اقتصادنگار – در حالی که تقاضا برای تغذیه سالم و محصولات کشاورزی پایدار در سراسر جهان رو به افزایش است، تحلیلهای تازه نشان میدهد ارزش بازار جهانی سبزیجات تازه تا سال ۲۰۳۵ با رشدی پیوسته به بیش از یک تریلیون دلار خواهد رسید. بر پایه گزارش تحلیلی منتشرشده از سوی مؤسسه تحقیقاتی Fact.MR، این بازار از ۸۲۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ به ۱۰۶۱.۳ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۵ خواهد رسید؛ رشدی معادل ۲۹.۴ درصد طی یک دهه، با نرخ رشد مرکب سالانه ۲.۶ درصد.
آسیا و اقیانوسیه، موتور محرک سبز جهان
منطقه آسیا و اقیانوسیه با ۶۵.۴ درصد از ارزش کل بازار، جایگاه نخست جهان را در اختیار دارد؛ وضعیتی که نتیجه ترکیب منحصربهفردی از جمعیت گسترده، فرهنگ غذایی وابسته به سبزیجات و ظرفیت بالای تولید کشاورزی است.
در این میان، چین و هند بهترتیب با ۴۶ و ۳۲ درصد سهم از بازار، دو بازیگر اصلی زنجیره تولید و مصرف سبزیجات در جهان به شمار میروند.
صنعت سبزیجات در چین نه تنها از مقیاس عظیم کشت صنعتی بهره میگیرد، بلکه از فناوریهای کشاورزی نوین، تولید گلخانهای و سامانههای توزیع پیشرفته نیز پشتیبانی میشود. در هند نیز، تنوع بینظیر اقلیمی و محصولی باعث شده این کشور به یکی از قطبهای اصلی تأمین در بازار جهانی تبدیل شود.
ایران نیز در کنار این دو کشور، در ردیف تولیدکنندگان مهم منطقه قرار دارد. بر اساس دادههای داخلی، سالانه حدود ۲۸ میلیون تن انواع سبزی و صیفیجات در کشور تولید میشود؛ ظرفیتی که نه تنها نیاز بازار داخلی را پاسخ میدهد بلکه فرصتهای قابل توجهی برای صادرات منطقهای فراهم میسازد.
گوجهفرنگی، سلطان بیرقیب سفره جهانی
در سبد جهانی مصرف سبزیجات تازه، گوجهفرنگی جایگاهی ممتاز دارد. این محصول بهدلیل تنوع استفاده در آشپزی، ارزش تغذیهای بالا و سازگاری با فرآوری صنعتی، ۱۸.۹ درصد از کل مصرف جهانی سبزیجات تازه را تشکیل میدهد.
در میان گونهها، گوجهفرنگی گیلاسی با ۴۵ درصد سهم از بخش گوجهفرنگی، در میان مصرفکنندگان شهری و خردهفروشیهای مدرن محبوبیت ویژهای یافته است؛ ترکیبی از طعم، اندازه کوچک و جذابیت بصری.
پیاز نیز با سهمی نزدیک به ۱۷.۲ درصد، دومین سبزی پرمصرف جهان است. ماندگاری بالا، نقش کلیدی در انواع غذاها و قابلیت ذخیرهسازی طولانی، این محصول را به یکی از پایههای غذایی جهانی بدل کرده است.
پیشرانهای رشد؛ از سلامت تا فناوری
رشد بازار سبزیجات تازه بیش از هر چیز ناشی از تغییرات عمیق در رفتار مصرفکنندگان است. افزایش آگاهی نسبت به تغذیه سالم، رژیمهای گیاهمحور و پایداری زیستمحیطی، سبب شده تقاضا برای محصولات تازه و ارگانیک در سرتاسر جهان افزایش یابد.
از سوی دیگر، تحول در فناوریهای کشاورزی مانند کشاورزی در محیطهای کنترلشده (CEA)، زنجیره سرد و رهگیری دیجیتال تولیدات، به بهبود کیفیت، کاهش فساد محصولات و افزایش کارایی توزیع منجر شده است.
در اقتصادهای نوظهور آسیایی، این روند با شدت بیشتری دنبال میشود. هند با نرخ رشد سالانه ۳.۶ درصد و چین با ۳.۴ درصد، در صدر کشورهای پرشتاب قرار دارند؛ رشدی که به لطف دیجیتالیسازی کشاورزی و نوسازی زیرساختهای توزیع تحقق یافته است.
اروپا و بازارهای توسعهیافته؛ تمرکز بر کیفیت و اصالت
اروپا نیز با وجود سهم ۱۲.۳ درصدی از بازار جهانی، مسیر متفاوتی را طی میکند. انتظار میرود ارزش بازار سبزیجات تازه در این قاره از ۱۰۰.۹ میلیارد دلار در ۲۰۲۵ به ۱۲۶.۴ میلیارد دلار تا ۲۰۳۵ افزایش یابد. آلمان با ۲۸.۳ درصد سهم بازار، پیشتاز خواهد بود. تمرکز این کشور و سایر کشورهای اروپایی بر توسعه کشاورزی گلخانهای، تولید ارگانیک و مصرف محصولات محلی، موتور محرک تداوم رشد در آن سوی قاره سبز است.
چشمانداز آینده؛ سبزیجات تازه، سرمایه سبز اقتصاد جهانی
همزمان با گسترش استانداردهای ایمنی غذایی، صدور گواهینامههای ارگانیک و سیاستهای حمایت از کشاورزی پایدار، ارزش بازار جهانی سبزیجات تازه بیش از پیش تقویت خواهد شد. این روند نه تنها نشانه بلوغ بازارهای مصرفی است، بلکه از منظر اقتصادی نیز زمینهساز رشد سرمایهگذاری در بخش کشاورزی، اشتغال پایدار و ارتقای امنیت غذایی جهانی خواهد بود.
برای کشورهایی چون ایران، که ظرفیت تولید بالایی دارند، تمرکز بر بهبود زنجیره سرد، صادرات هدفمند و برندسازی محصولی میتواند به معنای حضور پررنگتر در این بازار چندصد میلیارد دلاری باشد.
