حباب شکننده طلا و ارز؛ رشد هیجانی قیمت‌ها زیر تیغ سیاست‌گذاری

اقتصادنگار – بازار طلا، سکه و ارز در روزهای اخیر با موجی از رشد غیرمنطقی و هیجانی مواجه شده است. فعال شدن «مکانیسم ماشه» بار روانی شدیدی بر بازار وارد کرده و بسیاری از افراد با ورود به این بازارها به‌دنبال حفظ ارزش دارایی‌های خود بوده‌اند؛ حال آنکه کارشناسان هشدار می‌دهند با ورود بازارساز، حباب قیمت‌ها فروکش خواهد کرد و متضرران اصلی، سوداگران امروز خواهند بود.
بازارهای طلا و ارز این روزها در حالی داغ‌ترین معاملات خود را تجربه می‌کنند که نرخ‌ها نه بر اساس بنیان‌های واقعی، بلکه تحت‌تأثیر هیجانات و انتظارات تورمی افزایش یافته است. انتشار اخبار فعال شدن «مکانیسم ماشه» طی هفته‌های اخیر، موجی از نگرانی در میان صاحبان سرمایه ایجاد کرد. بسیاری برای مصون‌سازی دارایی‌های خود به خرید طلا و ارز روی آوردند و همین هجوم به بازارها، سطح تقاضای کاذب را بالا برد و بستری برای شکل‌گیری حباب در قیمت‌ها فراهم ساخت.
برخی دیگر از بازیگران نیز با نگاه سوداگرانه به بازار وارد شدند تا از این فضای پرتنش، سود کوتاه‌مدت ببرند. با این حال، اقتصاددانان تأکید می‌کنند رشد اخیر نرخ طلا، سکه و ارز واقعی نیست و در صورت اجرای سیاست‌های ارزی و مداخله بازارساز، این افراد با زیان شدید مواجه خواهند شد.
به گفته کارشناسان، با وجود محدودیت‌های تازه، ابعاد واقعی تحریم‌ها برای اقتصاد ایران چندان گسترده نیست. تجارت کشور با اروپا در سال‌های اخیر بسیار محدود بوده و اثر مکانیسم ماشه بیش از آنکه عینی باشد، روانی است. در همین حال، حضور فعال ایران در پیمان‌های منطقه‌ای مانند سازمان همکاری شانگهای، بریکس و اتحادیه اقتصادی اوراسیا فرصت‌های تازه‌ای برای جبران بازارهای از دست‌رفته ایجاد کرده است.
هم‌زمان با افزایش فشار روانی بر بازارها، بانک مرکزی و نهادهای سیاست‌گذار ارزی برنامه گسترده‌ای برای مداخله در بازار آغاز کرده‌اند. تزریق ۵۰۰ میلیون دلار ارز پتروپالایشی از طریق تالار دوم مرکز مبادله ارز و طلا، ایجاد نماد اسکناس دلار و یورو برای تأمین نیاز واردکنندگان خرد، و تسهیل ترخیص کالاهای ضروری از گمرک از جمله اقداماتی است که برای پاسخ به نیاز واقعی متقاضیان و کنترل قیمت‌ها در دستور کار قرار گرفته است.
از سوی دیگر، رشد قیمت جهانی اونس طلا نیز در افزایش بهای این فلز گران‌بها در بازار داخلی بی‌تأثیر نبوده است؛ هرچند تحلیلگران بین‌المللی پیش‌بینی می‌کنند این روند صعودی پایدار نماند و با سیاست‌های انقباضی فدرال رزرو تعدیل شود.
در بازار داخلی، قیمت‌ها به سطوح بی‌سابقه‌ای رسیده است؛ هر گرم طلای ۱۸ عیار از مرز ۱۰ میلیون تومان عبور کرده، سکه تمام‌بهار آزادی طرح جدید ۱۱۰ میلیون تومان، نیم‌سکه ۵۸.۵ میلیون تومان، ربع‌سکه ۳۵.۵ میلیون تومان و سکه یک‌گرمی ۱۷.۲ میلیون تومان معامله می‌شود. هر مثقال طلا نیز به ۴۴ میلیون و ۱۱۰ هزار تومان رسیده و هر اونس طلا در بازار جهانی ۳۷۶۸ دلار قیمت‌گذاری شده است. در بازار ارز، دلار حواله‌ای ۶۹ هزار و ۸۹۰ تومان، دلار اسکناس ۷۱ هزار و ۹۸۷ تومان و یورو نیز در مرکز مبادله به بیش از ۸۴ هزار تومان رسیده است.
به اعتقاد کارشناسان، این قیمت‌های غیرمنطقی در صورت ادامه مداخلات بازارساز و اجرای سیاست‌های جدید ارزی به‌تدریج فروکش خواهد کرد. تجربه چند دهه تحریم نشان داده است اقتصاد ایران با وجود فشارهای بیرونی توانسته مسیر خود را پیدا کند و حتی از تهدیدها فرصت بسازد. با چنین چشم‌اندازی، سوداگرانی که امروز به امید ادامه رشد قیمت‌ها سرمایه‌گذاری کرده‌اند، در صورت تغییر مسیر بازار با زیان‌های قابل توجهی روبه‌رو خواهند شد.