#اقتصادنگار- مهدی بستانچی، رئیس انجمن ایمنی و مهندسی حریق
آتشسوزی گستردهای که در جنوب کالیفرنیا از ۷ ژانویه آغاز شد، یکی از فاجعهبارترین بحرانهای طبیعی تاریخ ایالات متحده را رقم زد. این بحران با ۲۴ کشته، تخریب بیش از ۱۲ هزار سازه و خسارات ۲۷۰ میلیارد دلاری، نشاندهنده چالشهای جدی در مدیریت بحرانهای مرتبط با تغییرات اقلیمی بود. این حادثه علاوه بر پیامدهای محلی، درسهای ارزشمندی برای کشورهای دیگر، از جمله ایران، در بردارد.
ریشههای بحران و علل گسترش سریع آتشسوزی
آتشسوزیهای اخیر کالیفرنیا با عواملی چون خشکسالی طولانیمدت، پوشش گیاهی خشک و وزش بادهای شدید سانتا آنا همراه شد. این عوامل در کنار ضعف در مدیریت پوشش گیاهی و برنامهریزی شهری، باعث گسترش سریع آتش و دشواری در مهار آن شد. شرایط بحرانی همچون قطعی برق و کمبود فشار آب، عملیات آتشنشانی را پیچیدهتر کرد و نشان داد که حتی پیشرفتهترین ایالتها نیز در برابر حوادث طبیعی با این وسعت آسیبپذیر هستند.
چالشها و درسهای آموختهشده
این آتشسوزیها نقاط ضعف کلیدی در مدیریت بحران را برجسته کردند:۱. مدیریت پوشش گیاهی: ایجاد فاصلههای ایمن میان مناطق جنگلی و مسکونی و کاهش سوختهای طبیعی مانند برگها و شاخههای خشک از مهمترین راهکارها برای پیشگیری از آتشسوزی است.۲. استفاده از فناوری: بهرهگیری از فناوریهای نوین مانند پهپادها، ماهوارهها و هوش مصنوعی برای شناسایی و پیشبینی مسیر آتشسوزی نقش حیاتی دارد.۳. آموزش عمومی: آمادهسازی مردم برای واکنش صحیح در مواقع بحران میتواند از میزان خسارات جانی و مالی بکاهد.۴. تقویت منابع و تجهیزات: افزایش بودجه و منابع انسانی و تجهیزاتی برای آتشنشانی، بهویژه در مناطق پرخطر، از ضروریات است.۵. هماهنگی بینالمللی: تجربیات کشورهای مختلف در مدیریت بحران باید به اشتراک گذاشته شود تا بتوان پاسخگویی بهتری در مواقع مشابه داشت.
چالشهای مشابه در ایران و اهمیت درس گرفتن از این بحران
ایران نیز بهعنوان کشوری با تنوع اقلیمی و گستردگی جنگلها و مراتع، در برابر آتشسوزیهای گسترده آسیبپذیر است. آتشسوزیهای زاگرس، جنگلهای شمال و مراتع جنوب کشور طی سالهای اخیر زنگ خطری برای مدیریت بحران در ایران به صدا درآورده است. ضعف در مدیریت پوشش گیاهی، کمبود تجهیزات مدرن آتشنشانی و نبود برنامهریزی جامع از جمله چالشهای کلیدی ایران در این حوزه است.
اقداماتی که ایران میتواند انجام دهد:۱. مدیریت پایدار پوشش گیاهی: لازم است در جنگلهای زاگرس و شمال، برنامههای کاهش سوختهای طبیعی مانند حذف شاخههای خشک و ایجاد فاصله ایمن میان مناطق جنگلی و روستاها اجرا شود.۲. سرمایهگذاری در فناوری: خرید و بومیسازی پهپادها، حسگرهای حرارتی و نرمافزارهای پیشبینی بحران میتواند به مدیریت بهتر آتشسوزیها کمک کند.۳. ایجاد پایگاههای آتشنشانی در مناطق پرخطر: در مناطقی مانند جنگلهای گلستان و مراتع خوزستان که هر ساله شاهد آتشسوزی هستند، پایگاههای تخصصی آتشنشانی با تجهیزات پیشرفته ضروری است.۴. آموزش محلی: آموزش مردم محلی، بهویژه عشایر و کشاورزان، برای مدیریت اولیه آتشسوزی و نحوه ارتباط با نیروهای امدادی بسیار اهمیت دارد.۵. تقویت همکاریهای منطقهای: ایران میتواند از تجربیات کشورهای همسایه مانند ترکیه و روسیه که در مدیریت آتشسوزیهای طبیعی موفق بودهاند، بهرهبرداری کند.
نتیجهگیری: آیندهای مقاومتر با برنامهریزی هوشمندانه
آتشسوزیهای کالیفرنیا به ما نشان داد که هیچ کشوری از خطر حوادث طبیعی مصون نیست. ایران نیز باید از این تجربیات استفاده کرده و سیستمهای مدیریت بحران خود را تقویت کند. افزایش بودجه، بهرهگیری از فناوریهای نوین، آموزش عمومی و مدیریت پایدار منابع طبیعی، راهکارهایی هستند که میتوانند از فجایع مشابه در ایران پیشگیری کنند.بهعنوان فعالان صنعت ایمنی و مهندسی حریق، مسئولیت ما تنها در ارائه خدمات نیست، بلکه در تلاش برای ایجاد زیرساختهایی مقاومتر برای آیندهای ایمنتر است. تجربه کالیفرنیا به ما یادآوری میکند که در دنیای امروز، پیشگیری و آمادهسازی، کلید نجات جانها و حفاظت از سرمایههای ملی است.
