طراحی پلتفرم دیجیتال برای فروش متری؛ راه‌حل جذب سرمایه خرد یا تکرار تجربه‌های پرریسک؟

اقتصادنگار – محسن علیزاده، مدیرعامل گروه سرمایه‌گذاری مسکن، در گفت‌وگو با خبرنگاران  مدل جدیدی برای جذب سرمایه خرد به بازار مسکن را پیشنهاد کرد: «فروش متری» از طریق پلتفرم‌های دیجیتال. او رکود کنونی بازار مسکن را ترکیبی از سه عامل کاهش قدرت خرید، تردید سرمایه‌گذاران و گسست میان سیاست‌گذاری و اجرا توصیف کرد و تأکید کرد که به دلیل اثرات سرریز صنعت ساختمان بر بیش از ۱۲۰ فعالیت صنعتی، معدنی و خدماتی، اجازه کنار گذاشتن این بخش وجود ندارد.
علیزاده با اشاره به ضرورت شکل‌دهی «مدل اقتصادی درست» برای بخش مسکن در شرایط رکود، پیشنهاد کرد دولت به‌جای ورود مستقیم به ساخت‌وساز، نقش تسهیل‌گر و پشتیبان را ایفا کند. به طور مشخص او خواهان واگذاری زمین‌های مناسب دولتی به سرمایه‌گذاران واجد شرایط، هدایت تسهیلات بانکی و ابزارهای بازار سرمایه به سمت خرید (نه صرفاً ساخت) و کاهش ریسک سرمایه‌گذاری از طریق ابزارهایی مثل بیمه، صندوق حمایت یا نظام تضمین فروش شد.
فروش متری؛ جذب سرمایه خرد با شرط اعتماد
مدیرعامل گروه سرمایه‌گذاری مسکن فروش متری را راهکاری بالقوه برای جذب سرمایه‌های خرد مردم دانست، اما بر شروط حیاتی آن تأکید کرد: «اجرای فروش متری باید شفاف، مستند، قابل‌اعتماد و مبتنی بر دارایی فیزیکی واقعی باشد.» او افزود در حال طراحی پلتفرم‌های دیجیتال برای پیاده‌سازی این مدل هستند و بر این باور است که سرمایه‌های خرد می‌تواند پروژه‌های بزرگ را پیش ببرد—به شرطِ حفظ اعتماد عمومی.
این رویکرد حامل فرصت‌ها و تهدیدهایی است. از یک سو، فروش متری می‌تواند امکان ورود پس‌اندازهای خرد به حلقه تأمین مالی پروژه‌های مسکن را فراهم کند و بار مالی توسعه را از دوش سازنده‌های بزرگ تا حدودی سبک کند؛ از سوی دیگر، غیربومی‌بودن زیرساخت‌های شفافیت، نبود نظام‌های تضمین فروش و تجربه‌های قبلی صندوق‌گذاری نامطمئن می‌تواند ریسک‌های قابل‌توجهی به سرمایه‌گذاران خرد تحمیل کند.
ابزارهای کاهش ریسک و نقش دولت
علیزاده مهم‌ترین اقدام سیاست‌گذار را تسهیل و تضمین دانست؛ یعنی نه ساخت مستقیم، بلکه فراهم‌کردن زمین، تسهیل نقدینگی و پوشش ریسک. نمونه ابزارهایی که او پیشنهاد کرد شامل: واگذاری زمین با کاربری مناسب، هدایت منابع بانکی و ابزارهای بازار سرمایه به سمت خرید مسکن، و ایجاد نظام‌های بیمه‌ای یا صندوق‌های حمایتی برای تضمین فروش است. چنین مجموعه‌ای می‌تواند اعتماد نهادی و خرد را هم‌زمان تقویت کند و از بروز بحران‌های مالی خرد جلوگیری نماید.
کاهش هزینه ساخت؛ ضرورت ورود فناوری نوین
علیزاده به افزایش قابل‌توجه هزینه‌های ساخت اشاره کرد و راهکار مقابله را «ورود جدی به فناوری‌های نوین ساختمانی» عنوان نمود. او نام برد از قالب‌های تونلی، اسکلت سبک صنعتی، بتن‌های نوین و طراحی‌های مدولار که می‌تواند هزینه، زمان اجرا و هدررفت منابع را کاهش دهد. این تحول فناورانه، اگر با سیاست‌گذاری تسهیل‌گرانه و زنجیره تأمین هماهنگ شود، می‌تواند به کاهش قیمت تمام‌شده مسکن و افزایش مقبولیت مدل‌های سرمایه‌گذاری خرد کمک کند.
پیوند با صنایع تأمین‌کننده مصالح
در نگاه علیزاده، پیوند بین پروژه‌های انبوه‌سازی و بخش‌های معدن و انرژی یک اولویت است. او از توسعه قراردادهای یکپارچه تأمین مصالح با صنایع فولاد، سیمان و معادن خبر داد تا از این طریق قیمت خرید مصالح برای پروژه‌های بزرگ کاهش یابد. این نوع همکاری بین‌صنعتی می‌تواند به مدیریت قیمت تمام‌شده و پایداری عرضه کمک کند؛ شرط آن، شفافیت قراردادها، رقابت‌پذیری در مناقصات و نظارت بر اجرای تعهدات تأمین‌کنندگان است.
مدل پیشنهادی فروش متری از طریق پلتفرم‌های دیجیتال، در صورت طراحی و اجرای صحیح، می‌تواند منبع مهمی برای تأمین مالی پروژه‌های مسکن و فعال‌سازی سرمایه‌های خرد باشد. اما کلید موفقیت، سه عنصر است: ۱) شفافیت فناوری و اطلاعات در پلتفرم‌ها، ۲) تضمین حقوق سرمایه‌گذاران خرد از طریق سازوکارهای بیمه/ضمانت، و ۳) کاهش هزینه ساخت از طریق فناوری‌های نوین و قراردادهای یکپارچه تأمین مصالح.در غیاب این عناصر، تجربه فروش متری ممکن است به نارضایتی عمومی و زیان سرمایه‌های خرد منجر شود — اتفاقی که هم برای بازار مسکن و هم برای اعتماد عمومی هزینه‌بر خواهد بود.