اقتصادنگار – ریزش همزمان نرخ ارز و طلا در روزهای اخیر، یکی از نقاط چرخشی مهم در مسیر بازارهای مالی کشور محسوب میشود؛ اما آثار این رویداد بر بازار مسکن پیچیدهتر و با تأخیر زمانی بروز خواهد کرد. در واقع، بازار ملک را میتوان بخش «چسبندهی اقتصاد» دانست ـ جایی که واکنشها به تحولات مالی نه فوری، بلکه تدریجی و به واسطهی انتظارات اقتصادی شکل میگیرد.
پیوند انتظارات و رفتار سرمایهای
افت دلار و طلا سبب تضعیف جذابیت بازارهای موازی میشود. در اقتصاد رفتاری، سرمایهگذاران خرد معمولاً میان سه گزینه اصلی در دورههای بیثباتی جابهجا میشوند:
- نقدینگی فوری (بازار ارز و طلا)،
- نقدینگی کند اما مطمئن (مسکن)،
- و داراییهای مولد (سهام یا تولید).
در حال حاضر، افت ارزش بازارهای سریعالنقد باعث میشود گروهی از سرمایهگذاران به سمت داراییهای باثباتتر نظیر ملک متمایل شوند؛ اما این حرکت نیازمند چند روز تا چند هفته ثبات قیمتی در ارز و طلا است تا از دید فعالان، تغییر نرخها «پایدار» تلقی شود، نه زودگذر.
نقش زمانبندی فصلی و ساختار تقاضا
به لحاظ تاریخی، دی و بهمن فصل اوج معاملات ملکی بودهاند؛ اما امسال چرخهی سنتی بازار با مزاحمت بازارهای موازی مختل شده است. جذابیت سود سریع در طلا و ارز، بخش بزرگی از نقدینگی را از حوزه ساختوساز خارج کرده و به رکود معاملاتی انجامیده است. با کاهش نوسانهای ارز، انتظار میرود بخشی از این نقدینگی دوباره به سمت مسکن بازگردد، مخصوصاً در بخش مصرفی و واحدهای کوچکمتراژ که گزارش میدانی از رشد محدود آنها خبر میدهد.
سمت عرضه؛ مسکن در وضعیت دفاعی
از سوی عرضهکنندگان، شرایط بهویژه برای سازندگان دشوار شده است. هزینههای ساخت بالا، افت تقاضا و کاهش سرعت نقدشوندگی موجب شده تا سازندهها به روشهایی مانند تهاتر ملک یا دریافت بخشی از نقدینگی در قالب دارایی دیگر روی آورند. این رفتار نشاندهندهی تلاش برای حفظ سرمایه در دورهای است که انتظار رونق فوری وجود ندارد. چنین فشار عرضه، در صورت ثبات ارزی، میتواند به «کاهش جزئی قیمت» یا حداقل تثبیت سطح فعلی منجر شود.
پیامدهای کلان اقتصادی
از دید اقتصاد کلان، رکود معاملاتی در بخش ساختمان یکی از عوامل کندی رشد اقتصادی است. این بخش پیشران بیش از ۱۰۰ صنعت جانبی است، از مصالح گرفته تا حملونقل و خدمات فنی. بنابراین، هرگونه تحرک در بازار ملک میتواند تاثیر دومینووار بر اشتغال و تقاضای کل داشته باشد. اگر انتظارات از افت بیشتر دلار تثبیت شود، سرمایههای احتیاطی ممکن است از بازارهای موازی به سمت مسکن حرکت کنند، و این حرکت موتور موقتی رونق در سهماهه پایانی سال خواهد بود.
چشمانداز کوتاهمدت
در هفته پیشرو، بازار در وضعیت «انتظار فعال» قرار دارد. نه خرید گسترده آغاز شده و نه رکود عمیقتر. سناریوهای اصلی عبارتاند از:
- ثبات نرخ ارز → جذب تدریجی سرمایههای سرگردان به بازار ملک.
- بازگشت نوسان ارزی → ادامه رکود و تعویق تصمیمات خرید.
به بیان دقیقتر، بازار مسکن اکنون در آستانهی تغییر جهت روانی قرار دارد، نه تغییر واقعی قیمت. این تغییر ذهنی، در صورت تثبیت نرخهای مالی، میتواند در فاصلهی یک تا سه هفته آینده به تحرک واقعی معاملات منجر شود.در مجموع، میتوان گفت:بازار مسکن در مرحلهی گذار انتظارات است؛ اگر افت ارز و طلا تثبیت شود، از رکود انتظاری به تحرک تدریجی خواهد رفت، اما در غیاب آن، چرخهی سردرگم فعلی ادامه مییابد.
