سیاست‌های پولی ایران در بن‌بست؛ اقتصاد در چرخه رکود و ابرتورم

اقتصادنگار – در شرایطی که نرخ سود بانکی به سطوح بی‌سابقه‌ای رسیده و بازده دارایی‌ها در صنایع تولیدی به پایین‌ترین حد خود سقوط کرده، نظام بانکی ایران با معضل انباشت بدهی‌های معوق و مطالبات سوخت‌شده مواجه است. این وضعیت، حلقه‌ای بسته از رکود و ابرتورم را در اقتصاد ایران شکل داده است.
بانک‌ها در تله بدهی و اوراق با بهره بالا
حامد شایگان، تحلیلگر بورس می‌گوید:«نرخ سود بانکی با شتابی بی‌سابقه افزایش یافته و بانک‌ها برای جذب منابع مالی به انتشار اوراق با نرخ‌های انفجاری روی آورده‌اند. این اقدام نه تنها ترازنامه بانک‌ها را با دارایی‌های متورم پر کرده، بلکه سرمایه‌گذاری مولد را به حاشیه رانده است.»
کارشناسان دیگر نیز معتقدند که استمهال‌های مکرر و مطالبات مشکوک‌الوصول، ترازنامه بانک‌ها را از سود عملیاتی واقعی تهی کرده و آنها را به سمت دارایی‌های غیرمولد سوق داده است. در نتیجه، سیاست‌های پولی قادر به کنترل تورم نبوده و تنها فشارهای ساختاری و رکود اقتصادی را تشدید کرده است.
سیاست‌های متناقض؛ مالیات بر عایدی سرمایه و نرخ بهره بالا
یک کارشناس بانکی اشاره می‌کند:«تصویب مالیات بر عایدی سرمایه، در عمل با سیاست‌های نرخ بهره بالا در تضاد است. در حالی که بانک‌ها به سپرده‌های پر بازده با معافیت مالیاتی تشویق می‌کنند، پیام روشنی به فعالان اقتصادی ارسال می‌شود: تولید نکنید و سرمایه‌گذاری نکنید، پولتان را به بانک بسپارید.»
نتیجه این سیاست متناقض، توقف سرمایه‌گذاری مولد، عدم رشد درآمدهای مالیاتی و تشدید تورم است.
بانک مرکزی و ناکارآمدی سیاست‌ها
عباس ملکی، اقتصاددان پولی تأکید می‌کند:«ادامه پافشاری بانک مرکزی بر سیاست‌های ناکارآمد باعث شده سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگان از میدان خارج شوند. نرخ‌های بهره بالا برای اوراق دولتی بدهی‌های آتی دولت و کسری بودجه را افزایش داده و ناکامی در کنترل نرخ ارز، زمینه ابرتورم و تضعیف بیشتر نظام بانکی را فراهم کرده است.
»
کارشناسان هشدار می‌دهند که اصرار بر سیاست‌های نادرست، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها را به محاق برده و در نهایت، زندگی مردم را با دشواری مواجه کرده است.
تحلیل کارشناسان نشان می‌دهد که سیاست‌های پولی فعلی ایران در یک بن‌بست تاریخی قرار دارد. نرخ بهره بالا و اوراق پر سود نه تنها تورم را مهار نمی‌کند، بلکه بدهی‌های بانکی و دولت را تشدید کرده و سرمایه‌گذاری مولد را به حاشیه رانده است. تا زمانی که اصلاحات ساختاری در نظام بانکی و هماهنگی سیاست‌های پولی و مالی اجرا نشود، اقتصاد ایران همچنان در چرخه‌ای از رکود و ابرتورم گرفتار خواهد ماند.