صنعت ایران برای توسعه نباید چشم‌انتظار ارز و انرژی ارزان بماند

به گزارش اقتصادنگار، مهرداد صابری در همایش «اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۵» به میربانی اقتصاد آنلاین ،با اشاره به تحولات اقتصادی کشور، فرسودگی الگوی اقتصاد نفتی را یکی از مهم‌ترین دلایل ضرورت بازنگری در ساختار تولید دانست و تصریح کرد: شرایط امروز اقتصاد ایران ایجاب می‌کند که نگاه به منابع، تولید و نقش بخش خصوصی تغییر کند و دیگر نمی‌توان با همان الگوهای گذشته انتظار دستیابی به توسعه را داشت.
وی با انتقاد از ساختار اقتصاد مبتنی بر توزیع رانت، خاطرنشان کرد: وابستگی به منابع ارزان در طول سال‌های گذشته باعث شده بخش قابل توجهی از ظرفیت اقتصادی کشور به جای حرکت به سمت تولید رقابتی، صرف دستیابی به امتیازها و منابع حمایتی شود. به گفته وی، هر جا رانت وجود داشته باشد، صف نیز شکل می‌گیرد و این مسئله را می‌توان در بازار ارز، انرژی و سایر منابع اقتصادی مشاهده کرد.
این صنعتگر با اشاره به وضعیت تجارت خارجی ایران، یکی از نشانه‌های ضعف ساختار تولید را فاصله میان ارزش کالاهای صادراتی و وارداتی عنوان کرد و گفت: متوسط ارزش هر تن کالای صادراتی کشور حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ دلار است، در حالی که این رقم برای کالاهای وارداتی به حدود دو هزار دلار می‌رسد؛ اختلافی که نشان می‌دهد اقتصاد ایران همچنان در خلق ارزش افزوده با چالش روبه‌روست.
صابری ادامه داد: زمانی که مواد اولیه و منابع طبیعی با ارزش افزوده محدود صادر می‌شوند و در مقابل کالاهای با ارزش اقتصادی بالاتر وارد کشور می‌شوند، بخش مهمی از ظرفیت توسعه صنعتی از دست می‌رود. بنابراین تغییر ترکیب صادرات و حرکت به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بیشتر باید در اولویت سیاست‌های اقتصادی قرار بگیرد.
وی، با اشاره به محدودیت منابع آب و انرژی در کشور، نسبت به ادامه توسعه صنایع بدون توجه به ظرفیت‌های جغرافیایی هشدار داد و گفت: استقرار صنایع آب‌بر در مناطق کم‌آب و کویری نمی‌تواند با منطق توسعه پایدار سازگار باشد. در برنامه‌ریزی صنعتی باید ظرفیت واقعی مناطق و محدودیت منابع طبیعی مورد توجه قرار گیرد.
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران ، وابستگی بنگاه‌های اقتصادی به ارز ارزان و حمایت‌های دولتی را یکی از موانع اصلاح ساختار تولید دانست و تأکید کرد: بخش خصوصی نباید مزیت رقابتی خود را در دریافت منابع ارزان جست‌وجو کند؛ چراکه چنین رویکردی در بلندمدت نه به افزایش بهره‌وری منجر می‌شود و نه توان رقابت صنایع را در بازارهای جهانی تقویت می‌کند.
صابری، با تأکید بر ضرورت تغییر مسیر صنعت کشور خاطرنشان کرد: عبور از وضعیت فعلی و رسیدن به توسعه، نیازمند فاصله گرفتن از اقتصاد مبتنی بر رانت و منابع ارزان و حرکت به سمت تولید رقابتی، افزایش بهره‌وری و خلق ارزش افزوده است.