آمار تورم اقلام خوراکی و غیرخوراکی دهک‌های هزینه‌ای در تیرماه ۱۴۰۴

اقتصادنگار – آمار ارائه شده توسط اکوایران از تورم اقلام خوراکی و غیرخوراکی در تیرماه ۱۴۰۴ نشان‌دهنده یک واقعیت مهم و شاید کمتر مورد توجه در فضای اقتصادی کشور است: فشار تورمی در دهک‌های بالاتر جامعه شدیدتر بوده و دهک‌های برخوردار، به‌ویژه دهک نهم، بیش از دهک‌های پایین‌تر با تورم روبرو شده‌اند. این روند، گرچه در نگاه نخست شاید مغایر با تصور رایج باشد، اما با تحلیل دقیق‌تر ساختار مصرف و ترکیب سبد کالایی هر دهک قابل توجیه است.
تفاوت محسوس تورم خوراکی و غیرخوراکی در دهک‌ها
تورم اقلام خوراکی برای دهک‌های بالاتر به‌طور چشمگیری افزایش یافته است؛ به‌طور نمونه دهک دهم با تورم خوراکی حدود ۵.۹ درصد و دهک نهم با ۵.۵ درصد، فشار سنگینی را نسبت به دهک اول با ۴.۱ درصد تحمل کرده‌اند. در مقابل، تورم اقلام غیرخوراکی برای دهک‌های مختلف کمتر دستخوش تغییر شده و دامنه نوسان آن بین ۲.۴ تا ۲.۸ درصد است که اختلاف کمتری نسبت به تورم خوراکی دارد.
ریشه‌های تورم بیشتر در دهک‌های برخوردار
دلیل اصلی این اتفاق را می‌توان در نوع و ترکیب اقلام خوراکی مصرفی دهک‌ها جستجو کرد. داده‌ها نشان می‌دهد که تورم نان و غلات که سهم بزرگی در سبد خوراکی دهک‌های پایین‌تر دارد، افزایش چشمگیری داشته است. در حالی که اقلامی چون سبزیجات، میوه و خشکبار، که در سبد مصرفی دهک‌های بالاتر سهم بیشتری دارند، در برخی موارد با تورم منفی یا کم‌تری مواجه بوده‌اند. این تفاوت در ترکیب سبد مصرفی باعث شده است که دهک‌های بالا به دلیل گرانی نسبی اقلام خاصی که بیشتر مصرف می‌کنند، تورم خوراکی بیشتری را احساس کنند.
ابعاد اجتماعی و اقتصادی این پدیده
این نوع تورم نابرابر می‌تواند تبعات اجتماعی قابل توجهی داشته باشد. از یک سو، فشار تورمی بیشتر بر دهک‌های بالاتر ممکن است به تغییر الگوی مصرف آنها منجر شود؛ اما از سوی دیگر، تورم بالای نان و غلات برای دهک‌های پایین، هرچند در سطح کلان تورم کلی پایین‌تر بوده، می‌تواند فشار معیشتی شدیدتری ایجاد کند چرا که این اقلام جزو ضروری‌ترین کالاها محسوب می‌شوند.
پیامدهای سیاست‌گذاری
مسئولان و سیاست‌گذاران اقتصادی باید به این تفاوت‌ها توجه ویژه‌ای داشته باشند. سیاست‌های کنترل تورم نمی‌تواند صرفاً بر نرخ کلی تورم متمرکز باشد، بلکه باید اثرگذاری تورم بر اقشار مختلف جامعه را نیز در نظر بگیرد. حمایت هدفمند از دهک‌های پایین در تامین کالاهای اساسی و مدیریت قیمت اقلام پرتقاضا در دهک‌های بالا از جمله راهکارهایی است که می‌تواند به کاهش نابرابری تورمی کمک کند.
تورم تیرماه ۱۴۰۴، نمایانگر تفاوت عمیق در فشارهای اقتصادی اقشار مختلف جامعه ایران است. در حالی که دهک‌های بالا با افزایش بیشتر قیمت اقلام خوراکی به‌ویژه میوه، سبزی و خشکبار مواجه شده‌اند، دهک‌های پایین‌تر تحت تاثیر تورم بالای نان و غلات هستند. این واقعیت تلویحاً بیانگر آن است که تورم یک پدیده یکنواخت نیست و سیاست‌های مقابله با آن باید مبتنی بر تحلیل دقیق سبد مصرفی و شرایط اقتصادی هر دهک طراحی شود تا عدالت اجتماعی حفظ شود و فشار معیشتی بر طبقات آسیب‌پذیر به حداقل برسد.