پذیرش کامیون‌ها در مرزهای ترکیه، آذربایجان و ارمنستان بیشتر شد/ صف انتظار ۱۰ تا ۱۵ روز

به گزارش اقتصادنگار به نقل از ایسنا، در هفته‌های اخیر افزایش حجم تقاضای حمل‌ونقل زمینی و همزمانی آن با محدودیت ظرفیت برخی مرزهای کشورهای مقابل، موجب افزایش ایستایی کامیون‌ها در تعدادی از مرزهای کشور شده است؛ وضعیتی که در مرزهای بازرگان و ریمدان نمود بیشتری پیدا کرد و در کنار آن، موضوع تردد کامیون‌ها در مرزهای جمهوری آذربایجان و ارمنستان نیز در دستور کار رایزنی‌های گمرکی قرار گرفت.

در همین راستا، فرود عسگری - رئیس‌کل گمرک ایران - اعلام کرده که تمامی مرزهای ایران با کشورهای همسایه باز هستند، اما در برخی نقاط روند پذیرش و خروج کامیون‌ها با کندی مواجه است.

وی با اشاره به مذاکرات اخیر با رؤسای گمرکات ترکیه، جمهوری آذربایجان و ارمنستان، از افزایش سقف پذیرش کامیون‌های صادراتی در این مرزها خبر داده است.

افزایش ظرفیت پذیرش در بازرگان، ارمنستان و آذربایجان

عسگری درباره آخرین وضعیت مرز بازرگان گفته که سقف پذیرش کامیون در این مرز از ۲۰۰ دستگاه در روز به ۴۰۰ دستگاه افزایش یافته است؛ به این معنا که ظرفیت پذیرش کامیون‌های صادراتی در این مرز، در نتیجه مذاکرات با طرف ترکیه‌ای دو برابر شده است.

رئیس‌کل گمرک ایران همچنین از افزایش ظرفیت پذیرش در مرز ارمنستان خبر داده و اعلام کرده که ظرفیت پذیرش کامیون از سوی طرف ارمنی از ۲۰۰ دستگاه به ۳۰۰ دستگاه در روز افزایش یافته است.

به گفته عسگری، وضعیت پذیرش کامیون‌ها در مرز جمهوری آذربایجان نیز نسبت به گذشته بهبود پیدا کرده است.

طبق تاکید او، مذاکرات با کشورهای همسایه برای افزایش ظرفیت پذیرش کامیون‌ها ادامه دارد و از طریق کمیسیون‌های مشترک نیز موضوع روان‌سازی تردد پیگیری خواهد شد.

این اظهارات در شرایطی مطرح شده که پیش از این، موضوع تراکم کامیون‌ها در مرز بازرگان به یکی از مسائل مهم حمل‌ونقل زمینی کشور تبدیل شده بود. معاون سازمان توسعه تجارت ایران نیز با اشاره به این موضوع اعلام کرده بود که بخشی از مشکل بازرگان به محدودیت پذیرش کامیون در کشور مقابل مربوط می‌شد.

روز گذشته امیر روشن‌بخش قنبری - معاون سازمان توسعه تجارت - با اشاره به وضعیت حمل‌ونقل و لجستیک کشور گفته بود سازمان توسعه تجارت از ابتدای بحران، وضعیت مرزها را به صورت مستمر رصد کرده و به شکل هفتگی میزان ورود و خروج کالا، وضعیت پایانه‌ها و مشکلات موجود را بررسی کرده است. به گفته او، در کنار پیگیری مشکلات بازرگان، استفاده از مسیرهای جایگزین تجارت نیز مورد توجه قرار گرفته است.

از سوی دیگر، گزارش‌های مربوط به مرز بازرگان نشان می‌دهد که این گذرگاه همچنان فعال است و موضوع مطرح‌شده بیشتر به تراکم و ایستایی ناوگان و محدودیت ظرفیت پذیرش مربوط بوده است، نه انسداد مرز. بر اساس اعلام مسئولان راهداری آذربایجان غربی، روزانه حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ کامیون از کشور خارج و حدود ۵۰۰ کامیون وارد کشور می‌شوند.

ریمدان؛ فشار تقاضای پاکستان بر یک مرز کم‌ظرفیت

در شرق کشور نیز مرز ریمدان در هفته‌های گذشته با افزایش قابل توجه حجم کامیون‌ها مواجه شد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که افزایش ناگهانی تقاضای پاکستان برای واردات کالا، محدودیت ظرفیت پذیرش در سمت پاکستان، کاهش فعالیت مرز میرجاوه و تغییر مسیر بخشی از بارهای ترانزیتی، از عوامل اصلی شکل‌گیری صف طولانی کامیون‌ها در این مرز بوده است.

سیدمصطفی حسینی - مدیرکل دفتر ترانزیت و حمل‌ونقل بین‌المللی سازمان راهداری - هم پیش‌تر به ایسنا گفته بود که زیرساخت‌های ریمدان متناسب با حجم تقاضای ایجاد شده نیست و در شرایط جدید، بخشی از تقاضای صادرات به پاکستان به این مرز منتقل شده است.

به گفته وی، یکی از عوامل افزایش تقاضا، نیاز پاکستان به تامین بخشی از سوخت و انرژی از ایران بوده است. همچنین بخشی از کالاهایی که پیش از این از مسیرهای دیگر به سمت افغانستان و آسیای میانه ترانزیت می‌شد، با تغییر مسیر از خاک ایران عبور می‌کند.

حسینی با اشاره به ظرفیت پذیرش طرف پاکستانی گفته که این کشور در بهترین شرایط امکان پذیر ش حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ کامیون در روز را دارد، در حالی که تقاضای ایجادشده بیش از این ظرفیت است. همین عدم تناسب میان عرضه و تقاضا، در کنار محدودیت زیرساخت‌های ریمدان، باعث شد برخی کامیون‌ها تا حدود ۴۰ روز در منطقه منتظر بمانند.

افزایش تردد در ریمدان

با این حال، اقدامات انجام‌شده برای مدیریت وضعیت ریمدان به افزایش تردد کامیون‌ها منجر شده است. گمرک ایران اعلام کرده که در یک بازه ۲۴ ساعته، ۹۰۳ دستگاه کامیون از گمرک مرزی ریمدان تردد کرده‌اند.

همچنین نشست‌هایی میان مسئولان گمرکات ایران و پاکستان برای تسهیل و تسریع تردد کامیون‌های حامل کالاهای ترانزیتی، صادراتی و وارداتی برگزار شده و در بازدید مشترک مسئولان دو کشور، وضعیت تردد کامیون‌ها و راهکارهای کاهش ایستایی مورد بررسی قرار گرفته است.

در کنار این اقدامات، سازمان راهداری اجرای نوبت‌دهی مجازی در ریمدان را در دستور کار قرار داده است تا رانندگان پس از بارگیری و انجام مراحل مربوط به بارنامه و اظهار گمرکی، بدون نیاز به حضور چندروزه در مرز، نوبت خود را دریافت و زمان تقریبی رسیدن نوبتشان را مشخص کنند.

گمرک؛ رایزنی برای عبور از گلوگاه‌های مرزی

در مجموع، اظهارات اخیر رئیس‌کل گمرک نشان می‌دهد که مسئله تردد کامیون‌ها در مرزهای کشور را نمی‌توان صرفا به یک گذرگاه محدود کرد. در غرب کشور، محدودیت پذیرش طرف ترکیه‌ای و در ادامه افزایش ظرفیت بازرگان مطرح است؛ در مرزهای جمهوری آذربایجان و ارمنستان نیز مذاکرات برای افزایش ظرفیت پذیرش دنبال شده و در شرق کشور، افزایش ناگهانی تقاضای پاکستان در کنار محدودیت ظرفیت و زیرساخت ریمدان، عامل اصلی شکل‌گیری صف کامیون‌ها بوده است.

عسگری با تأکید بر باز بودن مرزهای کشور اعلام کرده که در بخش واردات، مشکلی برای پذیرش کامیون‌ها وجود ندارد و هر تعداد کامیون وارد کشور شود، امکان پذیرش آن وجود دارد.

با این حال، به گفته رئیس‌ کل گمرک، در برخی گمرکات و بنادر صف انتظار کامیون‌ها همچنان بین ۱۰ تا ۱۵ روز است.