به گزارش اقتصادنگار -نرخ خوراک یکی از مهمترین عواملی است که میتواند بر عملکرد و سودآوری شرکتهای فولادی و پتروشیمی تأثیر بسزایی بگذارد. این نرخ بهویژه در کشورهایی مانند ایران که بخش عمدهای از تولیدات صنایع فولاد و پتروشیمی به منابع داخلی وابسته است، نقش بسیار حیاتی ایفا میکند. در این نوشته به تأثیرات احتمالی تغییرات نرخ خوراک بر شرکتهای فولادی و پتروشیمی در سال ۱۴۰۴ پرداخته خواهد شد.
نرخ خوراک و تأثیر آن بر صنعت فولاد
صنعت فولاد ایران بهویژه به منابع انرژی مانند گاز طبیعی و کک برای تولید فولاد نیاز دارد. این منابع معمولاً بهعنوان خوراک در تولید فولاد مورد استفاده قرار میگیرند. نرخ خوراک (بهویژه نرخ گاز طبیعی) بهطور مستقیم بر هزینههای تولید فولاد تأثیر میگذارد و تغییرات آن میتواند تأثیرات زیر را به دنبال داشته باشد:
افزایش هزینه تولید: اگر نرخ خوراک (گاز یا سایر منابع انرژی) افزایش یابد، هزینه تولید فولاد نیز بالا خواهد رفت. این امر میتواند بر حاشیه سود شرکتهای فولادی تأثیر منفی بگذارد و آنها را مجبور به افزایش قیمت محصولات خود کند.
رقابتپذیری: افزایش هزینههای تولید به دلیل نرخ بالای خوراک ممکن است توان رقابتی شرکتهای فولادی ایران را در بازارهای بینالمللی کاهش دهد. این امر بهویژه در شرایطی که قیمت جهانی فولاد ثابت یا کاهش یابد، میتواند برای صادرکنندگان مشکلساز باشد.
تحولات در سودآوری شرکتها: با افزایش نرخ خوراک، سودآوری شرکتهای فولادی ممکن است کاهش یابد، زیرا این صنایع بیشتر به مصرف انرژی گاز و برق وابسته هستند و افزایش هزینهها ممکن است باعث کاهش تقاضا برای محصولات فولادی در داخل و خارج کشور شود.
نرخ خوراک و تأثیر آن بر صنعت پتروشیمی
صنعت پتروشیمی نیز بهطور گستردهای به منابع انرژی مانند گاز طبیعی برای تولید محصولات پتروشیمیایی وابسته است. نرخ خوراک در این صنعت میتواند تأثیرات زیر را به همراه داشته باشد:
افزایش هزینه تولید: پتروشیمیها برای تولید محصولات مختلف به گاز طبیعی و سایر خوراکهای شیمیایی نیاز دارند. هرگونه تغییر در نرخ خوراک بهویژه گاز طبیعی، میتواند هزینههای تولید را افزایش دهد. این امر بهویژه در سال ۱۴۰۴ که ممکن است وضعیت اقتصادی و نیازهای مصرف داخلی و خارجی متفاوت باشد، میتواند چالشهایی را برای پتروشیمیها ایجاد کند.
اثر بر قیمت محصولات پتروشیمی: تغییرات نرخ خوراک میتواند بهطور غیرمستقیم بر قیمت محصولات پتروشیمیایی تأثیر بگذارد. اگر نرخ خوراک افزایش یابد، شرکتهای پتروشیمی ممکن است مجبور شوند قیمتهای خود را بالا ببرند که این میتواند تقاضا برای محصولات آنها را تحت تأثیر قرار دهد.
پتانسیل افزایش صادرات: اگر نرخ خوراک در ایران پایینتر از سایر کشورها باشد، این میتواند به مزیت رقابتی برای صادرات محصولات پتروشیمی ایران تبدیل شود. در چنین شرایطی، شرکتهای پتروشیمی قادر خواهند بود تا محصولات خود را با قیمتهای رقابتیتر به بازارهای جهانی عرضه کنند.
تأثیرات بلندمدت تغییرات نرخ خوراک
در صورتی که تغییرات نرخ خوراک در سال ۱۴۰۴ بهطور مستمر و پایدار افزایش یابد، تأثیرات بلندمدت آن بر دو صنعت فولاد و پتروشیمی به شرح زیر خواهد بود:
رشد هزینهها و کاهش سودآوری: صنایع فولاد و پتروشیمی به دلیل وابستگی شدید به منابع انرژی، در صورتی که نرخ خوراک افزایش یابد، با کاهش سودآوری مواجه خواهند شد. این امر میتواند موجب کاهش بازدهی سرمایهگذاران و افزایش ریسکهای سرمایهگذاری شود.
نیاز به بهبود بهرهوری: شرکتهای فولادی و پتروشیمی در این شرایط باید به سمت بهبود بهرهوری و کاهش هزینهها حرکت کنند. این امر میتواند شامل استفاده بهینهتر از منابع انرژی، بهبود فرآیندهای تولید، یا استفاده از فناوریهای جدید برای کاهش مصرف خوراک باشد.
کاهش سرمایهگذاریها: افزایش نرخ خوراک میتواند موجب کاهش سرمایهگذاری در این صنایع شود، زیرا سرمایهگذاران ممکن است سودآوری کمتر را ترجیح ندهند و به دنبال صنایع با هزینه تولید پایینتر باشند.
راهکارهای مقابله با اثرات منفی
برای مقابله با اثرات منفی تغییرات نرخ خوراک، شرکتهای فولادی و پتروشیمی میتوانند راهکارهای مختلفی را در پیش بگیرند:
سرمایهگذاری در فناوریهای جدید: استفاده از فناوریهای نوین برای بهینهسازی مصرف انرژی و کاهش وابستگی به خوراکهای گرانقیمت میتواند کمککننده باشد.
تنوع محصولات و بازارها: شرکتها میتوانند با تنوع در محصولات خود و گسترش بازارهای صادراتی، ریسکهای ناشی از تغییرات نرخ خوراک را کاهش دهند.
مدیریت بهینه منابع: بهینهسازی مصرف منابع و انرژی در فرآیندهای تولید میتواند به کاهش هزینهها و مقابله با افزایش نرخ خوراک کمک کند.
نرخ خوراک براساس فرمول و نرخ جهانی گاز
در این راستا چندی پیش محمود مرادی کارشناس اقتصادی درباره ابلاغیه نرخ جدید گازگفت: در فروردین ماه ۱۴۰۳، نرخ خوراک گاز پتروشیمیها حدود ۴۷۰۰ تومان و نرخ گاز مصرفی به عنوان سوخت در صنایع فولادی ۲۸۰۰ تومان، برای سیمانی ها ۷۰۰ تومان و برای سایر صنایع حدود ۴۶۶ تومان بوده است. اما در دی ماه، این نرخها به ترتیب به حدود ۱۲۷۰۰ تومان برای نرخ خوراک پتروشیمی ها و ۵۸۰۰ تومان برای فولادیها، ۱۴۵۰ تومان برای سیمانیها و حدود ۱۰۰۰ تومان برای بقیه صنایع رسیده است.
به گفته محمود مرادی خوراک گاز پتروشیمیها بر اساس یک فرمول خاص محاسبه میشود. این فرمول شامل چهار هاب جهانی به عنوان قیمتهای مرجع (آمریکا، کانادا، انگلستان، هلند)، نرخ صادراتی گاز ایران و نرخ مصرفی گاز در کشور است. برای مثال، در تابستان، نرخ خوراک حدود ۱۱ سنت بود و به تدریج افزایش یافت و اکنون در زمستان به حدود ۲۰ سنت رسیده است
وی افزود: نرخ خوراک گاز پتروشیمیها بر اساس یک فرمول خاص محاسبه میشود. این فرمول شامل چهار هاب جهانی به عنوان قیمتهای مرجع (آمریکا، کانادا، انگلستان، هلند)، نرخ صادراتی گاز ایران و نرخ مصرفی گاز در کشور است. برای مثال، در تابستان، نرخ خوراک حدود ۱۱ سنت بود و به تدریج افزایش یافت و اکنون در زمستان به حدود ۲۰ سنت رسیده است. دلیل اصلی این افزایش، بالا رفتن قیمت گاز در اروپا به دلیل جنگ اوکراین و مشکلات صادرات گاز روسیه به اروپا بوده است.
مرادی تصریح کرد: نرخ خوراک گاز پتروشیمیها نه تنها به دلیل افزایش قیمت جهانی گاز، بلکه به دلیل نوسانات نرخ دلار نیما نیز افزایش یافته است. ابتدای سال، دلار نیما در حدود ۴۰ تا ۴۱ هزار تومان بود، اما اکنون به حدود ۶۷ هزار تومان رسیده است. این افزایش نرخ دلار نیز باعث افزایش نرخ خوراک گاز به صورت ریالی شده است. نرخ خوراک گاز پتروشیمیها به طور موقت در فصل زمستان بالا میرود و در فصل گرما دوباره کاهش مییابد. بنابراین، میانگین نرخ خوراک در سال ۱۴۰۳ احتمالاً حدود ۱۵ یا ۱۶ سنت خواهد بود. برای مثال، در اوایل دی ماه نرخ خوراک ۱۴.۹ سنت بود و در اوایل آذر ۱۳.۸ سنت.
وی تصریح کرد: درواقع نرخ خوراک گاز پتروشیمیها و نرخ سوخت صنایع در زمستان به دلیل افزایش قیمت جهانی گاز و نوسانات نرخ دلار نیما به شدت بالا میرود، اما در فصل گرما کاهش مییابد. این نرخها به طور کلی منجر به افزایش هزینههای صنایع میشود، اما تحلیلگران معتقدند که این موضوع در محاسبات آنها در نظر گرفته شده و برای بسیاری که در این بازار کار میکنند، این نرخها ناشناخته یا جدید نیستند.
محاسبات نرخ خوراک و سوخت گاز در صنایع مختلف (فروردین تا بهمن ماه ۱۴۰۳) به شرح زیر است؛
خوراک گاز طبیعی و واحدهای پتروشیمی: فروردین ۴۶,۹۸۸ ریال به ازای هر مترمکعب استاندارد و بهمن ۱۲۶,۸۸۸ ریال به ازای هر مترمکعب استاندارد بوده که ۱۷۰.۱ درصد افزایش قیمت داشته است.
سوخت پالایشگاه ها: قیمت فروردین ۲۷,۹۵۸ ریال به ازای هر مترمکعب استاندارد و قیمت بهمن ۷۶,۱۳۳ ریال به ازای هر مترمکعب استاندارد بوده که قیمت ۱۷۲.۳ درصد افزایش یافته است.
واحدهای تولید فلزات: قیمت فروردین ۲۰,۹۶۹ ریال به ازای هر مترمکعب استاندارد و قیمت بهمن ۵۷,۱۰۰ ریال به ازای هر مترمکعب استاندارد شده که قیمت ۱۷۲.۲ درصد افزایش داشته است.
صنایع سیمان: قیمت فروردین ۶,۹۹۰ ریال به ازای هر مترمکعب استاندارد و قیمت بهمن ۱۹,۰۳۳ ریال به ازای هر مترمکعب استاندارد ثبت شده که ۱۷۲.۳ افزایش داشته است.
سایر صنایع قیمت فروردین ۴,۶۶۰ ریال به ازای هر مترمکعب استاندارد و بهمن ۱۲,۶۸۹ ریال به ازای هر مترمکعب استاندارد بود که ۱۷۲.۳ درصد افزایش داشته است.
