ناترازی مالی؛ مادر مشکلات صنعت آب و برق ایران

اقتصادنگار – وزیر نیرو در جلسه علنی امروز مجلس، تصویر شفافی از بحران‌ها و چالش‌های صنعت آب و برق ارائه کرد؛ صنعتی که سال‌ها با ناترازی مالی و کمبود سرمایه مواجه بوده و حالا همزمان با افزایش تقاضای برق و کاهش منابع آبی، تحت فشار مضاعف قرار گرفته است. عباس علی‌آبادی با تاکید بر اینکه بزرگ‌ترین و شاید مادر همه مشکلات، ناترازی مالی است، گفت این وضعیت باعث شده پرداخت بدهی‌ها به پیمانکاران و سرمایه‌گذاران با تأخیر انجام شود و مشکلات متعددی را در طول سال‌ها ایجاد کند.
افزایش مصرف برق و فشار ناشی از انقلاب صنعتی چهارم و پنجم
وزیر نیرو اشاره کرد که مصرف برق در کشور در مسیر صعودی قرار دارد و با گسترش فناوری‌های نوین، هوش مصنوعی و توسعه صنایع پیشرفته، نیاز به برق به شدت افزایش خواهد یافت. وی هشدار داد که ادامه روند تأمین انرژی با روش‌های سنتی، کشور را با چالش‌های عظیم مواجه می‌کند و تاکید کرد که تجربه کشورهای پیشرفته نشان می‌دهد افزایش راندمان، تکمیل چرخه ترکیبی نیروگاه‌ها و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر مسیر پیش‌روی صنعت برق است.
خشکسالی و کاهش تولید برق‌آبی
خشکسالی‌های پی‌درپی پنج سال اخیر، کاهش ۴۰ درصدی تولید نیروگاه‌های برق‌آبی را به دنبال داشته است. علی‌آبادی تاکید کرد که کاهش بارش‌ها و گرمای بی‌سابقه، علاوه بر فشار بر شبکه، مصرف برق را نیز در مناطق گرم‌سیر افزایش داده است. میانگین دمای کشور در سال جاری نسبت به میانگین بلندمدت حدود یک و نیم درجه افزایش داشته که اثر مستقیمی بر رشد مصرف برق گذاشته است.
فرسودگی نیروگاه‌ها و شبکه توزیع
وزیر نیرو به فرسودگی بخش مهمی از ظرفیت نیروگاهی کشور اشاره کرد. بیش از ۱۵ هزار مگاوات ظرفیت نیروگاهی فرسوده شده و در طول برنامه ششم توسعه، هیچ قرارداد خرید تضمینی برای احداث نیروگاه‌های جدید منعقد نشده است. همچنین شبکه انتقال و توزیع برق نیازمند نوسازی جدی است، موضوعی که سرمایه‌گذاری‌های سال‌های گذشته را ناکافی جلوه می‌دهد.
بحران آب؛ کاهش سرانه منابع و طرح‌های نیمه‌تمام
در بخش آب، علی‌آبادی از وجود ۶۷ طرح نیمه‌تمام خبر داد که تکمیل آنها با منابع پیش‌بینی شده حدود ۲۰ سال زمان خواهد برد. سرانه منابع آب کشور نیز طی ۷ دهه گذشته از حدود ۶۸۰۰ مترمکعب در سال ۱۳۳۵ به ۱۳۰۰ مترمکعب در سال جاری کاهش یافته و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۱۴۲۰ به حدود ۹۷۰ مترمکعب برسد؛ نشانه‌ای روشن از فشار جمعیتی و کاهش منابع طبیعی.
راهکارها و برنامه‌های وزارت نیرو
وزارت نیرو برای مقابله با این چالش‌ها، برنامه‌های متعددی تدوین کرده است: اصلاحات نهادی، بهبود فضای کسب‌وکار، تفکیک وظایف تصدی‌گری از حاکمیتی، رفع تعارض منافع، اصلاح ساختار اقتصادی آب و استقرار حکمرانی محلی از طریق مدیریت مشارکتی. همچنین برنامه چهار ساله صنعت برق شامل ۱۴ پروژه بزرگ و ۳۶ بسته مدیریتی در زمینه مصرف، تأمین و بهره‌وری انرژی در حال اجراست.
پیام وزیر نیرو؛ امید به آینده و مقابله با فشارهای خارجی
عباس علی‌آبادی با اشاره به تجربه ۳۰ ساله خود در بخش‌های کارشناسی و مدیریتی وزارت نیرو، اعلام کرد که مصمم است تمامی ظرفیت‌ها به کار گرفته شود تا اجازه ندهیم ناکامی‌ها باعث خوشحالی دشمنان شود. پیام وزیر، ترکیبی از هشدار نسبت به مشکلات اقتصادی و محیطی و همچنین امید به آینده با بهره‌گیری از سیاست‌های نوین و برنامه‌ریزی بلندمدت بود.