عادی و فوقالعاده سالانه بورس کالای ایران (روز سه شنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۴) اعلام شد. جواد جهرمی، مدیرعامل بورس کالای ایران در همین روز در تشریح محورهای اصلی برنامهها در سال گفته بود: راهاندازی بازار ابزارهای مالی مبتنی بر رمز داراییها و توکن با پشتوانه گواهی سپرده کالایی از برنامههای امسال بورس کالاست.
در مجمع عمومی عادی سالیانه بورس کالای ایران، با تقسیم ۱۶.۵ تومان سود به ازای هر سهم موافقت شد که طبق اعلام مدیرعامل بورس کالا، سود سهامداران حقیقی روز کاری بعد از مجمع به حساب آنها واریز شد. در مجمع فوق العاده صاحبان سهام نیز با تصویب افزایش ۳۱.۸ درصدی سرمایه بورس کالا، سرمایه این شرکت قرار است از ۲ هزار و ۲۰۰میلیارد تومان به ۲۹۰۰ میلیارد تومان از محل سود انباشته و اندوخته احتیاطی برسد.
شاید برای بسیاری از ما جالب باشد که بورس کالا چگونه میخواهد وارد دنیای بلاکچین شود و آیا بورس کالا میتواند رویای خودش در این حوزه را به سرعت به پیش ببرد؟ ابتدا بهتر است دو رویکرد بورس کالا در بهرهگیری از مزایای فناوری بلاکچین را مورد بررسی قرار دهیم.
الف) رویکرد نخست: در رویکرد نخست، بورس کالای ایران قصد دارد به منظور پاسخ به نیاز سرمایهگذاران، پس از کسب مجوزهای لازم، صندوقهای قابل معامله مبتنی بر رمزارز را معرفی کند که در این خصوص بررسیها و رایزنیهای اولیه صورت گرفته و زمینه فنی برای اجرای این طرح نیز فراهم است.
مزیت: مهمترین مزایای راهاندازی این بازار، تسهیل انجام معاملات مبتنی بر رمزارز برای کاربران، تضمین امنیت معاملات، کاهش هزینههای معاملات رمزارزها و همچنین کاهش ریسک ذخیرهسازی رمزارز است که از طریق معامله واحدهای صندوقهای مبتنی بر گواهی سپرده رمزارز بوجود میآید. نهاد سیاستگذار پولی نیز از اجرای این طرح منتفع میشود، زیرا با راهاندازی صندوق های مبتنی بر رمزارز، عملا رمزارز کارکرد ابزار پرداخت خود را از دست داده و تنها به منزله ابزار سرمایهگذاری جدیدی برای معاملهگران این حوزه تلقی و از این حیث، حاکمیت ریال تقویت میشود.
نکته: با توجه به حساسیت موضوع و پیچیدگی این بازار، تصمیمگیری در خصوص ابعاد این مسئله نیازمند کسب تاییدیههای لازم از سازمان بورس و اوراق بهادار و متولیان این حوزه است که به گفته معین محمدیپور در اولویت بورس کالاست.
ب) رویکرد دوم: در رویکرد دوم، راهاندازی توکن مبتنی بر کالاها به عنوان یک رمزدارایی جدید مطرح است. بورس کالا در فاز پایلوت برای اجرای این طرح، توکن زعفران را مدنظر قرار داده است.
مزیت: مهمترین مزایای این طرح آن است که تامین مالی به خصوص در حوزه کشاورزی، در بازار توکن میتواند به صورت غیرمتمرکز انجام شده و سرمایههای جدیدی به سمت بازار این محصول استراتژیک جذب شود.
نکته: اجرای این طرح هم نیازمند برقراری زیرساختهای فنی و مقرراتی جدید است و پیشنیازهایی دارد که باید به تدریج حاصل و مسیر پیشبرد و اجراییسازی طرح تسهیل شود.
نظر کارشناسی: به همین دلیل به نظر میرسد رسیدن به نقطه مطلوب و عملیاتی فعلا نیازمند نحوه اخذ مجوزها و تاییدهاست و ممکن است زمانبر باشد. شاید رویکرد نخست بهرهگیری از فناوری بلاکچین تا حدودی در دسترس به نظر برسد اما رویکرد دوم نیازمند ایجاد زیرساختها و پیشنیازهاست که قطعا زمانبر خواهد بود. با این وجود همه این امور بستگی به تلاش بورس کالا و اراده نهادهای بالادست در این حوزه دارد، چرا که طرحهای متعددی از این دست بارها مورد قبول جمع قرار گرفتهاند اما در نهایت پرونده آنها به بایگانی رفته است.
ملاحظات قانونی: در حال حاضر با توجه به مصوبه کمیسیون عالی تنظیم مقررات فضای مجازی کشور با عنوان «نظامنامه رمزارز اعم از ایجاد رمزارز ملی و ساماندهی کاربری رمزارزهای جهانروا»، سازمان بورس و اوراق بهادار تنظیمگر رمزداراییهای با پشتوانه معرفی شده و همچنین مطابق مصوبه کمیته تخصصی فقهی در سال ۱۴۰۳ معاملات توکن با پشتوانه مجاز شمرده شده و با تدوین و تصویب دستورالعملهای لازم میتوان در چارچوب قوانین و مقررات بالادست این طرح را در بازار سرمایه اجرایی کرد که با تمام این اوصاف به نظر میرسد تمامی این طرحها زمانبر باشند.
از دید کارشناسان و متولیان امر، اجرای طرحهای مرتبط با هر یک از دو رویکرد فوق در زمینه مزایای فناوری بلاکچین، میتواند با ایجاد بستر امنی در چارچوب مقررات بازارهای رسمی کشورمان، عموم مردم را از مزایای سرمایهگذاری در حوزه بلاکچین بهرهمند و با افزایش سطح نظارت قاعدهمند، ریسکهای محیطهای غیررسمی و حواشی این بازارها را مدیریت کند.
